ماجرای پروژه زنان سرخپوش که ویکیپدیا را وارد دربی رنگها کرد
فقط لطفا داور را از ویکیپدیا انتخاب نکنید. چون با شناختی که از فوتبال ایران داریم...
هفت صبح| ویکیپدیا هم بالاخره وارد بازی رنگها شد. البته با یک تفاوت کوچک. این بار خبری از نقلوانتقال بازیکن، تغییر مربی یا جلسه هیئتمدیره نیست. یک پروژه مقالهنویسی تصمیم گرفته پیوندهای قرمز را به آبی تبدیل کند و همین کافی است تا در فوتبال ایران، یک دانشنامه اینترنتی متهم به جانبداری شود!
اسم پروژه «زنان سرخپوش» است. قرار است پیوندهای قرمز ویکیپدیا که مربوط به مقالههای ساختهنشده هستند، با تولید محتوا به پیوندهای آبی تبدیل شوند. یعنی یک کار فرهنگی کاملا محترمانه. اما مگر میشود در ایران گفت «قرمزها را آبی میکنیم» و انتظار داشت هوادار فوتبال آرام بماند؟
یک پرسپولیسی وارد ویکیپدیا میشود، جمله را میخواند و احتمالا اول به مودم نگاه میکند، بعد به اینترنت، بعد به صفحه و میگوید: «این هم از شما!» استقلالیها هم احتمالا برای نخستین بار در تاریخ، با دیدن یک لینک اینترنتی احساس میکنند تیمشان پس از مدتها حضور در قعر جدول یا صدر گل های خورده، حالا قهرمان شده است.
کار به جایی میرسد که شاید یکی از هواداران پرسپولیس درخواست کند مجری پروژه توضیح بدهد این «آبی شدن» دقیقا با چه بودجهای انجام میشود. یکی از استقلالیها هم احتمالا زیر همان صفحه بنویسد: «بالاخره یک جا قرمزها باید آبی شوند.»
ویکیپدیا مجبور میشود توضیح بدهد: «برادر من! این نوعی مقاله نویسی است، بازیکن نیست.» ولی مشکل از ویکیپدیا نیست. مشکل از ماست که در این کشور رنگ قرمز و آبی را چنان فوتبالی کردهایم که اگر فردا وزارت بهداشت اعلام کند «امسال فشار خون قرمز و آبی داریم»، عدهای دنبال جدول لیگ میگردند.
اصلا پیشنهاد میکنیم ویکیپدیا برای جلوگیری از سوءتفاهم، پروژه را تغییر نام بدهد. مثلا «زنان پیوندشده». یا «مقالههایی که بالاخره ساخته شدند». یا حتی «لینکهایی که رنگشان هیچ ربطی به فوتبال ندارد.» هرچند آخری هم احتمالا جواب نمیدهد.
چون یک کاربر ایرانی میپرسد: «چرا ربط ندارد؟ پس چرا قرمز و آبی است؟» در ایران حتی چراغ راهنمایی هم نمیتواند از فوتبال فرار کند. قرمز را که میبینیم یاد پرسپولیس میافتیم، سبز را که میبینیم یاد امید به قهرمانی، زرد را که میبینیم یاد کارت داور و اگر یک روزی معجزه شود و آبی را ببینیم، یک نفر از ته کوچه فریاد میزند: «استقلال!»
حالا ویکیپدیا آمده و گفته پیوند قرمز یعنی مقاله وجود ندارد و پیوند آبی یعنی مقاله وجود دارد. یعنی یک مفهوم ساده علمی را هم به مرحلهای رساندهایم که قابلیت برگزاری دربی پیدا کرده است.
البته این سؤال مهم باقی میماند که اگر پیوندهای قرمز تبدیل به آبی شوند، تکلیف استقلالیها چیست؟ آیا باید جشن بگیرند؟ و اگر یک مقاله از آبی به قرمز تبدیل شود، آیا پرسپولیسیها میتوانند آن را «کامبک تاریخی» بنامند؟ اگر سه پیوند پشت سر هم قرمز باشند، آیا میشود گفت ویکیپدیا وارد بحران شده؟
اگر یک صفحه درباره یک بازیکن با پیوند آبی ساخته شود و بعد حذف شود، آیا باید گفت بازیکن از استقلال جدا شد؟ اگر یک ویرایشگر صفحه را برگرداند، آیا نقلوانتقال انجام شده؟ و اگر دو ویرایشگر بر سر محتوای یک مقاله به توافق نرسند، آیا باید کمکداور ویدئویی را وارد کنیم؟
حتی میشود برای ویکیپدیا پنجره نقلوانتقالات هم تعریف کرد. بدین ترتیب در تابستان، چند مقاله از قرمز به آبی منتقل شدند. در زمستان اما چند مقاله به دلیل کمبود منبع فسخ قرارداد کردند. استعدادیاب یعنی کاربری که یک شخصیت گمنام را پیدا میکند و برایش صفحه میسازد. هوادار متعصب، کاربری است که در صفحه تیم رقیب، هر جمله را با برچسب «نیازمند منبع» علامت میزند. داور هم مدیری است که در نهایت صفحه را قفل میکند تا دعوا تمام شود.
و در پایان هم مدیرعامل ویکیپدیا اعلام میکند: «ما به دنبال ثبات هستیم و قصد تغییر رنگ نداریم..» اما اصل ماجرا، جای دیگری است. پروژه «زنان سرخپوش» برای کاهش شکاف جنسیتی در ویکیپدیا طراحی شده است. یعنی قرار است مقالههای بیشتری درباره زنان ساخته شود و نامها و موضوعاتی که در دانشنامه جای خالی دارند، وارد چرخه تولید محتوا شوند. این وسط ما ایرانیها به جای اینکه درباره اصل ماجرا حرف بزنیم، گیر دادهایم به قرمز و آبی.
یک پروژه جدی برای توسعه دانشنامه راه افتاده و ما داریم بررسی میکنیم آیا ویکیپدیا استقلالی شده یا پرسپولیسی؟ البته این اتفاق خیلی هم عجیب نیست.در کشوری که ممکن است قیمت یک کالا را ببینیم و پیش از بررسی علت گرانی، بپرسیم «این جنس تولید کدام تیم است؟»، طبیعی است که یک لینک آبی هم تبدیل به مسئله حیثیتی شود.
با این حال، یک پیشنهاد برای ویکیپدیا داریم: اگر قصد دارید پروژههای بیشتری اجرا کنید، لطفا از رنگهای حساس استفاده نکنید. مثلا سبز و زرد. چون آنجا هم ممکن است یک نفر از راه برسد و بگوید: «این دیگر چه داستانی است؟» اگر هم روزی تصمیم گرفتید پروژهای برای تبدیل پیوندهای آبی به قرمز راه بیندازید، از همین حالا منتظر یک دربی تمامعیار باشید.
فقط لطفا داور را از ویکیپدیا انتخاب نکنید. چون با شناختی که از فوتبال ایران داریم، احتمالا بعد از سوت پایان، نیمی از کاربران صفحه را ویرایش میکنند، نیم دیگر صفحه را قفل میکنند و یک نفر هم در بخش نظرات مینویسد: «این مقاله از اساس جانبدارانه است.»
