به گزارش هفت صبح، این یخچالهای تاریخی با استفاده از آب قنات، دیوارهای بلند سایهانداز و پدیده سرمایش تابشی، شبها آب را به یخ تبدیل میکردند. یخهای تشکیلشده نیز پیش از طلوع آفتاب به مخزن اصلی منتقل میشد تا در تمام فصل گرما قابل استفاده باشد.
بدنه این سازهها از «ساروج» ساخته میشد؛ مصالحی سنتی متشکل از آهک، خاکستر و موی بز که عایق مناسبی در برابر گرما بود. همچنین میان لایههای یخ، کاه قرار میدادند تا از چسبیدن قالبها به یکدیگر جلوگیری شود و با طراحی ویژه مخزن، آب حاصل از ذوب یخ نیز به بیرون هدایت میشد.
یخ ذخیرهشده در این یخچالها در روزهای گرم تابستان برای تهیه خوراکیهایی مانند فالوده و همچنین تأمین نیاز مردم، کاروانها و برخی مراکز وقفی مورد استفاده قرار میگرفت؛ نمونهای از مهندسی هوشمندانه ایرانی که قرنها پیش از اختراع یخچالهای مدرن شکل گرفته بود.
