هفت صبح| در هفتهها و ماههای اخیر، گشتی کوتاه در آگهیهای فروش تجهیزات اداری تصویر روشنی از تغییر حالوهوای کسبوکارها میدهد. تعداد آگهیها بالا رفته، توصیف «در حد نو» فراگیر شده و فهرست کالاها از میز و صندلی مدیریت و اداری تا کامپیوتر، پرینتر، دستگاه حضور و غیاب و حتی پارتیشنهای شیشهای امتداد پیدا کرده است. این موج فروش، صرفاً یک جابهجایی عادی دارایی به شمار نمیآید؛ نشانهای است از تعطیلی، تعلیق فعالیت یا کوچکشدن شرکتهایی که پیشتر دفتر، نیروی انسانی و برنامه توسعه داشتند.
بازار آنلاین در ایران سالهاست نقش ویترین داراییهای مازاد را بازی میکند. با این حال، جهش اخیر آگهیهای اداری با یک ویژگی مشترک همراه است: سرعت. فروشندهها عجله دارند، قیمتها انعطافپذیر است و بستههای کامل «دفتر آماده تحویل» عرضه میشود. مجموعهای شامل دهها صندلی کارمندی، چند میز مدیریت، فایلینگ، سرور کوچک و تجهیزات شبکه در یک آگهی دیده میشود. تصویری که بیشتر به پایان یک فصل میماند تا یک معامله عادی.در این میان، پلتفرمهای آگهی، به آرشیو زندهای از وضعیت بنگاهها تبدیل شدهاند. کافی است دسته «تجهیزات اداری» را مرور کنیم تا با عباراتی روبهرو شویم که پیشتر کمتر دیده میشد: فروش یکجا به دلیل «تعطیلی دفتر» یا «توقف پروژه». این عبارات، زبان بیپیرایه بازار است. زبانی که صریحتر از ترازنامهها حرف میزند.
قربانیان ساکت
در چرخه تعطیلی شرکتها، داراییهای ثابت زودتر از هر چیز راهی بازار میشوند. میز و صندلی اداری به دلیل حملونقل آسان و تقاضای همیشگی، پیشتاز این مسیر است. صندلیهایی که هنوز روکش سالم دارند، میزهایی که خط و خش اندک نشان میدهند و فایلینگهایی که قفلشان به خوبی کار میکند، همگی با برچسب «در حد نو» عرضه میشوند. این برچسب دو پیام دارد: کیفیت باقیمانده و زمان اندک فروش.
فروش پیش از افت ارزش
پس از مبلمان، نوبت به کامپیوتر، مانیتور، لپتاپ و تجهیزات شبکه میرسد. فروشندگان میدانند هر ماه تأخیر، افت قیمت بیشتری به همراه دارد. به همین دلیل، بستههای چندتایی با قیمت رقابتی دیده میشود. بعضی آگهیها حتی مشخصات دقیق استفاده را ذکر میکنند: «شش ماه کارکرد»، «پروژهای»، «کمکار». این دقت در توضیح، از یک سو برای جلب اعتماد خریدار است و از سوی دیگر روایتگر عمر کوتاه دفاتر شرکتهایی که دوام نیاوردند.
پارتیشنها و فضاهای نیمهجان
پارتیشنهای شیشهای یا MDF معمولاً آخرین اقلامی هستند که فروخته میشوند. بازکردنشان هزینه دارد و خریدار خاص میخواهد. افزایش آگهی این بخش پیام معناداری دارد. تصمیم برای جمعآوری جدی است. وقتی پارتیشنها هم به بازار میآیند، یعنی آن دفتر دیگر برنامهای برای بازگشت به کار قبلی ندارد.
چرا این موج شکل گرفت؟
ترکیب فشارهای مالی، هزینههای اجاره، دستمزد، مالیات و ناپایداری درآمد، شرکتهای کوچک و متوسط را به سمت کاهش مقیاس هل میدهد. برخی فعالیتها به دورکاری مهاجرت کردهاند، بعضی پروژهمحور شدهاند و شماری هم فعالیت را متوقف کردهاند. نتیجه مشترک، آزاد شدن داراییهای اداری و هجوم آنها به بازار دستدوم است. این روند با رکود تقاضای استخدام همزمان شده و نشانهها، یکدیگر را تقویت میکنند.
بازار دستدوم
آینه اقتصاد خرد است
در نگاه اول، بازار دستدوم فرصتی برای خریداران تازهکار است. استارتاپها، فریلنسرها و دفاتر کوچک میتوانند با هزینه کمتر تجهیز شوند. این جنبه مثبت، همزمان واقعیتی تلخ را پنهان نمیکند. عرضه گسترده از دل جمعآوری دفاتر میآید. وقتی عرضه از تقاضا جلو میزند، قیمتها پایین میآید و فروشندگان انعطاف بیشتری نشان میدهند. رفتاری که در هفتههای اخیر پررنگ شده است.
اثر دومینو در زنجیره خدمات
جمعآوری دفاتر اثر دومینویی دارد. شرکتهای خدماتی نظافت، پشتیبانی IT، چاپ و تدارکات سفارش کمتری میگیرند. حتی بازار تعمیرات صندلی و میز هم تغییر میکند. تعمیر جای خود را به فروش میدهد. این تغییر جهت، نشانهای از افت فعالیتهای جاری است. افزایش آگهیهای تجهیزات اداری تصویری روشن از اقتصاد روزمره شرکتها ارائه میدهد. میزها، صندلیها و کامپیوترها پیش از آنکه خاک بخورند، وارد بازار میشوند و هر آگهی، داستان یک تصمیم دشوار را روایت میکند. برای خریدار، فرصت تجهیز مقرونبهصرفه فراهم شده است. برای اقتصاد، این آگهیها هشداری است درباره شکنندگی بنگاهها. بازار حرف خود را زده است. حالا نوبت سیاستگذاری و ترمیم اعتماد است تا دفاتر خاموش، دوباره روشن شوند.
