بیوگرافی غلامرضا تختی؛ از خانی‌آباد تا سکوهای المپیک و راز مرگ او+ عکس های خانوادگی

در تاریخ ورزش و فرهنگ معاصر ایران، هیچ نامی به اندازه «غلامرضا تختی» با مفهوم واژگانی چون جوانمردی، ایثار و ایستادگی گره نخورده است. او صرفاً یک قهرمان با کوله‌باری از مدال‌های رنگارنگ نبود؛ تختی برای ایرانیان، نمادی از «پهلوان» اصیل بود. در این مطلب نگاهی جامع و دقیق به زندگی، افتخارات و رازهای مگو دوران حیات این اسطوره خواهیم داشت.

بیوگرافی کوتاه غلامرضا تختی

نام و نام خانوادگی: غلامرضا تختی
لقب: جهان‌‌پهلوان
تاریخ تولد: ۵ شهریور ۱۳۰۹

محل تولد: محله خانی‌آباد، تهران

تاریخ درگذشت: ۱۷ دی ۱۳۴۶ (۳۷ سالگی)

محل دفن: آرامستان ابن‌بابویه، شهر ری

رشته ورزشی: کشتی آزاد

وزن‌ها: ۷۹، ۸۷ و ۹۷ کیلوگرم

وضعیت تاهل: متاهل (همسر: شهلا توکلی)

فرزند: بابک تختی

مهم‌ترین افتخارات: ۱ طلا و ۲ نقره المپیک، ۲ طلا و ۲ نقره جهان، ۱ طلا بازی‌های آسیایی.

از کوچه‌های خانی‌آباد تا سکوهای جهانی

غلامرضا تختی در خانواده‌ای متدین و متوسط در جنوب پایتخت دیده به جهان گشود. پدرش، «رجب‌خان»، در محله دروازه‌غار دکان خواربارفروشی داشت. ریشه لقب «تختی» به پدربزرگ او بازمی‌گردد که در دکانش بر روی تخت بلندی می‌نشست و به همین دلیل در محله به این نام شهرت یافته بود.

دوران کودکی غلامرضا با دشواری‌های اقتصادی همراه بود. در پی برخی مشکلات، پدرش ناچار به گرو گذاشتن خانه مسکونی خود شد که این اتفاق تاثیر عمیقی بر روحیه حساس غلامرضا گذاشت. او تحصیلات ابتدایی را در دبستان حکیم نظامی و دوره اول متوسطه را در دبیرستان منوچهری گذراند، اما فقر و نیاز به تامین معاش، او را ناچار کرد درس را نیمه‌کاره رها کرده و وارد بازار کار شود.

او مدتی برای کار به خوزستان و شرکت نفت مسجدسلیمان رفت و در شرایط سخت آب و هوایی آن زمان به کارگری پرداخت. اما عشق به ورزش زورخانه‌ای و کشتی که از نوجوانی در جانش ریشه دوانده بود، او را دوباره به تهران بازگرداند تا در باشگاه «پولاد» زیر نظر اساتیدی چون سید علی حق‌شناس، مسیر حرفه‌ای خود را آغاز کند.

زندگی شخصی، ازدواج و میراثی به نام بابک

بسیاری تصور می‌کنند زندگی خصوصی یک قهرمان ملی همواره غرق در آرامش است، اما برای تختی، چالش‌های زندگی شخصی کمتر از نبردهای روی تشک نبود. او در ۳۰ بهمن ۱۳۴۵، در حالی که سال‌های پایانی دوران ورزشی خود را می‌گذراند، با شهلا توکلی ازدواج کرد.

ثمره این ازدواج پسری به نام بابک بود که تنها ۴ ماه پیش از مرگ مشکوک پدرش به دنیا آمد. ازدواج تختی و شهلا همواره با حواشی و شایعاتی همراه بود؛ برخی از تفاوت‌های فرهنگی و طبقاتی سخن می‌گفتند، اما واقعیت این است که تختی به شدت به خانواده‌اش دلبستگی داشت. شهلا توکلی نیز تا پایان عمر خود در سال ۱۳۹۳، با وقار و سکوت، یاد و خاطره همسرش را زنده نگه داشت و هرگز به شایعات زرد پاسخ نداد. بابک تختی، تنها فرزند او، اکنون نویسنده و ناشری شناخته شده است که در سال‌های اخیر تلاش کرده با نگاهی واقع‌بینانه به بررسی ابعاد مرگ پدرش بپردازد.

علایق، فکت‌های جالب و مرام پهلوانی

تختی شخصیتی چندوجهی داشت. او برخلاف بسیاری از ورزشکاران آن زمان، به شدت اهل مطالعه بود. خودش در مصاحبه‌ای گفته بود که به خواندن کتاب‌های پلیسی و خاطرات فاتحان جنگ علاقه دارد و حتی با وجود تضاد فکری، اراده هیتلر در رسیدن به اهدافش را (بدون تایید جنایات او) تحسین می‌کرد.

واقعه زلزله بوئین‌زهرا؛ تجلی انسانیت

یکی از ماندگارترین فکت‌های زندگی او، نه در میدان کشتی که در خیابان‌های تهران رقم خورد. پس از زلزله ویرانگر بوئین‌زهرا در سال ۱۳۴۱، وقتی کمک‌های دولتی با بی‌اعتمادی مردم مواجه شد، تختی با یک کشکول به خیابان آمد. مردم با دیدن او، از جواهرات گران‌بها تا اندک پول جیب‌شان را برای کمک به زلزله‌زدگان هدیه کردند. این حرکت او چنان ابهتی به شخصیتش بخشید که دستگاه حاکمه را به شدت نگران و هراسان کرد.

شروع کشتی و مسیر صعود به قله‌های افتخار

شروع جدی کشتی برای تختی از دوران سربازی در سال ۱۳۲۷ آغاز شد. او ابتدا در وزن‌های پایین‌تر کشتی می‌گرفت اما به مرور با تغییر فیزیک بدنی، به وزن‌های سنگین‌تر رفت. اولین حضور بین‌المللی او در مسابقات جهانی ۱۹۵۱ هلسینکی بود که در ۲۱ سالگی موفق شد مدال نقره جهان را از آن خود کند؛ این اولین مدال بین‌المللی تاریخ کشتی ایران بود.

او در المپیک ۱۹۵۶ ملبورن، همراه با امامعلی حبیبی، نخستین مدال‌های طلای المپیک را برای ایران به ارمغان آورد. تختی تنها کشتی‌گیری است که در چهار دوره المپیک حضور یافته و سه مدال (یک طلا و دو نقره) کسب کرده است؛ رکوردی که دهه‌ها دست‌نخورده باقی ماند.