نشانههای پنهان ام اس؛ علائمی که ممکن است در ابتدا ساده به نظر برسند
شناخت علائم اولیه ام اس میتواند به تشخیص و پیگیری بهموقع کمک کند؛ با این حال، وجود یک یا چند علامت بهتنهایی به معنای ابتلا به ام اس نیست، زیرا بسیاری از این نشانهها در بیماریها و شرایط دیگر نیز دیده میشوند.
به گزارش هفت صبح، بیماری ام اس (MS) یا مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن سیستم عصبی مرکزی است که میتواند مغز، نخاع و عصب بینایی را تحت تأثیر قرار دهد. علائم ام اس در افراد مختلف یکسان نیست و ممکن است به شکل دورهای ظاهر شوند، بهبود پیدا کنند یا در برخی افراد بهتدریج ادامهدار شوند.
شناخت علائم اولیه ام اس میتواند به تشخیص و پیگیری بهموقع کمک کند؛ با این حال، وجود یک یا چند علامت بهتنهایی به معنای ابتلا به ام اس نیست، زیرا بسیاری از این نشانهها در بیماریها و شرایط دیگر نیز دیده میشوند.
علائم ام اس چیست؟
نشانههای بیماری ام اس به محل درگیری سیستم عصبی و شدت بیماری بستگی دارند. از مهمترین علائم ام اس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خستگی شدید و مداوم
- تاری دید یا سایر مشکلات بینایی
- بیحسی و گزگز دستها، پاها یا سایر قسمتهای بدن
- ضعف یا سفتی عضلات
- اسپاسم و گرفتگی عضلانی
- اختلال در تعادل و هماهنگی حرکات
- سرگیجه
- دردهای عصبی یا عضلانی
- مشکلات حافظه و تمرکز
- تغییرات خلقی، اضطراب و افسردگی
- مشکلات مربوط به مثانه و روده
- اختلال در گفتار یا بلع
ممکن است یک فرد تنها برخی از این علائم را تجربه کند و شدت و مدت آنها نیز متفاوت باشد.
اولین علائم ام اس چگونه ظاهر میشوند؟
علائم اولیه ام اس در افراد مختلف متفاوت است. در برخی افراد، نخستین نشانهها ممکن است شامل تغییرات بینایی، بیحسی یا گزگز، ضعف اندامها، مشکلات تعادل یا خستگی غیرمعمول باشد.
برخی علائم ممکن است برای مدتی ظاهر شوند و سپس کاهش پیدا کنند. در برخی انواع ام اس، دورههایی از تشدید علائم یا عود بیماری نیز اتفاق میافتد.
۱. خستگی شدید
خستگی یکی از شایعترین علائم ام اس است و میتواند تأثیر قابل توجهی بر فعالیتهای روزمره داشته باشد.
این نوع خستگی ممکن است با احساس ضعف و کمبود انرژی معمولی متفاوت باشد و انجام فعالیتهای ساده را دشوار کند. گرما، فعالیت بدنی، بیماری و کمبود خواب نیز میتوانند در بعضی افراد احساس خستگی را تشدید کنند.
۲. مشکلات بینایی
اختلالات بینایی گاهی از نخستین علائم ام اس هستند. التهاب عصب بینایی میتواند باعث بروز مشکلاتی مانند:
- تاری یا کاهش دید، معمولاً در یک چشم
- درد هنگام حرکت دادن چشم
- تغییر در تشخیص رنگها
- دوبینی
- حرکات غیرطبیعی چشم
شود.
هرگونه کاهش یا تغییر ناگهانی در بینایی باید توسط پزشک بررسی شود و نباید بدون ارزیابی پزشکی به ام اس نسبت داده شود.
۳. بیحسی و گزگز بدن
بیحسی و سوزنسوزن شدن یکی دیگر از علائم احتمالی ام اس است. این احساس ممکن است در دستها، پاها، صورت یا سایر قسمتهای بدن ایجاد شود.
گاهی این علائم بهتدریج ایجاد میشوند و ممکن است پس از مدتی کاهش پیدا کنند. البته کمبود برخی مواد مغذی، مشکلات عصبی، فشار روی اعصاب و شرایط مختلف دیگر نیز میتوانند چنین علائمی ایجاد کنند.
۴. ضعف و سفتی عضلات
ام اس میتواند باعث ضعف، سفتی یا اسپاسم عضلانی شود. در نتیجه ممکن است فرد در راه رفتن، حرکت دادن دستها یا انجام برخی فعالیتهای روزمره با مشکل مواجه شود.
برخی افراد همچنین لرزش، کاهش هماهنگی حرکات و احساس ناپایداری هنگام راه رفتن را تجربه میکنند.
۵. سرگیجه و اختلال تعادل
اختلال در بخشهایی از سیستم عصبی که در حفظ تعادل و هماهنگی حرکات نقش دارند، میتواند باعث سرگیجه یا عدم تعادل شود.
فرد ممکن است هنگام راه رفتن احساس ناپایداری داشته باشد یا در انجام حرکات دقیق دچار مشکل شود.
۶. درد و احساس سوزش
درد نیز میتواند یکی از علائم ام اس باشد. دردهای عصبی ممکن است به شکل سوزش، گزگز، تیر کشیدن یا احساس فشار در قسمتهای مختلف بدن ظاهر شوند.
اسپاسمهای عضلانی نیز در برخی افراد دردناک هستند. همچنین مشکلات حرکتی ممکن است به ایجاد دردهای عضلانی و مفصلی منجر شوند.
۷. مشکلات حافظه و تمرکز
در برخی افراد، ام اس میتواند روی عملکرد شناختی تأثیر بگذارد. این مشکلات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- کاهش تمرکز
- دشواری در یادگیری اطلاعات جدید
- فراموشی برخی اطلاعات
- کند شدن پردازش اطلاعات
- مشکل در برنامهریزی
- دشواری در حل مسئله
- مشکل در پیدا کردن کلمات مناسب هنگام صحبت کردن
با این حال، مشکلات حافظه و تمرکز دلایل بسیار متنوعی دارند و بهتنهایی نشانه ام اس محسوب نمیشوند.
۸. اضطراب و تغییرات خلقی
زندگی با یک بیماری مزمن و غیرقابل پیشبینی میتواند بر سلامت روان تأثیر بگذارد. برخی افراد مبتلا به ام اس ممکن است اضطراب یا افسردگی را تجربه کنند.
در صورت ادامهدار شدن تغییرات خلقی، اضطراب یا احساس افسردگی، صحبت با پزشک یا متخصص سلامت روان میتواند کمککننده باشد.
۹. مشکلات مثانه
اختلال در عملکرد سیستم عصبی ممکن است در برخی افراد باعث مشکلات مربوط به مثانه شود. از جمله:
- افزایش دفعات ادرار
- احساس فوری برای ادرار کردن
- بیاختیاری ادرار
- دشواری در تخلیه کامل مثانه
- بیدار شدن مکرر در شب برای ادرار
البته این مشکلات علل مختلفی دارند و اختصاصی بیماری ام اس نیستند.
۱۰. مشکلات روده
یبوست یکی از مشکلاتی است که ممکن است در افراد مبتلا به ام اس دیده شود. در برخی موارد نیز اختلال در کنترل حرکات روده ایجاد میشود.
کمتحرکی، تغییرات غذایی و بعضی داروها نیز میتوانند بر عملکرد روده تأثیر بگذارند؛ بنابراین برای مشخص شدن علت، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
۱۱. مشکلات گفتار و بلع
برخی افراد مبتلا به ام اس ممکن است در صحبت کردن یا بلع دچار مشکل شوند. گفتار ممکن است کند، نامفهوم یا غیرطبیعی شود.
همچنین در برخی موارد، مشکلاتی مانند دشواری در جویدن یا بلع غذا و مایعات ایجاد میشود که نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
آیا هر بیحسی و گزگز نشانه ام اس است؟
خیر. بیحسی، گزگز، سرگیجه، خستگی، سردرد یا ضعف میتوانند دلایل مختلفی داشته باشند. به همین دلیل، نمیتوان بر اساس یک علامت بهتنهایی بیماری ام اس را تشخیص داد.
پزشک معمولاً علائم، سابقه پزشکی و معاینه عصبی را بررسی میکند و در صورت نیاز آزمایشها و تصویربرداریهای لازم را درخواست خواهد کرد.
چگونه بفهمیم ام اس داریم؟
تشخیص ام اس تنها بر اساس علائم انجام نمیشود. پزشک ممکن است برای بررسی دقیقتر، معاینه عصبی و آزمایشهای مختلفی را تجویز کند. MRI مغز و نخاع یکی از بررسیهای مهم در روند تشخیص است و بسته به شرایط فرد، آزمایشهای دیگری نیز ممکن است مورد نیاز باشد.
بنابراین اگر علائم عصبی جدید، غیرمعمول یا مداومی دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید و از تشخیص خودسرانه بیماری خودداری کنید.
چه زمانی علائم ام اس نیاز به بررسی پزشکی دارند؟
اگر علائمی مانند تغییر قابل توجه در بینایی، ضعف یا بیحسی مداوم، اختلال تعادل، مشکلات جدید در راه رفتن، اختلال گفتار یا سایر علائم عصبی ایجاد شده است، مراجعه به پزشک اهمیت دارد.
همچنین بروز ناگهانی علائم عصبی شدید مانند ضعف یکطرفه بدن، اختلال ناگهانی در گفتار یا کاهش ناگهانی بینایی نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است، زیرا این علائم میتوانند نشانه مشکلات دیگری نیز باشند.
جمعبندی
علائم ام اس بسیار متنوع هستند و ممکن است از فردی به فرد دیگر تفاوت داشته باشند. خستگی، مشکلات بینایی، بیحسی و گزگز، ضعف یا سفتی عضلات، اختلال تعادل، درد و مشکلات شناختی از مهمترین نشانههایی هستند که ممکن است در این بیماری دیده شوند.
با وجود این، هیچکدام از این علائم بهتنهایی برای تشخیص ام اس کافی نیستند. اگر علائم عصبی جدید یا مداوم دارید، مراجعه به پزشک و انجام بررسیهای لازم بهترین راه برای مشخص شدن علت آنهاست.
