هفت صبح| پروژه تکثیر در اسارت یوز اگرچه یکبار توانست سه توله داشته باشد اما با مرگ پیروز، تنها موفقیت به دست آمده از این پروژه هم بر باد رفت. به نظر میرسد زمان برای دستیابی به موفقیت در این پروژه و ایجاد روزنه امید برای ایجاد جمعیت ذخیره یوزپلنگی که نفسهایش به شماره افتاده، بسیار محدود است اما سعید یوسفپور میگوید که هر تصمیمی در رابطه با این گوشتخوار در معرض انقراض باید به تصویب یک کمیته ملی برسد. کمبود یوزپلنگ نر برای جفتگیری، مهمترین مشکل این روزهای پروژه تکثیر در اسارت است.
دی و بهمن بهترین فصل جفتگیری برای یوزپلنگهایی است که چشم ایران به زاد و ولد آنها در قفس دوخته شده است. تعداد یوزپلنگهای آزاد در زیستگاههای کشور رو به کاهش بوده و این سریعترین دونده دنیا یک قدم با انقراض فاصله دارد. پروژه تکثیر یوزپلنگ آسیایی نتیجه سلسله جلساتی است که در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ در معاونت محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد و با تولد سه توله نر در اسارت و در نهایت مرگ فیروز به حاشیه رانده شد.
جفتگیری موفقی گزارش نشده است
سعید یوسف پور مدیر کل محیط زیست سمنان در گفتوگو با هفت صبح، امیدوار است که در اردیبهشت ماه شاهد حضور تولهها در سایت تکثیر باشد اما درباره جفتگیری موفق در سایت، گزارشی دریافت نکرده و برآورد کیفیت اسپرم تنها یوز نر پیر سایت تکثیر را هم قابل قبول توصیف میکند. به گفته یوسفپور، سه یوز ماده جوان سایت، تاکنون بهطور واضح علائم فحلی (دوره فعالیت جنسی شدیدی است که از طریق رفتار حیوان آشکار میشود) از خود نشان ندادهاند، ولی ممکن است این موضوع مرتبط با شرایط محیطی و آب و هوایی باشد؛ بنابراین باید کمی صبر کرد.
این سه یوز ماده به سن بلوغ رسیدهاند و ممکن است در خارج از فصل هم جفتگیری کنند زیرا سابقه چنین رفتاری در والدین آذر و توران هم وجود داشته و این دو یوزپلنگ در آذرماه به دنیا آمدهاند. او از بهسازی، استانداردسازی و نصب بافر الکتریکی در سایت تکثیر خبر میدهد و در واکنش به انتقادات درباره فراری دادن یوزهای نر آزاد به دلیل نصب بافر الکتریکی، تاکید میکند: اختلاف نظر درباره استفاده از یوزهای نر رها در طبیعت در سایت تکثیر وجود دارد، زیرا گروهی معتقدند که نباید فرصت جفتگیری از مادههای آزاد، گرفته شود.
کمیته ملی مرجع تصمیمگیری
آمارها نشان میدهد که توازن جمعیتی در میان یوزپلنگهای آزاد در طبیعت به هم خورده و یوزپلنگهای نر تعدادشان بیشتر از مادههاست اما با وجود مخالفان استفاده از یوزهای نر رها در طبیعت و پیر بودن تنها نر سایت تکثیر، شانس موفقیت پروژه به شدت کاهش مییابد. یوسفپور میگوید که در رابطه با چنین موضوعی باید در کمیتهای ملی تصمیمگیری شود زیرا این یک بحث ملی است اما خودش شخصا معتقد است که بهتر است از یوزهای نر موجود در طبیعت استفاده شود ولی حیوان در سایت تکثیر نگهداری نشود و پس از جفتگیری به طبیعت باز گردد.
این سطح از پیچیدگی در تصمیمگیری، تنها فرصتهای باقیمانده را هم از دسترس خارج میکند اما یوسفپور معتقد است که سه یوز جوان ماده تازه به قدرت باروری رسیدهاند و تا 10 و 11 سالگی فرصت باروری دارند. اگر تصمیم گرفته شود که از یوزهای نر طبیعت استفاده شود، فعالیت بافر الکتریکی با یک دکمه قابل مدیریت است و نگرانی در این رابطه وجود ندارد.
فراز دیگر نمیآید
سال گذشته فراز یکی از نرهای آزاد در طبیعت به قفس یوزهای پروژه تکثیر نزدیک شده بود اما مدیر کل محیط زیست سمنان خبر میدهد که چند ماهی است فراز به محدوده سایت تکثیر نزدیک نشده است. سال گذشته هم این یوزپلنگ هیچ جفتگیری با یوزهای ماده سایت نداشته است. زیرا آذر، توران و ابریشم سه ماده یوز تازه بالغ شده، پارسال به سن بلوغ نرسیده بودند.
فیروز و ایران نیز با هم جفتگیری داشتند که به دلیل شرایط رحمی ایران و وجود مشکل در هر دو شاخ رحمش، جفتگیری موفق نبوده است. به گفته یوسفپور، 90 درصد اعتبارات تخصیص یافته برای حفاظت از یوزپلنگ صرف زیستگاه میشود و 10 درصد اعتبارات به سمت سایت تکثیر هدایت میشود.
بخش عمده اعتبارات مورد نیاز این سایت از محل مسئولیت اجتماعی شرکتها تامین میشود و هر روزی که تصمیمها به تعویق بیفتد و تصمیم درست، منطقی و فوری گرفته نشود، بر بقای یوز اثر میگذارد. در همه جای دنیا به بخشی از جمعیت گونهای که به شدت در معرض انقراض است، بهعنوان جمعیت پشتیبان نگاه میکنند تا خیالشان راحت باشد که اگر خدای نکرده برای جمعیت موجود در طبیعت به هر دلیلی مشکل ایجاد شد، جمعیت پشتیبان وجود داشته باشد.
