هفت صبح | در شرایط عادی، جوانان زمانی تصمیم به ازدواج میگیرند که آرامش روانی داشته باشند و آینده روشنی را متصور شوند. به همین دلیل، شوکهای ناشی از جنگ معمولاً باعث میشود جوانان از تشکیل خانواده منصرف شوند یا مراسم خود را به تعویق بیندازند. اما گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که در سال جاری، جامعه ایرانی واکنش متفاوتی به این بحرانها داشته است.
تحلیل آماری جنگ ۱۲ روزه
در بازه زمانی ۲۳ خرداد تا ۳ تیر سال ۱۴۰۴، جنگ ۱۲ روزه توسط رژیم اسرائیل و با پشتیبانی آمریکا به کشور تحمیل شد. در این مدت در کل کشور ۲۱ هزار و ۶۸۴ مورد ازدواج ثبت شد. وقتی این آمار با بازه مشابه سال ۱۴۰۳ مقایسه میشود، مشخص میشود که تعداد ازدواجها ۲۰.۹ درصد رشد یافته است.در بررسی تفکیکی استانها، دیده شد که به جز تهران، کردستان و سیستان و بلوچستان، در تمام استانهای کشور تعداد ازدواجها نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. در مورد استان تهران که بیشترین حملات را تحمل کرد، کاهش شدیدی دیده نشد؛ به طوری که تعداد ازدواجها از ۲۶۷۲ مورد در سال ۱۴۰۳، با کاهش اندک ۵.۷ درصدی به ۲۵۲۱ مورد رسید.
روز غدیر؛ نقطه اوج امید در قلب جنگ
یک نکته بسیار مهم در این آمار، روز ۲۴ خرداد سال ۱۴۰۴ است که دقیقا یک روز پس از آغاز جنگ و همزمان با عید غدیر خم بود. در این روز ۳۶۸۱ مورد ازدواج در کل کشور ثبت شد. مقایسه این عدد با روزهای قبل و بعد، نشان میدهد که جوانان در این روز خاص، با وجود شروع جنگ، تصمیم گرفتند شادی و امید را به خانههای خود بیاورند.
چرا ازدواج در جنگ افزایش یافت؟
به نظر میرسد محدود بودن گستره درگیریهای نظامی باعث شد احساس ناامنی خانوادهها به حدی نرسد که برنامههای ازدواج را متوقف کنند. همچنین، مشابه تجربه دوران کرونا که کاهش توقعات باعث رشد ازدواج شد، در این جنگ نیز جوانان از شرایط بحرانی به عنوان فرصتی برای تسریع و تسهیل در ازدواج استفاده کردند. در این راستا، اجرای قانون تسهیل ازدواج جوانان مصوب سال ۱۳۸۴ میتواند بسیار موثر باشد.
بازگشت به روال عادی
داستان در جنگ رمضان (از ۹ اسفند ۱۴۰۴) متفاوت بود. در اسفندماه، تعداد ازدواجها نسبت به سال قبل کاهش یافت. این روند در بازه یک فروردین تا ۱۵ اردیبهشت سال ۱۴۰۵ نیز ادامه داشت و تعداد ازدواجها از ۵۵ هزار و ۲۴ مورد در سال قبل، با ۶.۵ درصد کاهش به ۵۱ هزار و ۴۷۴ مورد رسید.علت این کاهش را میتوان در افزایش گستره جنگ نظامی، بمباران مناطق مسکونی و همچنین سوگواری اجتماعی به مناسبت شهادت رهبر انقلاب جست. اما در نیمه اول اردیبهشت، رفتار جامعه دوباره به وضعیت معمول بازگشت و میزان کاهش در مقایسه با سالهای پیش محسوس نبود. تعطیلیهای مکرر دانشگاهها، ادارات و کسب و کارها در این بازه، زمینهساز بالا رفتن دوباره آمار ازدواج شد.
ازدواج نقطه قوت فرهنگی کشور
اینکه ازدواج در شرایط جنگی با کاهش شدید همراه نبوده و حتی در برخی مقاطع افزایش یافته، یک نقطه قوت فرهنگی و اجتماعی است. این نشان میدهد اولویت تشکیل خانواده برای ایرانیان به گونهای است که حتی در بحرانیترین زمانها نیز کنار گذاشته نمیشود. در این شرایط، دولت باید تمام توان خود را برای تداوم این جریان به کار گیرد.
تحلیل اعتبارات مالی و وامهای ازدواج سال ۱۴۰۵
در زمینه حمایتهای مادی، براساس الزامات قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور، مبلغ ۴.۷۵۰.۰۰۰ میلیارد ریال اعتبار برای اعطای تسهیلات قرضالحسنه در مقوله ازدواج پیشبینی شده است که این موضوع بر اساس ماده ۶۸ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب سال ۱۴۰۰ است. اگرچه شرایط تورمی وجود دارد، اما مبالغ وام ازدواج همچنان کمک بزرگی برای جوانان محسوب میشود؛ به طوری که برای زوجهای بالای ۲۵ سال و زوجههای بالای ۲۳ سال، مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان و برای زوجهای زیر ۲۵ سال و زوجههای زیر ۲۳ سال، مبلغ ۳۵۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است. برای اینکه این سیاست کلیدی به نتیجه برسد، ضروری است که دولت و بانک مرکزی اهتمام ویژهای به کار ببندند و مجلس شورای اسلامی نیز نظارت بیشتری بر اجرای حداکثری این تسهیلات داشته باشد تا تداوم تشکیل خانواده در جامعه تضمین شود.
صندوق اندوخته جوانان
پیشنهاد شده دولت با جلب مشارکت مردم، ماده یک قانون تسهیل ازدواج جوانان را اجرا کرده و «صندوق اندوخته جوانان» را تامین مالی کند. از این طریق میتوان نیازهای جهیزیه و مسکن جوانان را از طریق پرداخت ودیعه ساخت و خرید مسکن پوشش داد.
ترویج فرهنگ ازدواج آسان و اقدامات عملی
برای اینکه فرهنگ ازدواج آسان به یک واقعیت ملموس تبدیل شود، باید از فضای اداری خارج شد و به سراغ اقدامات میدانی و عملی رفت. در این راستا، پیشنهاد شده است که ابتدا از طریق جریان سازی رسانهای در صدا و سیما و با تولید گزارشهای خبری میدانی و ساخت مستندها و قالبهای خلاقانه، نگاه جامعه به این موضوع تغییر کند. اما در کنار این اقدامات رسانهای، باید گامهای اجرایی در فضای شهری برداشته شود؛ به گونهای که برگزاری مراسمهای عقد و ازدواج در تجمعات شبانه فراگیر گردد و غرفههای مشاوره تخصصی در همین تجمعات برای راهنمایی زوجهای جوان ایجاد شود.
در بخش زیرساختی نیز، دولت باید بر تامین مسکن موقت و دائم برای زوجهای جوان تمرکز کند و با راه اندازی پویش ملی همیاری مسکن و تغییر کاربری ساختمانها، واحدهای مسکونی مناسبی را برای شروع زندگی مشترک فراهم آورد. علاوه بر این، یک پیشنهاد سیاستی مهم این است که دستگاههای دولتی و سازمانها ملزم شوند فضاهای مناسب خود را به صورت رایگان در اختیار زوجهای جوان قرار دهند تا آنها بتوانند مراسم جشن ازدواج خود را در محیطهایی شایسته و بدون پرداخت هزینههای سنگین برگزار کنند. این مجموعه اقدامات اگر به صورت یکپارچه اجرا شود، میتواند مسیر تشکیل خانواده را برای نسل جدید هموار کند.
