هفت صبح| افزایش هزینه مهدکودک در سالهای اخیر به یکی از دغدغههای جدی خانوادهها تبدیل شده است؛ دغدغهای که از یک هزینه آموزشی ساده عبور کرده و به مسئلهای معیشتی گره خورده است. بسیاری از والدین میگویند هزینههای مهدکودک با سرعتی رشد کرده که با درآمد ماهانه خانوادهها همخوانی ندارد و همین موضوع، انتخاب را برای والدین دشوار کرده است. در یکی از روایتهای میدانی، مادری با دو فرزند تجربه خود را از یک مهدکودک در منطقه پاسداران بازگو میکند. تجربهای که فاصله قیمتی میان سالهای گذشته و امروز را به شکل چشمگیری نشان میدهد. او میگوید در آخرین دوره ثبتنام حدود سال ۱۳۹۹، شهریه ماهانه حدود یک میلیون و دویست هزار تومان بوده است.
این مبلغ شامل حضور کودک از ساعت ۸ صبح تا ۴ بعدازظهر، صبحانه، ناهار و دو میانوعده کامل بوده است. پرداختها معمولاً سهماهه انجام میشد و امکان تسویه ماهانه هم برای برخی خانوادهها وجود داشت. او ادامه میدهد که در همان دوره، خانوادهها دغدغه جداگانهای بابت تغذیه یا خدمات جانبی نداشتند و همه موارد در یک بسته کامل آموزشی و رفاهی ارائه میشد. به گفته او، رویکرد آن مجموعه آموزشی انسانمحور بوده و فضای تربیتی برای کودکان اهمیت ویژهای داشته است. اما امروز تصویر کاملاً متفاوت است.
این مادر توضیح میدهد که در شرایط فعلی، برخی مهدکودکها در همان مناطق، برای بازه زمانی کوتاهتر یعنی از ساعت ۸ صبح تا ۲ بعدازظهر، حدود ۳۵ میلیون تومان در ماه دریافت میکنند. خدمات اضافه مانند کارگاههای عصرگاهی نیز با هزینه جداگانه محاسبه میشود؛ موضوعی که به گفته او فشار مضاعفی بر خانوادههای شاغل وارد کرده است. او با لحنی انتقادی میگوید: «در مقایسه با گذشته، رشد هزینهها به اندازهای بوده که دیگر قابل سنجش ساده نیست. عددها طوری تغییر کرده که انگار چند برابر شدن حقوق خانوادهها هم پاسخگو نیست.»
فشار اقتصادی بر خانوادهها
در ادامه گزارش، بررسی میدانی نشان میدهد بسیاری از والدین با تصمیمهای دشواری روبهرو هستند. بخشی از خانوادهها از ثبتنام فرزند خود در مهدکودکهای باکیفیت صرفنظر کردهاند و برخی دیگر به سمت مراکز ارزانتر یا خدمات نیمهوقت حرکت کردهاند. یکی از والدین در گفتوگو با گزارش میگوید: «برای خانوادهای که دو فرزند خردسال دارد، مجموع هزینه مهدکودک میتواند به اندازه یک اجارهخانه کامل در برخی مناطق برسد. این وضعیت انتخاب را سخت میکند.» در برخی مناطق، ساختار جدیدی از خدمات شکل گرفته که شامل ساعات کوتاهتر و خدمات تفکیکی است. تغذیه، کارگاههای آموزشی و برنامههای فوقبرنامه هرکدام به صورت جداگانه قیمتگذاری میشوند؛ موضوعی که پیشتر در قالب یک بسته یکپارچه ارائه میشد.
روایت از دل میدان
صبا تخیری در گفتوگویی با هفت صبح تصویری دقیقتر از وضعیت موجود ارائه میدهد. او معتقد است رشد هزینهها و تغییر در ساختار اقتصادی، خدمات آموزشی کودکان را هم در بر گرفته است. او میگوید: «در بازدیدهایی که از چند مرکز آموزشی داشتهام، روندی دیده میشود که خدمات از حالت یکپارچه خارج شده و به بخشهای مختلف تقسیم شده است. این تقسیمبندی باعث شده والدین برای هر بخش هزینه جداگانه پرداخت کنند و مجموع پرداختیها به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند.»
تخیری در ادامه به تفاوتهای محسوس میان مناطق مختلف شهری اشاره میکند: «در برخی مناطق شمالیتر شهر، هزینهها به سطحی رسیده که برای بسیاری از خانوادهها غیرقابل دسترس است. در مقابل، در برخی مهدکودکهای باغی یا محلیتر، قیمتها کمی متعادلتر است، هرچند همچنان فاصله زیادی با درآمد متوسط دارد.» او همچنین به تجربههایی اشاره میکند که در آن برخی مهدکودکها پس از تغییرات اقتصادی یا شرایط خاص منطقهای، دچار کاهش نیروی انسانی و افت ظرفیت شدهاند. به گفته او، برخی مراکز آموزشی با کاهش تعداد پرسنل روبهرو شدهاند و همین موضوع کیفیت خدمات را تحت تأثیر قرار داده است.
تغییر الگوی خدمات آموزشی
بررسیها نشان میدهد ساختار خدمات مهدکودکها طی سالهای اخیر تغییر کرده است. در گذشته، بسیاری از مراکز آموزشی بستههای کامل شامل آموزش، تغذیه و مراقبت روزانه ارائه میدادند. امروز اما مدل اقتصادی جدیدی شکل گرفته که در آن هر خدمت به صورت مستقل قیمتگذاری میشود.این تغییر باعث شده خانوادهها در تصمیمگیری با گزینههای پیچیدهتری مواجه شوند. برخی والدین ترجیح میدهند فقط ساعات آموزشی محدودتری را انتخاب کنند و بخشهای دیگر مانند کارگاههای عصرگاهی را حذف کنند. این موضوع در عمل، مدل جدیدی از مراقبت کودک را شکل داده است که انعطاف بیشتری دارد اما هزینه نهایی را برای برخی خانوادهها افزایش میدهد.
فاصله درآمد و هزینه
یکی از نکات برجسته در این گزارش، فاصله میان رشد درآمد خانوارها و رشد هزینه مهدکودک است. در حالی که درآمدها در برخی مشاغل با شیب ملایم افزایش یافته، هزینه خدمات آموزشی کودکان جهشی قابل توجه داشته است. این شکاف باعث شده بخشی از خانوادهها به سمت راهحلهای جایگزین مانند نگهداری خانوادگی یا استفاده از پرستار کودک حرکت کنند. برخی دیگر نیز حضور کودک در مهدکودک را به سنین بالاتر موکول کردهاند.
روایتهای پراکنده از مناطق مختلف
در گفتوگوهای میدانی، نمونههای متفاوتی از هزینهها مطرح میشود. در برخی مهدکودکها در مناطق باغی شهر، هزینه ماهانه حدود ۲۸ میلیون تومان برای بازه زمانی محدود گزارش شده است. در برخی مراکز آموزشی با امکانات چندزبانه و فضای ویلا-باغ، ارقام بالاتر نیز دیده میشود که به مرز ۶۰ میلیون تومان در ماه میرسد. این تفاوت شدید قیمتها نشان میدهد بازار مهدکودکها به سمت طبقهبندی اقتصادی پیش رفته و دسترسی به خدمات آموزشی کودکان به سطح درآمد خانوادهها وابستهتر شده است. افزایش هزینه مهدکودکها در سالهای اخیر، به تغییر ساختار خدمات آموزشی، تفکیک هزینهها، و فاصله گرفتن از مدلهای یکپارچه گذشته مرتبط است. تجربه خانوادهها نشان میدهد انتخاب مهدکودک برای بسیاری از والدین به یک تصمیم دشوار اقتصادی تبدیل شده است. آنچه از دل روایتها و گفتوگوها به دست میآید، تصویری از بازاری است که در آن آموزش اولیه کودکان با فشار اقتصادی خانوادهها گره خورده و این گره، هر سال پیچیدهتر میشود.
