تصادفات رانندگی هر ساله سهم قابل توجهی از پروندههای مراجع انتظامی، بیمهای و قضایی را به خود اختصاص میدهند. اما یکی از دغدغههای اصلی شهروندان پس از وقوع حادثه، این است که اگر راننده مقصر بیمه نداشته باشد، خسارت و دیه از کجا پرداخت میشود؟
بسیاری از افراد در زمان وقوع تصادف با سوالات حقوقی و بیمهای متعددی مواجه میشوند. از جمله اینکه اگر راننده مقصر از محل حادثه فرار کند، تکلیف چیست؟ یا اگر در یک تصادف همزمان فوت و جرح رخ دهد، رسیدگی به پرونده در کدام مرجع انجام میشود؟
تشخیص تصادف واقعی از حوادث مشابه
یکی از مواردی که گاه برای شهروندان ایجاد ابهام میکند، حوادثی است که در ظاهر شبیه تصادف رانندگی هستند اما در چارچوب مقررات خاص این حوزه قرار نمیگیرند.
برای نمونه، در تصادف دوچرخه با عابر پیاده، رسیدگی به پرونده در صلاحیت دادسرا و دادگاه کیفری است. همچنین در صورت فرار مقصر و احراز شرایط قانونی، امکان پرداخت دیه از بیتالمال نیز وجود دارد.
وقتی مقصر در مرجع انتظامی حاضر نمیشود
در برخی حوادث، راننده مقصر در مرجع انتظامی حاضر نمیشود یا نسبت به کروکی و نظر کارشناسی واکنشی نشان نمیدهد. در چنین شرایطی، روند جبران خسارت متوقف نمیشود.
مصدوم حادثه همچنان میتواند برای دریافت خسارت از طریق شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارتهای بدنی اقدام کند. اگر هم امکان ابلاغ اوراق و دسترسی به مقصر فراهم نباشد، پرونده با گزارش ضابطان و شکایت شاکی برای تعیین تکلیف به مرجع قضایی ارجاع میشود.
مهمترین راهکار برای زمانی که مقصر بیمه ندارد
مسئله دیگری که در بسیاری از تصادفات مطرح میشود، نداشتن بیمه شخص ثالث توسط راننده مقصر است. با وجود این، نبود بیمه به معنای بیپناه ماندن زیاندیده نیست و در چنین مواردی نیز سازوکارهایی برای جبران خسارت پیشبینی شده است.
مهمترین این راهکارها، معرفی زیاندیده به صندوق تأمین خسارتهای بدنی است تا خسارت از محل منابع این صندوق پرداخت شود.
تصادف در حالت مستی یا بدون گواهینامه
در مواردی که راننده در حالت مستی یا بدون گواهینامه مرتکب حادثه میشود، میان جنبه خصوصی و عمومی جرم تفکیک وجود دارد.
پرداخت دیه به عنوان حق زیاندیده مطابق مقررات مربوط انجام میشود، اما رسیدگی به تخلف رانندگی در حالت مستی یا بدون گواهینامه در چارچوب جنبه عمومی جرم، در صلاحیت مرجع قضایی خواهد بود.
تصادف همزمان با فوت و جرح
در تصادفاتی که همزمان منجر به فوت و جرح میشود، رسیدگی به پرونده در دو بخش انجام میگیرد:
-
بخش مربوط به فوت به عنوان قتل غیرعمد در دادگاه بررسی میشود
رسیدگی به صدمات بدنی غیرعمدی نیز در مسیر قانونی پیشبینیشده برای این نوع پروندهها دنبال خواهد شد
نظریه مشورتی قوه قضائیه
در همین زمینه، اداره کل حقوقی قوه قضائیه در یکی از نظریات مشورتی خود به برخی از این پرسشهای پرتکرار پاسخ داده و تلاش کرده است مرجع صالح رسیدگی و نحوه جبران خسارت در این موارد را روشنتر کند.
این موضوع میتواند به کاهش سردرگمی زیاندیدگان و تسهیل روند رسیدگی به پروندههای تصادفات کمک شایانی کند.
