اقتصاد، حریف تازه ورزش ایران
رئیس فدراسیون ورزش‌های آبی می‌گوید هزینه 10جلسه شنا در تهران به 35میلیون تومان رسیده و دسترسی خانواده‌ها را محدود کرده است
هفت صبح | ورزش در کشورهای توسعه یافته فقط از نظر حرفه‌ای اهمیت ندارد چون سلامت جامعه و ابعاد مختلف توسعه به آن وابسته است به همین دلیل در این کشورها مسابقات آماتوری نیز به صورت جدی برگزار می‌شود. اما حالا در ایران اقتصاد تورمی نه تنها ورزش همگانی را به چالش کشیده بلکه آن را تحت تاثیر قرار داده که در آینده می‌تواند به مرز هشدار برسد.
محسن رضوانی، رئیس فدراسیون ورزش‌های آبی در گفت‌وگو با خبرنگار هفت‌صبح با نگاهی به تاثیر چالش‌های اقتصادی و جایگاه ورزش با نگاهی به وضعیت ورزش‌های آبی در کشور به خبرنگار هفت صبح اظهار کرد: «در گام نخست باید توجه داشت که ورزش برای سلامتی واجب است حتی مهمتر از تغذیه، چون وقتی شنا می‌کنید، تمام عضلات بدنتان در حال حرکت است و وارد محیطی خارج از محیط زندگی می‌شوید که باعث آرامش اعصاب می‌شود.
اینها را کنار هم بگذارید.» رضوانی با تشریح منطق توسعه ورزش قهرمانی تصریح کرد: «در نگاه کشورهایی که در ورزش مطرح‌اند و اقتصاد و برنامه‌ریزی مدون دارند، این یک شعار همیشگی کارشناسان ورزش است که «پهنه کار را درست کن، نوک قله فراهم می‌شود». اگر شنا را توسعه دهید، دو نکته محقق می‌شود؛ اول، پایه همه ورزش‌ها را آماده کرده‌اید و آرامش جامعه را مهیا کرده‌اید و دوم، در بحث قهرمانی در یک ورزش پر مدال، ۱۵ تا ۱۶ سال بعد به قله می‌رسید. کاری که چین و ژاپن کردند. سریع‌ترین شناگر دنیا در المپیک پاریس چینی بود، درحالی که آمریکا بیشترین مدال را در المپیک داشت، ولی در پاریس، ۱۰۰ متر آزاد را یک شناگر چینی قهرمان شد.»
چرا شنا برای پولدارهاست؟
رضوانی با انتقاد از وضعیت درآمدزایی استخرها تاکید کرد: «بحث استخرها و درآمدزایی درون استخرها چیزی است که کاملاً جا افتاده است. الان در خود تهران، برخی استخرها هزینه ورودی‌اش ۳.۵ میلیون تومان است و باید ۱۰ جلسه کارت بخرید تا اجازه ورود بدهند. یعنی باید ۳۵ میلیون پرداخت کنید تا ۱۰ جلسه استفاده کنید. تازه هر کسی هم راه نمی‌دهد و داستان‌های خودش را دارد. چرا این‌طور شده؟ چون شده درآمد برای عده‌ای پولدار، درواقع استخر برای عده‌ای پولدار شده است. البته هستند استخرهای که بلیت هر سانس آن 500 هزار تومان است اما به طور کلی تورم روی توان استفاده مردم از فضاهای ورزشی تاثیر گذاشته است»
رضوانی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر تصریح کرد: «در کشور ژاپن، کارمندان وزارتخانه‌ها موظف‌اند حداقل دو ساعت در هفته به استخر بروند. شنا و دوومیدانی را وقتی بچه وارد مدرسه می‌شود یاد می‌دهند به طوری که در ۱۱ سالگی یا شنا می‌کند یا می‌دود و بعد بر اساس پیکرشناسی رشته حرفه‌ای را انتخاب می‌کند. این از اهمیت شنا و ورزش‌های پایه می‌آید.»
رضوانی با تأکید بر نقش شنا در پیشگیری از غرق‌شدگی خاطرنشان کرد: «در پزشکی شعاری هست که «پیشگیری بهتر از درمان است»، اگر شنا را به بچه‌ها یاد بدهید، امنیتشان پررنگ‌تر می‌شود. وقتی طرف شنا بلد باشد، دیگر احتمال خفه شدنش در دریا کم است. الان استخرهای پرتابلی فراوان شده‌اند، استخرهایی که در عرض سه چهار هفته ساخته می‌شوند و بعد پنج سال گارانتی دارند و راحت به هم وصل می‌شوند و قابل استفاده می‌شوند، قطعا از این امکانات باید برای توسعه این ورزش استفاده کرد.»
رضوانی با انتقاد از واگذاری استخرها به بخش خصوصی تصریح کرد:«ماده ۸۸ بزرگ‌ترین آسیب را به اماکن ورزشی و استخرها زد، چون درآمدزاست. بخش خصوصی وارد می‌شود، استخر انقلاب را ۱۰ ساله اجاره می‌کند درحالی که امکان بهره‌برداری بهتر وجود دارد. من ۱۰ سال دنبال این بودم که ادارات کل موظف شوند یک استخر را با قیمت کارشناسی نه مجانی در اختیار هیئت‌های شهرستان قرار دهند وزیر ورزش در این مسیر کمک کردند، اما در استان سیستان و بلوچستان از دستگاه دیگری تاکید شد واگذاری باید با مزایده باشد، اما این مازاد نیست که به بخش خصوصی واگذار شود.»
رضوانی با اشاره به تأثیر تورم بر اعتبارات ورزش تاکید کرد: «ورزش هم به دور از مسائل دیگر نیست. امسال مسئله گاز و سرما را خواهید داشت و به ما اطلاع داده‌اند که کمبود گاز احتمالاً به چند بخش همچون استخرها می‌خورد. ما کاملا موافقیم که اولویت، تامین گاز مردم است، ولی این مشکل را داریم. مسئله گاز و تورم روی ورزش و مخصوصاً سالن شنا اثر گذاشته است.»
ورزش هم از محاصره ضربه می‌خورد
رضوانی با اشاره به اثرات محاصره اقتصادی بر بدنه ورزش حرفه‌ای تصریح کرد: «یک سری چاه نفت داریم که به نیم قرن یا بیشتر از خدمتشان می‌رسد. اینها به دلیل محاصره اقتصادی و توقف استخراج اکثرشان خسارت دیدند و برگرداندنشان سخت است. متأسفانه این مسأله برای ورزش پایه نیز مصداق دارد در صورت بی توجهی زحمات از دست می روند.»
ورزش در اولویت دولت نیست
همچنین محمد مسعودی، عضو کمیته ورزش اتاق بازرگانی، در گفت‌وگو با خبرنگار هفت‌صبح درباره وضعیت اقتصاد ورزش کشور، با اشاره به افزایش چندین برابری هزینه‌ها اظهار کرد: «هزینه‌های اعزام‌ها، باشگاه‌ها و تمام موارد مربوط به ورزش طی سال جاری چندین برابر شده است. این موضوع قطعاً بر ورزش حرفه‌ای تأثیر منفی خواهد گذاشت، چون وقتی از همان باشگاه شروع کنیم، فرد نمی‌تواند شهریه‌اش را پرداخت کند، نمی‌تواند در مسابقات شرکت کند و نمی‌تواند اعزام شود. هزینه‌های اعزام چندین برابر شده، حمل و نقل بسیار مشکل شده و بلیت هواپیمایی که برای رفت‌وبرگشت تهیه می‌شد، الان باید ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومان برایش بپردازید یا با اتوبوس بروید.»
مسعودی با تأکید بر بی‌توجهی مسئولان به ورزش تصریح کرد: «با توجه به اینکه در کشور ما ورزش دغدغه مسئولان نیست فوتبال را مستثنا کنیم که متأسفانه تمام پول‌ها آنجاست. ولی واقعا می‌توانم بگویم وضعیت اقتصاد ورزش فوق‌العاده بحرانی است و این هم بر ورزش حرفه‌ای و هم بر ورزش همگانی تاثیر منفی بسیار زیادی می‌گذارد. دولت‌مردان باید فکر اساسی کنند. مثلا در حوزه تاسیسات ورزشی که در سال‌های اخیر به سمت اجاره دادن سانس رفته است، حداقل دولت می‌تواند تمام اماکن ورزشی را در این اوضاع ارزان کند تا جوانان، نوجوانان و تیم‌های حرفه‌ای بتوانند از اماکن ورزشی دولتی استفاده کنند و هزینه‌های دیگرشان را در ورزش بپردازند.»
مسعودی با اشاره به اظهارات رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: «دولت که پولی ندارد و رئیس‌جمهور سریعا مصاحبه کرده که پولی ندارم با این شرایط به نظر من دولت اصلا اولویت اول و دوم و دهمش هم ورزش نیست.» مسعودی با اشاره به عملکرد کشتی تصریح کرد: «حالا کشتی را مستثنا کنید که با دست پر برمی‌گردد؛ در آسیا قهرمان شدیم و در جهان با ۹۰ اختلاف امتیاز قهرمان شدیم. ورزش دیگر رشته‌ها واقعا حرفی برای گفتن ندارند و این برمی‌گردد به همان اقتصاد ورزش که باید تامین مالی شود.»
مسعودی با تاکید بر بحران مالی فدراسیون‌ها خاطرنشان کرد: «تمام رشته‌های ورزشی، فدراسیون‌ها، هیئت‌های استانی و شهرستانی دچار بحران‌های مالی شدیدی هستند. من در یک جمله بگویم واقعا اقتصاد ورزش کاملا در فروپاشی است. اگر دولت فکری به حال ورزش و فدراسیون‌های وابسته نکند، به نظر من تا پایان سال دیگر، مسابقات کشوری ما در رشته‌های مختلف به تعطیلی کشیده می‌شود، مگر اینکه خانواده‌ها آن‌قدر نسبت به بچه‌هایشان حساسیت داشته باشند و وارد شوند. خانواده‌ها بیایند پول بگذارند. بعید می‌دانم تا پایان سال، مسابقات قهرمانی کشورمان مثل سال‌های گذشته برگزار شود و خارج از کشور هم با این هزینه‌های سرسام‌آور و جهش دلاری، واقعاً معضل بسیار زیادی برای ورزش کشور ایجاد شده است.»
مسعودی با اشاره به پیامدهای نبود بودجه و عدم حضور در میادین بین‌المللی تصریح کرد: «اگر آمار مدال‌ها را در بازی‌های آسیایی دو سال اخیر مقایسه کنیم، ریزش داشتیم. یکی از دلایلش اقتصاد ورزش است که نتوانستند کامل تجدید کنند، تدارک ببینند و ورزشکاران را آن‌طور که باید شاد و آماده به مسابقات بفرستند. در بازی‌های آسیایی با چه تعداد مدال کمی نسبت به سال گذشته برگشتند و توجیه می‌کردند. واقعیتش همین بحث اقتصاد ورزش است که باعث می‌شود در میادین بین‌المللی پایین‌تر از تیم‌های کشورهای دیگر بایستیم.»
باشگاه خصوصی واقعی در ایران نداریم
مسعودی با اشاره به وضعیت باشگاه‌داری تصریح کرد: «در دنیا باشگاه‌داری را پایه ورزش حرفه‌ای می‌دانند. در ایران باشگاه خصوصی به معنای واقعی کلمه نداریم. در تمام حوزه‌های صنعت و تولید هم می‌گویند خصولتی. باشگاه‌هایی مثل فولاد، نفت، نساجی مازندران، ذوب آهن اصفهان و حتی استقلال و پرسپولیس واقعاً باشگاه خصوصی نیستند و دستشان در جیب دولت است. اگر دولت پول‌های نفتی را به این باشگاه‌ها سرازیر نکند، بعید می‌دانم بعد از یک سال دیگر باشگاهی به نام پرسپولیس و استقلال دچار ورشکستگی نشود. باشگاه خصوصی مصداق‌های زیادی در ذهن من و شما هست. طرف آمده باشگاه خصوصی راه‌انداخته، چون نتوانسته با این امپراتوری‌های دولتی رقابت کند، آرام‌آرام از گردونه حذف شده و رفته دنبال کارش. در کشور ما واقعاً باشگاه خصوصی به آن شکل سراغ ندارم.»
مسعودی با اشاره به باشگاه‌های تجاری خاطرنشان کرد: «در باشگاه‌های بدنسازی و بدمینتون، واقعیتش آدم‌های متمول بیشتر می‌روند. اگر تمام باشگاه‌های تهران را سر بزنید، یک دانشجو نمی‌بینید که آمده باشد بدنسازی کند، چون شهریه‌هایشان بالاست. یک ورزشکار حرفه‌ای هم آنجا نمی‌بینید، مگر اینکه باشگاه شهریه‌اش را پرداخت کرده باشد. بدنسازی هم بیشتر برای آدم‌های متمول است که می‌خواهند تفریح کنند یا پزشک برایشان تجویز کرده است. اینها را نمی‌شود باشگاه به معنای واقعی نامید.
باشگاه‌های محلی که قبلاً در محلات و شهرستان‌ها بودند، یواش‌یواش جان می‌گرفتند، ولی طرف نمی‌تواند شهریه خوبی بدهد که باشگاه‌دار بتواند باشگاهش را مدیریت کند. اگر هم باشند، یک یا دو سال تاب‌آوری دارند و بعد از آن یا تعطیل می‌شوند یا جذب دولتی می‌شوند.»
سالن‌هایی که انبار شده‌اند
مسعودی با انتقاد از سیاست‌های گذشته در ساخت اماکن ورزشی تصریح کرد: «در دولت آقای احمدی‌نژاد یک کار خیلی غیرحرفه‌ای کردند، رفتند در روستایی سالن ساختند که جمعیت ساکن آن روستا خیلی کم بود. یعنی ورزشگاه برای جایی ساختند که ورزشکار ندارد. درواقع آمایش سرزمینی را لحاظ نکردند و پول نفت را به اسم ورزشگاه پخش کردند. الان بعضی از این سالن‌ها در آن کاه و علوفه ریخته‌اند و بعضی‌شان کاربری‌شان تغییر کرده است. این در حالی است که می‌شد این سالن‌ها حساب‌شده در مراکز شهرستان‌ها ساخته شوند و ما الان با کمبود فضای ورزشی برای بچه‌هایمان روبه‌رو نباشیم. ورزشگاه آزادی خودمان را ببینید هنوز تعمیرات اساسی‌اش انجام نشده. اماکن ورزشی دولتی در استان‌های دورتر همه فرسوده و اورهال‌نشده‌اند و لنگان‌لنگان ادامه می‌دهند.»
مسعودی درباره اعتبارات بودجه تصریح کرد: «اعداد و ارقامی که دولت درباره سرانه ورزشی اعلام می‌کند خیلی اعتماد ندارم. اما در مورد بودجه ورزش می‌توانم بگویم که در یکی از استان‌ها کاملا درگیر بودم بودجه تقریباً به یک‌سوم تقلیل پیدا کرده است. اگر یک فدراسیون یا هیئت ورزشی سال گذشته یک میلیارد می‌گرفته، امسال هنوز ۳۰۰ میلیونش را هم نداده‌اند. یک‌سوم شده، آن هم در حال ابهام است. هر چقدر هم به مدیرکل ورزش آن استان مراجعه می‌کنید، می‌گوید من حتی حقوق پرسنلم را نمی‌توانم بدهم. در حالی که سال گذشته این‌طور نبود و نسبتا خوب بود. امسال این جنگ، مسائل حاشیه‌ای، عدم صادرات و ... باعث شده بودجه‌های ورزشی کلا تقلیل پیدا کند یا در بعضی جاها اصلاً صفر شود.»
آنچه از مجموع اظهارات کارشناسان برمی‌آید این است که اقتصاد ورزش ایران در وضعیتی قرار گرفته که نه دولت اولویتش ورزش است، نه فدراسیون‌ها توان تامین هزینه‌ها را دارند و نه باشگاه خصوصی واقعی وجود دارد که بتواند بار ورزش حرفه‌ای را بر دوش بکشد. هزینه‌های اعزام چند برابر شده، بودجه فدراسیون‌ها به حداقل رسیده، اماکن ورزشی فرسوده‌اند و سالن‌هایی که با پول نفت در روستاهای بی‌ورزشکار ساخته شد، امروز کاه و جو در آنها ریخته است.
قطعا همه ورزش‌ها در ایران وضعیت یکسانی ندارند، در این شرایط، فدراسیون‌هایی هستند که پول زیادی می‌گیرند. برای نمونه کشتی به دلیل روابطش سال گذشته ۱,۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار گرفته است. برای فدراسیون شنا ۵۰ میلیارد تومان بودجه داشته که قابل قیاس نیست به همین دلیل است که کشتی نتیجه خوب می‌گیرد. از طرف دیگر در بخش همگانی نیز استخرهایی که با کارت ۳۵میلیونی به محل رفت‌وآمد پولدارها تبدیل شده‌اند عملا این ورزش را به عنوان انتخابی برای تفریح یا حتی حفظ سلامت، دیگر جزو گزینه‌های عامه مردم نیست. رئیس فدراسیون ورزش‌های آبی اگر پایه‌ای که در واترپلو و شنای قهرمانی ایجاد شده با کمبود اعتبارات ضربه بخورد، جبرانش سال‌ها زمان می‌برد.
از این رو اگر دولت فکری به حال ورزش نکند، در آینده مسابقات کشوری در رشته‌های مختلف به تعطیلی کشیده می‌شود و ریزش مدال‌ها در میادین بین‌المللی ادامه خواهد یافت. ورزش، به گفته رئیس فدراسیون شنا علاوه بر بعد حرفه‌ای، بر سلامت و نشاط جامعه هم اثر مستقیم دارد و باید در سبد خانوار جای بگیرد، اما در وضعیت فعلی، این سبد برای بخش بزرگی از خانواده‌ها خالی مانده است.
