این وام است یا غنیمت؟ | درحاشیه اظهارات باورنکردنی وزیر اقتصاد
![این وام است یا غنیمت؟ | درحاشیه اظهارات باورنکردنی وزیر اقتصاد](https://cdn.7sobh.com/thumbnail/kFPOoFwTK274/mplrKFaRlbMrw__LR0BO23SAIhAOCfR1Ma8tLslqfPKwqP_wfMc-GiyFd47s988b/%D9%88%D8%A7%D9%85.jpg)
سیاست بانکهای بزرگ جهان در مورد وام به کارمندانشان
هفت صبح| از وقتی که انتشار صورتهای مالی بانکها به صورت نسبتا منظم شروع شد توجه به میزان تسهیلات یا همان وامهایی که آنها به کارمندان خودشان میدهند مورد توجه قرار گرفت و بارها در مورد مبالغ کلانی که به عنوان مانده بدهی کارمندان بانکها در صورتهای مالی دیده میشد صحبت شد اما حالا با شروع رسمیفعالیت دولت چهاردهم یک بار دیگر موضوع داغ شده مخصوصا وزیر اقتصاد تازه از در همدردی با کارمندان بانکها هم در آمده است و گفته کارمندان زحمتکش بانکها هم حق دارند که از مزایای کار در بانک استفاده کنند اما آیا کارمندان بانکهای بزرگ جهان در کشورهای توسعه یافته و ثروتمند هم در زمینه گرفتن وام از محل کارشان تا این اندازه خوش شانس هستند؟
وام به خودی
قبل از اینکه به وضعیت کارمندان بانکهای بزرگ جهان بپردازیم بیایید یک دور دیگر میزان وامیکه بانکهای ایرانی به کارمندانشان دادهاند با هم مرور کنیم. آمارها میگویند که فقط در سال ۱۴۰۲بیش از ۹۱هزار و ۵۹۸میلیارد تومان از منابع بانکها صرف پرداخت وام به ۲۱۰هزار و ۶۸۰پرسنل در ۲۹بانک کشور شده است. این ارقام به معنای آن است که بانکها در سال قبل به هر کارمند بانک به طور میانگین ۴۳۴میلیون و ۸۰۰هزار تومان وام دادهاند که البته این رقم میانگین و سهم هر بانک متفاوت است.
با آنکه میانگین وام پرداختی به هر یک از کارمندان بانکهای ایران در حدود ۴۳۵میلیون تومان است، اما برخی بانکها ارقامیفراتر از این میزان به کارکنان خود پرداخت کردهاند و میزان پرداختی دستکم ۴بانک در حدود یک میلیارد تومان است.
طبق این اطلاعات بانک قرضالحسنه رسالت با پرداخت یک میلیارد و ۲۲۴ میلیون تومان وام به هر یک از کارمندان خود در صدر همه بانکها قرار دارد. این بانک در سال گذشته به طور میانگین به کل پرسنل خود جمعا هزار و ۳۴۳میلیارد تومان وام پرداخت کرده است.
بعد از رسالت، بانک قرضالحسنه مهر با پرداخت یک میلیارد و ۱۹۴میلیون تومان وام به کارکنان خود دومین بانکی است که بیشترین وام را به کارمندان خود پرداخت کرده است. جمع منابعی که این بانک برای پرداخت وام به ۳هزار نفر پرداخت کرده بیش از ۳هزار و ۶۹۶میلیارد تومان است.
بانک ملت و بانک ایران و ونزوئلا هم بهترتیب با پرداخت ۹۷۸و ۹۲۲میلیون تومان وام در ردههای بعدی قرار دارند که نزدیک به یک میلیارد تومان وام به کارمندان پرداخت کردهاند.
پرداخت وام بیش از ۵۰۰میلیون تومان
از وامهای یک میلیارد تومانی که بگذریم به دسته دوم بانکها میرسیم که میزان پرداختی آنها به پرسنلشان بیش از ۵۰۰میلیون تومان بوده است. در صدر همه این بانکها بانک آینده است که به هر یک از پرسنلش ۵۲۲میلیون تومان وام پرداخت کرده است.
این بانک در حال حاضر بیش از ۴هزارنفر پرسنل دارد که سال قبل جمعا ۲هزار و ۴۰۴میلیارد تومان از منابع بانک صرف پرداخت وام به آنها شده است. نکته مهم اینکه طبق صورتهای مالی ۳ ماهه اول امسال این بانک در فصل نخست نزدیک به ۳۰هزار میلیارد تومان زیان کرده و در حال حاضر جمع زیان انباشته این بانک از رقم ۳۵۶هزار میلیارد تومان هم فراتر رفته که بالاترین میزان زیان در تاریخ نظام بانکداری ایران است. پس از آینده، بانکهای توسعه تعاون، دی و کارآفرین به ترتیب با پرداخت ۵۴۷، ۵۳۸ و ۵۲۵میلیون تومان وام در سال ۱۴۰۲در ردههای بعدی قرار دارند.
کارکنان زحمتکش بانکها حق دارند
این رقمها در چند روز گذشته نقل محافل بود تا اینکه عبدالناصر همتی وزیر تازه اقتصاد در برنامه تلویزیونی در مورد این وامها موضع دفاعی نگرفت و نگفت که جلوی این حاتم بخشیها گرفته خواهد شد بلکه گفت: «اولا که این تسهیلاتی که الان منتشر شده تجمیع شده است اینطور نیست که یک جا داده شده باشد. ضمن اینکه اینطور نیست که این وامها قرضالحسنه داده شده باشد بلکه سود داشتهاند فکر کنم چیزی در حد ۱۰ درصد. ضمن اینکه بالاخره کارمندان زحمتکش بانکها هم حق و حقوقی دارند از جایی که کار میکنند، ساعت ۶ صبح میآیند سر کار، وقتی خیلی از ادارات تعطیل هستند آنها باید به سر کار بروند، حقوقشان هم که بیشتر نبوده و مثل بقیه کارمندان حقوقشان افزایش میداشته و در تورم ۴۰ درصدی حدود ۲۰ درصد بوده است.»
رویه متفاوت بانکهای بزرگ جهان
بررسی ادعای وزیر جدید اقتصاد در مورد حقوق کارمندان بانکها و مقایسه حقوق آنها با بقیه کارمندان را به فرصت دیگری موکول میکنیم و به وضعیت تسهیلاتی که بانکهای بزرگ دنیا به کارمندانشان میدهند میپردازیم اما قبل از آن باید بدانید که اساسا موضوع وام در کشورهایی با اقتصاد با ثبات و نرخ تورم پایین تفاوت بسیار بزرگی با ایران دارد.
در کشورهای توسعه یافته نرخهای تورم تک رقمیدارند و نرخ بهره هم به نرخ تورم نزدیک است دسترسی به وام بسیار راحت است چرا که پرداخت وام برای بانکها یک فرصت است و آنها پولشان را برابر با نرخ بهره دریافت میکنند ضمن اینکه در این کشورها وام با تعیین دقیقا وضعیت اعتباری فرد پرداخت میشود، درواقع به دلیل سیستم یک پارچه بانکی و مالی سنجش اعتبار وام گیرنده به طور دقیق به راحتی ممکن است بنابراین ریسک بازپرداخت نشدن اقساط هم خیلی کم است و در این مورد هم بانکها ریسک خاصی تقبل نمیکنند و وام دادن یکی از اصلی ترین وظایف بانکها است و از آن پول خوبی هم در میآورند اما در ایران وام رسما فرصتی است که به غنیمت بیشتر شبیه است. ن
رخ بهره بسیار پایینتر از نرخ تورم واقعی است و این یعنی وام گیرنده برنده است و طبیعتا بانکها بازنده، پس آنها سعی میکنند تا جای ممکن از زیر بار وام دادن فرار کنند، همین میشود که نرخ دسترسی به وام در خانوار ایرانی به زیر ۲۰ درصد رسیده در حالی که این رقم چهار سال پیش نزدیک به ۵۰ درصد بود اینجاست که وامهای کلانی که کارمندان بانکها به آن دسترسی دارند امتیاز بزرگی محسوب میشود در حالی که در کشورهای با ثبات اقتصادی اساسا دسترسی به وام چه برای کارمندان بانکها و چه مردم عادی امتیاز ویژه ای محسوب نمیشود.
با این توضیحات ممکن است فکر کنید که بانکهای بزرگ جهان که اینقدر وام دهندههای خوبی هستند به کارمندان خودشان که میرسد حتما دست و دلبازتر هستند اما بررسیها نشان میدهد که اینطور نیست. اولین مشخصه وامهایی که بانکهای بزرگ به کارکنانشان میدهند این است که در حوزه تخصص خودشان وام میدهند مثلا اگر بانگی در حوزه وامهای خرد مسکن کار میکند در این همین حوزه به کارمندان خودش هم وام میدهد آن هم در شرایطی برابر با بقیه مردم با این تفاوت که ضمانت بازپرداخت آنها را خود بانک برعهده میگیرد بیایید چند مثال بزنیم مثلا بانک ولز فارگو برنامه وام کوچک مسکن برای کارمندان خودش ارائه میدهد که مبلغ کارمزد آن را به آنها تخفیف میدهد یعنی تفاوت کارمندان با مردم عادی این است که آنها کارمزد نمیدهند. بانک آو آمریکا هم برنامه به نام تسهیلات مسکن برای کارمندان ارائه میکند و وام را با تخفیف ارائه میکند. سیتی بانک یکی از معروف ترین بانکهای آمریکا هم وامهای با تخفیف ۲۴صدم درصد تخفیف برای خرید خودرو و رهن و خرید مسکن به کارمندانش میدهد.
اسم گلدمن ساکس را حتما شنیده اید، این بانک هم برای کارکنانی که اعتبار بالایی در محل کار داشته باشند وام مسکن با تخفیف خوب ارائه میکند حالا این خوب چقدر است؟ ده درصد در کارمزد سالانه!