روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| دیروز بود که فتحالله نیازی، کارشناس پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی، اعلام کرد یکی از تابلوهایی که در موزه ملی ایران تاکنون تصور میشده اثر پیکاسو است، اصل نیست. بعد از جریانات گم شدن تابلوی کمالالملک در کاخ گلستان و ناپدید شدن آثار موزه هنرهای معاصر و سر درآوردن از یک حراجی، این یک غافلگیری جدید است.
این اثر، تنها تابلوی پیکاسو نیست که در گنجینههای موزههای ایران است و چندین اثر دیگر از او در گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران نگهداری میشود. این تابلوی پیکاسو که اصل بودنش رد شده، جزو گنجینه موزه دوران اسلامی موزه ملی ایران بوده است. آنطور که بهنظر میرسد این تابلو بهعنوان یک داده مجهول که منسوب به پابلو پیکاسو، نقاش معروف اسپانیایی است، برای پژوهش در نظر گرفته شد و روشهای شناخت و اصالتسنجی آثار نقاشی بررسی شدند.
این پژوهشگر مرمت در اینباره اینطور توضیح داده است: «برای اصالتسنجی اثر مورد مطالعه، روشهای لازم از قبیل مستندنگاری و عکاسی پیشرفته و تحلیلهای میکروسکوپی و آزمایشهای دستگاهی انجام شد و نتایج این آزمایشها و بررسی منجر به این شد که این تابلو یک چاپ دستگاهی روی کرباس در حدود ۵۰ سال پیش بوده است.»
با این حال نیازی میگوید نمیتوان این اثر را یک اثر جعلشده خواند چرا که جعل یعنی عینا تابلوی پیکاسو را از روی اثر با توجه به تکنیک و رنگهای بهکار رفته و امضای نقاش جعل و اعلام کنید که این تابلو متعلق به پیکاسو بوده است. او در ادامه توضیح داده: «در گذشته شرکت و کارخانهای در ایتالیا با مدیریت یک بانوی سیاستمدار و فرهنگی بود که آثار نقاشان و هنرمندان مشهور بهویژه از دوره رنسانس را روی کرباس چاپ میکرد، نقاشیهای پیکاسو هم جزوی از این آثار چاپی بود.
ما در ابتدا تصور میکردیم تابلوی منسوب به پیکاسو که در مخزن دوران اسلامی موزه ملی ایران نگهداری میشود، اصل باشد، اما پس از بررسی متوجه شدیم این تابلو، نمونه چاپ دیجیتال از همان شرکت ایتالیایی است که اواخر دوره پهلوی احتمالا از یک حراجی خریداری شده است.»
این اثر پیکاسو «دلقک با گیتار» نام دارد و در سال 1918 توسط پیکاسو با رنگ روغن کشیده شده است. درباره این اثر اطلاعات زیادی در دسترس نیست اما برخی منابع خارجی معتقدند این تابلو در یک کلکسیون خصوصی نگهداری میشود. سال 97 بود که یک رسانه بینالمللی بهنام The Art Newspaper خبر داد 10 تابلو جدید از پیکاسو در جریان بازسازی موزه هنرهای معاصر کشف شده است که پیش از این به ثبت نرسیده بودند؛ تابلوهایی که بین 700 میلیون تا 1.06 میلیارد دلار ارزش دارند.
بعد از انتشار این خبر مسئولان موزه این خبر را اصلاح کردند و گفتند ده اثر فراموش شده در این گنجینه دیده شده است. علیمحمد زارع، رئیس موزه هنرهای معاصر در اینباره گفته بود: «منظور آقای ویسر این بوده که آثاری که تاکنون کمتر دیده شده قرار است در نمایشگاه آینده در این موزه به نمایش گذاشته شود؛ در حالیکه ایشان اطلاع نداشتهاند که موزه هنرهای معاصر تاکنون بارها این آثار را به معرض نمایش عموم گذاشته است.
موزه هنرهای معاصر تاکنون دو بار کتاب چاپ کرده و طی این دو مجلد آمار تمامی آثار موزه را اعلام کرده است. همچنین کتاب جدید موزه بهزودی منتشر میشود، بنابراین جای هیچ شک و شبههای درباره آثار این موزه وجود ندارد.» این در حالی بود که پیش از این بارها هنرمندان خواستار ارائه لیست رسمی آثار موزه شده بودند که رسماً بهعنوان اموال ملی ثبت شده است.
یکی از معروفترین آثار پیکاسو که در موزه هنرهای معاصر نگهداری میشود، نقاشی رنگ روغن «نقاش و مدل» است که در سال 1927 میلادی کشیده شده. ارزش این نقاشی آخرینبار در هنگام امانتسپاری به سوئیس در سال 2010، 100 میلیون دلار برآورد شده است. این تابلو جزو آثاری بود که در دهه 1970 زیر نظر فرح دیبا خریداری شد و دو سال قبل از گشایش موزه هنرهای معاصر وارد کشور شد.
در سال 99 آثار پیکاسو، ازجمله این اثر در موزه هنرهای معاصر به نمایش گذاشته شدند. تابلوهای دیگری که از این هنرمند به نمایش گذاشته شد عبارتند از: پنجرهای باز رو به خیابان پانتییور، زنی که میگرید، زنی که میگرید2، ژاکلین در حال مطالعه، چهره زن شماره 2 و مجسمه «عنتر و بچهاش».
