چرا هوش مصنوعی به‌جای کاهش انتشار کربن، آن را افزایش می‌دهد؟

به گزارش هفت صبح یک اثر بالقوه حتی بزرگ‌تر هوش مصنوعی بر انتشار جهانی کربن ممکن است این باشد که به صنعت سوخت‌های فسیلی کمک می‌کند بهره‌وری بیشتری پیدا کند.

این، مهم‌ترین نتیجه پژوهشی است که در نشریه npj Climate Action منتشر شده و بررسی می‌کند افزایش بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی در منابع انرژی پاک و آلاینده، چه اثری بر میزان خالص انتشار دی‌اکسیدکربن دارد.

مدل‌سازی اقتصاد جهانی

پژوهشگران آمریکایی با استفاده از یک مدل رایانه‌ای پیچیده از اقتصاد جهانی، افزایش بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی در تولید انرژی پاک را با افزایش بهره‌وری در تولید سوخت‌های فسیلی مقایسه کردند.

آن‌ها ۶۴ سناریوی مختلف را بررسی کردند و سطوح متفاوتی از پذیرش هوش مصنوعی، از کم تا زیاد، را در بخش‌های مختلفی مانند:

• تولید سوخت‌های فسیلی
• انرژی‌های تجدیدپذیر
• شبکه‌های برق
• بخش‌هایی از حمل‌ونقل دریایی
• صنایع سنگین

در این مدل‌ها اعمال کردند.

نتیجه چه بود؟

طبق سناریوهای این پژوهش، وقتی افزایش بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی هم‌زمان در بخش سوخت‌های فسیلی و انرژی پاک اعمال شود، میزان انتشار سالانه CO2 در جهان بین ۰.۴۷ تا ۱.۸ میلیارد تن افزایش می‌یابد.

این میزان تقریباً معادل ۱.۲ تا ۴.۸ درصد از کل انتشار دی‌اکسیدکربن مرتبط با انرژی در سال ۲۰۲۴ است.

هوش مصنوعی چطور به سوخت‌های فسیلی کمک می‌کند؟

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• افزایش بهره‌وری در استخراج سوخت‌های فسیلی
• کاهش هزینه‌های تولید

شکاف انرژی‌های تجدیدپذیر

بر اساس این تحقیق، جبران این افزایش انتشار کار ساده‌ای نیست. تیم پژوهشی اعلام کرده است که بهبودهای ناشی از هوش مصنوعی در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر باید ۴ تا ۵ برابر بیشتر از بهبودهای ایجادشده در بخش سوخت‌های فسیلی باشد تا فقط بتواند این اثر را خنثی کند.

نویسندگان مطالعه نوشته‌اند:

«در شرایط مدل‌سازی‌شده، افزایش بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی باعث ایجاد انتشار بیشتر از میزان کاهشی می‌شود که به همراه دارد؛ در نتیجه، به‌جای کنار زدن سوخت‌های فسیلی، به تداوم سلطه آن‌ها کمک می‌کند.»

چرا این اتفاق می‌افتد؟

دلیل اصلی این است که هوش مصنوعی بیشتر به تقویت صنایع موجود کمک می‌کند، نه اینکه ساختار کلی اقتصاد را تغییر دهد.

به گفته نویسندگان:

«هوش مصنوعی ذاتاً نه باعث کربن‌زدایی می‌شود و نه لزوماً انتشار گازها را افزایش می‌دهد؛ بلکه افزایش بهره‌وری آن، ساختارهای اقتصادی و نهادی همان سیستمی را تقویت می‌کند که در آن فعالیت می‌کند.»

چه باید کرد؟

این مقاله فقط به بیان مشکل بسنده نمی‌کند و چند راهکار هم پیشنهاد می‌دهد.

پژوهشگران پنج اولویت کلیدی را برای مقابله با این وضعیت مطرح کرده‌اند:

1. محدود کردن استفاده از هوش مصنوعی در تولید سوخت‌های فسیلی

   سیاست‌گذاران باید ابزارهای فناورانه‌ای را که استخراج سوخت‌های فسیلی را تقویت می‌کنند، به‌طور مستقیم محدود کنند.

2. بررسی اثرات اقلیمی گسترده‌تر هوش مصنوعی

   به‌جای تمرکز صرف بر مصرف برق مراکز داده، باید تأثیرات وسیع‌تر کاربردهای هوش مصنوعی بر آب‌وهوا هم رصد شود.

3. حمایت هم‌زمان از هوش مصنوعی سبز و محدودسازی سوخت‌های فسیلی

   فقط توسعه فناوری‌های پاک کافی نیست؛ باید برای بخش فسیلی هم محدودیت اعمال شود.

4. محاسبه هم‌زمان کاهش و افزایش انتشار ناشی از هوش مصنوعی

   در ارزیابی‌ها باید هم صرفه‌جویی‌های کربنی ناشی از هوش مصنوعی و هم انتشار اضافی‌ای که ممکن است ایجاد کند، لحاظ شود.

5. اجرای سیاست‌های قیمت‌گذاری کربن

   هرچند نویسندگان تأکید می‌کنند که قیمت‌گذاری کربن به‌تنهایی برای حل مشکل کافی نخواهد بود.