هفت صبح | بالاخره بعد از مدتها کشمکش، اعتراض، رفت و آمدهای بیپایان میان مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی و آموزش و پرورش و وزارت علوم و هزاران «اگر» و «اما»، گویا قطار کنکور به ایستگاه نهایی خود رسیده است. موضوعی که سالها خواب را از چشم داوطلبان و خانوادههایشان گرفته بود، یعنی تاثیر قطعی معدل در کنکور، حالا دیگر از یک طرح پیشنهادی به یک واقعیت تمام عیار تبدیل شده است.
حتما شما هم در محافل خانوادگی یا در خبرها شنیده بودید که عدهای میگفتند این طرح فقط استرس بچهها را بیشتر میکند و عدهای دیگر با قدرت از آن دفاع میکردند. اما حالا با صحبتهای اخیر دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، تکلیف همه روشن شده است: تاثیر قطعی معدل در کنکور ۱۴۰۵ نه تنها حذف نمیشود، بلکه با قدرت اجرا خواهد شد.
قصه از کجا شروع شد؟
سالها بود که منتقدان کنکور میگفتند عدالت آموزشی با یک آزمون چهار ساعته زیر سوال میرود. آنها معتقد بودند دانشآموزی که سه سال در مدرسه زحمت کشیده، نباید سرنوشتش فقط در چند ساعت و با چند تست تعیین شود. از طرف دیگر، کنکور باعث شده بود که کتابهای درسی و نقش معلم در کلاس به حاشیه برود و همه فقط به دنبال یاد گرفتن تکنیکهای تستزنی باشند. همین موضوع باعث شد تا طرح تاثیر سوابق تحصیلی مطرح شود. اما این طرح از همان ابتدا با چالشهای بزرگی روبهرو بود. مخالفان میگفتند برگزاری امتحان نهایی در سطح کشور با استانداردهای یکسان کار سختی است و ممکن است تقلب صورت بگیرد یا تصحیح اوراق سلیقهای باشد. همچنین این ترس وجود داشت که حالا دانشآموز به جای یک سال استرس، باید سه سال مداوم زیر فشار امتحانهای نهایی باشد.
دو راهی استرس یا عدالت؟
بسیاری از کارشناسان آموزشی معتقدند که وقتی معدل تاثیر قطعی پیدا میکند، دانشآموز مجبور است خط به خط کتاب درسی را بفهمد و دیگر نمیتواند با حفظ کردن چند فرمول تستی، رتبه برتر شود. این یعنی بازگشت اعتبار به مدرسه و معلم. اما در مقابل، خانوادهها نگران هستند. آنها میگویند در کشوری که امکانات آموزشی در پایتخت با یک روستای دورافتاده برابر نیست، چطور میتوان نمرات امتحان نهایی را ملاک قرار داد؟ از سویی گروهی دیگر از معلمها و کارشناسان آموزشی معتقدند که اجرای چنین طرحی باعث میشود تا فشار روحی و روانی زیادی طی دو سال آخر مدرسه روی دانشآموزان وارد شود بهطوریکه آنها را از درس دلزده و یا حتی از ادامه تحصیل منصرف کند. با این حال، شورای عالی انقلاب فرهنگی معتقد است که کنکور تستی به مراتب ناعادلانهتر است چون فقط کسانی که پول خرید کلاسهای کنکور گرانقیمت را دارند در آن موفق میشوند.
حرف نهایی دبیر شورا چه بود؟
حجتالاسلام خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آخرین اظهار نظر در این مورد به صراحت اعلام کرده که اعضای شورا بر سر تاثیر قطعی سوابق تحصیلی در پایههای یازدهم و دوازدهم برای کنکور ۱۴۰۵ به اجماع رسیدهاند. این یعنی دیگر خبری از عقبنشینی نیست. او تاکید کرد که این تصمیم با هماهنگی کامل وزارت آموزش و پرورش گرفته شده و هدف اصلی آن، تقویت نظام آموزشی رسمی کشور است. خسروپناه در صحبتهایش به نکته جالبی اشاره کرده؛ او گفته که بخش بزرگی از اعتراضاتی که این روزها در فضای مجازی و رسانهها میبینیم، ریشه در مافیای کنکور دارد. موسساتی که سالانه هزاران میلیارد تومان از راه فروش پکیجهای تستی و همایشهای کنکوری درآمد دارند و حالا با قطعی شدن تاثیر معدل، بازارشان را در خطر میبینند.
مافیای کنکور و سودهای نجومی
واقعیت این است که تغییر در ساختار کنکور، یعنی به خطر افتادن منافع کسانی که سالها از غول کنکور تغذیه کردهاند. وقتی نمره امتحان نهایی مهم شود، دیگر کسی برای یاد گرفتن «تکنیک تستزنی در ۱۰ ثانیه» مبالغ چند ده و حتی چند صد میلیونی پرداخت نمیکند. دبیر شورای انقلاب فرهنگی معتقد است که این گروهها با تحریک دانشآموزان و راه انداختن موجهای اعتراضی، سعی دارند شورا را مجبور به عقبنشینی کنند. البته او این را هم اضافه کرد که شورا صدای اعتراض واقعی داوطلبان، به خصوص پشت کنکوریها را شنیده و به دنبال راهکار برای آنهاست.
فرصت جبران؛ ترمیم معدل کلید حل مشکل
یکی از بزرگترین نگرانیها مربوط به کسانی است که به هر دلیلی در سالهای گذشته نمرات خوبی نگرفتهاند یا میخواهند شانس خود را دوباره امتحان کنند. برای این افراد، موضوع «ترمیم معدل» حیاتی است. خبر خوب این است که شورا به دنبال افزایش دفعات ترمیم معدل و حتی اجازه ترمیم تکدرس است تا فشار از روی دوش خانوادهها برداشته شود. این یعنی اگر کسی در یک درس نمره پایینی گرفته، مجبور نیست دوباره کل امتحانها را بدهد و میتواند فقط همان درس را جبران کند. این پیشنهادها قرار است در جلسه سهشنبه شورا بررسی و نهایی شود.
نظم جدید در حکمرانی آموزشی
نکته مهم دیگری که در این میان مطرح شد، بحث ناهماهنگی برخی مسئولان و نمایندگان مجلس بود. خسروپناه گلایه کرد که برخی مسئولان و نمایندگان مجلس با اظهارات غیرکارشناسی باعث سردرگمی دانشآموزان میشوند. او تاکید کرده که در موضوعات ملی مثل کنکور، باید یک صدای واحد شنیده شود تا امنیت روانی داوطلبان تامین گردد. طبق گفته او، سیاستهای کلان را شورا تعیین میکند و دستگاههای اجرایی مثل آموزش و پرورش باید آن را پیادهسازی کنند.
مدرسه به جای آموزشگاه
در ظاهر هدف نهایی این طرح، تغییر جهت از حافظهمحوری به سمت عمق یادگیری است. اگر این طرح به درستی اجرا شود، دیگر لازم نیست دانشآموزان از سال دهم زندگی خود را تعطیل کنند و به سراغ تستزنی بروند. آنها میتوانند در کلاس درس با آرامش بیشتری مطالب را یاد بگیرند و بدانند که تلاششان در طول سال تحصیلی دیده میشود. البته موفقیت این طرح در گرو برگزاری سالم و استاندارد امتحانهای نهایی توسط آموزش و پرورش است تا هیچ حقی از کسی ضایع نشود.
کنکور 1405 با فرمول جدید
کنکور ۱۴۰۵ با فرمولی جدید پیش میرود. معدل سال یازدهم و دوازدهم شما به اندازه خودِ آزمون سراسری و شاید حتی بیشتر، اهمیت پیدا کرده است. شورای عالی انقلاب فرهنگی با وجود تمام فشارها، بر سر موضع خود ایستاده و معتقد است این راه، تنها مسیر برای برقراری عدالت آموزشی واقعی و کوتاه کردن دست مافیاست. حالا داوطلبان باید به جای جستجو در میان تکنیکهای عجیب تستزنی، به کتابهای درسی خود برگردند و نمرات مدرسه را جدیتر از همیشه بگیرند. شاید این پایان عصر طلایی موسسات کنکور و آغاز دوباره دوران پادشاهی مدارس و معلمان باشد. گفته میشود که طی چند روز آینده احتمالا جزئیات بیشتری از تسهیلات ترمیم معدل منتشر میشود که میتواند کمی از بار استرس داوطلبان بکاهد، اما اصل ماجرا تغییر نخواهد کرد: معدل شما، بلیت ورود شما به دانشگاه خواهد بود.
