هفت صبح| تفسیرهای یک طیف خاص از پیام رهبر انقلاب درباره مذاکرات هنوز ادامه دارد و بعضا گفته میشود که استفاده از عبارت «علیالاصول نظر دیگری داشتم» به معنای مخالفت رهبری با اصل مذاکرات است. در ادامه چنین خوانشی مواردی عجیب از جمله کودتاگر بودن یا وابستگی به آمریکا به مذاکرهکنندگان هم نسبت داده میشود یا آنکه برخی رسما در خیابانها شعارهایی متضمن توهین به مذاکرهکنندگان سر میدهند. این فضا در حالی است که بسیاری گفتهاند براساس همان پیامی که شخص رهبری صادر کردهاند، واضح است که ایشان مخالفتی با اصل مذاکره ندارند و صرفا شروطی را در نحوه اجرای مفاد تفاهمنامه داشتهاند.
حالا سعید جلیلی، نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی در پیامی گفته است که رهبری با اصل مذاکره مخالفتی ندارد و عبارت «علیالاصول...» به معنای مخالفت ایشان با مذاکرات نیست؛ سخن جلیلی از این حیث مهم است که او همواره مورد حمایت جمعی قرار داشته است که مواضعی تند در قبال مذاکرات اتخاذ کردهاند و اینکه حالا او چنین میگوید به تعبیری شاید بتواند پایاندهنده چنین مناقشاتی باشد؛ هرچند در اقدامی عجیب بعد از پیام سعید جلیلی، وحید جلیلی برادر او در یک سخنرانی با صدایی بلند و هیجانی به تندی علیه اصل مذاکرات میتاخت. گفتنی است غلامعلی حداد عادل نیز به تازگی در سخنانی مشابه آنچه جلیلی گفته را بیان و مطرح کرده است که رهبری به تیم مذاکره اعتماد دارد. حالا پرسش این است که وقتی سعید جلیلی که همواره نیرویی مهم و تاثیرگذار در ساختار سیاسی ایران بوده است، چنین موضعی اتخاذ میکند، از یک سو تکلیف مناقشات اخیر چه میشود و از سوی دیگر نسبت او با نیروهایی که تا امروز حمایتش میکردند چگونه تعریف میشود؟
نقویحسینی: ادعای مخالفت رهبری با مذاکرات صحیح نیست
سیدحسین نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی در مجلس دهم، در پاسخ به این پرسش که پیام اخیر سعید جلیلی درباره پیام رهبر انقلاب چه معنایی دارد، به «هفت صبح» گفت: «برداشتهایی که امروز از سوی برخی گروهها و جریانها از پیام رهبر انقلاب میشود، عمدتا از زاویه نگاه و منافع سیاسی خود آنهاست زیرا برخی جریانها تلاش میکنند برداشت خود را بهعنوان تفسیر صحیح بر دیگران تحمیل کنند. پیروی از ولایت به این معنا نیست که هرگاه موضع مقام معظم رهبری با نظر ما همسو بود، از آن حمایت کنیم. بلکه اطاعت محض است. آقای جلیلی در متن تصمیمگیریهای شورای عالی امنیت ملی قرار دارد و بهواسطه جایگاه خود، از دیدگاهها و نظرات مقام معظم رهبری درباره این موضوع آگاه است. او در پیام اخیرش به روشنی گفت که رهبر انقلاب با اصل مذاکره مخالف نیستند. رهبر انقلاب مجوز انجام مذاکره را صادر کردهاند پس اینکه برخی ادعا میکنند رهبری با اصل مذاکره مخالف هستند، با مواضع صریح ایشان همخوانی ندارد.»
جلیلی واقعیت را برای افکار عمومی روشن کرد
او ادامه داد: « البته باید میان اصل مذاکره، توافق، محتوای توافق و اختلافنظر درباره بندهایی از توافق تفاوت قائل شد. اگر فردی با برخی بندهای یک توافق مخالف باشد، این به معنای مخالفت او با اصل مذاکره نیست. برداشت من از پیام مقام معظم رهبری این است که اصل مذاکره مورد تایید ایشان است، اما این مذاکره باید در چارچوب شرایط، خطوط قرمز و ملاحظاتی که رهبری ترسیم کردهاند، انجام شود. بنابراین، امروز باید تلاش شود مطالبات و الزامات مورد نظر مقام معظم رهبری در متن توافق نهایی تامین شود، نه اینکه مذاکرهکنندگان مورد توهین قرار گیرند یا به آنها نسبتهایی مانند کودتاچی، خائن یا وابسته به بیگانگان داده شود. اینکه آقای جلیلی تاکید کرده است که رهبر انقلاب با اصل مذاکره مخالف نیستند، موضوعی کاملا روشن و بدیهی است. او بهعنوان نماینده رهبر انقلاب در شورای عالی امنیت ملی این مسئله را مطرح کردهاند تا این واقعیت برای افکار عمومی روشن شود که مخالفتی با اصل مذاکره وجود ندارد و آنچه اهمیت دارد، رعایت شرایط، چارچوبها و الزامات مورد نظر رهبری در روند مذاکرات است».
جلیلی میخواست پیامی به رادیکالها بدهد
این نماینده ادوار مجلس درباره علت پیام اخیر جلیلی هم توضیح داد: «به اعتقاد من، موضعگیری آقای جلیلی در واقع یک اقدام روشنگرانه بود. او میخواست پیامی خطاب به یک طیف رادیکال که برخلاف نظر مقام معظم رهبری، با اصل مذاکره مخالفت میکنند، صادر کرده باشد. مقام معظم رهبری در بیان مواضع خود با هیچکس تعارف ندارند؛ اگر با اصل مذاکره مخالف بودند، بدون تردید آن را صریح و شفاف اعلام میکردند. اکنون نیز با صراحت اعلام کردهاند که با اصل مذاکره موافق هستند و این مسئله جای هیچگونه ابهامی باقی نمیگذارد؛ مگر آنکه عدهای خود را انقلابیتر از رهبری بدانند و بخواهند جلوتر از ایشان حرکت کنند».
جلیلی راه خود را از رادیکالها جدا کرده است
نقوی حسینی مطرح کرد: «بهنظر من، آقای جلیلی نیز پیام خود را متوجه همین جریانهای رادیکال کرده است که اصل مذاکره نباید محل مخالفت قرار گیرد. متاسفانه برخی نسبتهای عجیب و نادرستی به اعضای تیم مذاکرهکننده میدهند که چنین رویکردهایی کاملا اشتباه است. اختلافنظر درباره شیوه مذاکره یا محتوای توافق امری طبیعی است، اما تخریب، توهین و نسبت دادن اتهام به مذاکرهکنندگان نه منطقی است و نه به نفع کشور. در نهایت، هرگاه تصمیم نهایی نظام اتخاذ شد، همه باید از آن تبعیت کنند. آقای جلیلی عضو شورای عالی امنیت ملی و نماینده مقام معظم رهبری در این شوراست و طبیعتا دیدگاههایی را مطرح میکند که در چارچوب سیاستهای کلان نظام و نظرات رهبری قرار دارد. اگر افراد، گروهها یا جریانهای سیاسی به این مواضع توجه نکنند، در واقع از این مسیر فاصله گرفتهاند و راه دیگری را دنبال میکنند. به اعتقاد من، اقدام آقای جلیلی کاملا دقیق، سنجیده و روشنگرانه بود و اگر جریانی به این روشنگری توجه نکند، عملا خود را از مواضع و دیدگاههای ایشان جدا کرده است».
کنعانی مقدم: «علیالاصول» یعنی استثنایی در یک اصل
حسین کنعانیمقدم، فعال سیاسی اصولگرا و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، نیز در پاسخ به این پرسش که چرا برخی سعی در تفاسیر فرامتنی از پیام رهبر انقلاب دارند، به «هفت صبح» گفت: «هر کسی که از سواد فقهی و اجتهادی برخوردار باشد، میداند که واژه علیالاصول زمانی به کار میرود که یک اصل ثابت وجود داشته باشد و در کنار آن، استثنایی نیز مطرح شود. اصل، هیهات مناالذله و دشمنی با آمریکا یک اصل است و استثنا در این برهه شرایطی است که با درخواست رئیسجمهور و نظر شورای عالی امنیت ملی، این تفاهمنامه امضا شده است. روند مذاکره نیز برای دستیابی به اهدافی دنبال شده که مورد نظر نظام بوده است. همانگونه که امام شهیدمان نیز در مقاطعی چنین رویکردی را پذیرفته بودند، هدف از این مذاکرات تامین منافع ملی است، نه آشتی با آمریکا و اعتماد به دولتمردان این کشور. البته اینکه این هدف تا چه اندازه در عمل محقق شده، موضوعی است که باید در مرحله اجرای توافقنامه مشخص شود».
پیام جلیلی به شبههای مهم پایان داد
او درباره پیام اخیر سعید جلیلی هم مطرح کرد: «پیام آقای جلیلی در واقع به شبههای پایان داد که برخی از اطرافیان او ایجاد کرده بودند؛ مبنی بر اینکه رهبری با اصل مذاکره مخالف است. آقای حدادعادل نیز تقریبا همین مضمون را بیان کرده است که اصل مذاکره در صورتی که در چارچوب خطوط قرمز ترسیمشده از سوی رهبری انجام شود، ایرادی ندارد. اما اینکه در مذاکرات چه امتیازهایی داده شده و چه امتیازهایی گرفته شده است، مسئلهای است که باید در چارچوب بررسی نتایج و عملکرد آن ارزیابی شود. اگر آقای جلیلی میخواست با اصل مذاکره مخالفت کند، چنین موضعی برخلاف مشی و رهنمودهای رهبری بود. اگر او خود را ولایتمدار میداند، باید در چارچوب خطمشی رهبری حرکت کند، نه بر اساس دیدگاههای اطرافیانش. برخی از افرادی که در کنار ایشان قرار دارند، اساسا با اصل مذاکره مخالفاند، اما کسانی که خود را همراه رهبری میدانند، باید به اوامر و رهنمودهای ایشان عمل کنند. هیچکس نمیتواند عَلَم مخالفت بردارد و همه ساختارهای نظام را زیر سوال ببرد».
مجلس باید بر اجرای تفاهمنامه نظارت کند
این فعال سیاسی درباره نحوه نظارت بر اجرای مفاد تفاهمنامه نیز توضیح داد: «من به تازگی در شبکه خبر نیز مطرح کردم که با توجه به تعهدی که رئیسجمهور درباره اجرای توافقنامه داده است، نظارت بر اجرای آن باید به نهادی سپرده شود که ذینفع نباشد. شورای عالی امنیت ملی و دولت نمیتوانند متولی این نظارت باشند؛ زیرا تفاهمنامه اخیر بر اساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی است و دولت نیز مجری آن محسوب میشود. از این رو، مجلس شورای اسلامی بهعنوان نماینده مردم باید مسئولیت نظارت بر اجرای این توافقنامه را بر عهده بگیرد و هر جا که اشکال یا انحرافی مشاهده کرد، تذکر دهد؛ البته نه بهگونهای که مانع اجرای توافق شود یا چوب لای چرخ آن بگذارد».
جلیلی به اپوزیسیون داخلی تبدیل نشود
کنعانیمقدم درخصوص اینکه اکنون جایگاه سعید جلیلی کجای عالم سیاست ایران قرار دارد، گفت: «تجربه نظام در سپهر سیاسی نشان داده است که بسیاری از هواداران جریانهای سیاسی در مقطعی از یک شخصیت حمایت میکنند، اما اگر آن شخصیت نتواند در چارچوبهای امیالشان حرکت کند، از او عبور خواهند کرد. همانطور که برخی از چهرههایی مانند آقایان هاشمی، خاتمی، احمدینژاد و روحانی عبور کردند. ممکن است چنین شرایطی برای آقای جلیلی نیز رخ دهد. اما از آن سو هم آقای جلیلی باید مراقب باشد که به اپوزیسیون داخلی تبدیل نشود. آقای احمدینژاد سالها در این کشور مسئولیت ریاستجمهوری را برعهده داشت اما دیدیم که عملا تبدیل به اپوزیسیون داخلی شد. هر مسئولی باید نسبت به عملکرد خود پاسخگو باشد، نه اینکه پس از پایان مسئولیت، نقش اپوزیسیون را ایفا کند. من نمیگویم آقای جلیلی چنین میشود اما باید حواسش باشد که در این مسیر قرار نگیرد».
