روزنامه هفت صبح، مهسا بهادری| قرار است به زودی 7 سینما تغییر کاربری دهند. سینماهای پارس و مرکزی در میدان انقلاب و حافظ، عصر جدید، اروپا، استیل و سعدی نامهایی است که از زبان سخنگوی انجمن سینماداران شنیده شد.
سینماهایی که قدمت چندین ساله دارند و حالا یا سالهاست که تعطیل شدهاند یا تنها یک مخروبه از آنها باقی مانده است.
اولین سینمای ایران
شاید جالب باشد که بدانید اولین سینما در سال 1279خورشیدی و زمان مظفرالدین شاه قاجار ساخته شد. بعد از آن هم سینماهایی همچون «لیتوگراف» یا «سالن ناصریه» و چند سینمای دیگر ساخته شدند که در حال حاضر هیچ نام و نشانی از آنها باقی نمانده. از آن سالها کمی عبور کنیم، میرسیم به سال 1304 خورشیدی سالی که به نوعی نقطه شروع سینماسازی و توجه به این هنر در ایران به حساب میآید.
اولین سینما هم در همان سال 1304 و در خیابان لالهزار ساخته شد که نامش «البرز» بود. سینمایی که در حال حاضر تنها یک تابلو و یک سالن مخروبه از آن باقی مانده است. ساخت اولین سینما در لاله زار یک دلیل بسیار قانعکننده داشت و آنهم حضور بخش زیادی از مردم در آن محله معروف بود که به مرور زمان باعث شد بقیه سالنهای سینمایی هم در این محدوده ساخته شوند.
سینماهای درجه یک پیش از انقلاب
در دهه ابتدایی سال 1300 خورشیدی سینماهای دیگری به جز «البرز» هم ساخته شدند. برای مثال «ایران» در خیابان لالهزار و «پلازا» واقع در خیابان شاهرضا (انقلاب فعلی) که مکان دقیق آن روبه روی سینما «سپیده» فعلی بود و هزار و 600 صندلی داشت. سینما «پارک» و «تهران» در خیابان استانبول، سینما «دنیا» در کوچه نوشین (محله چهارراه استانبول) که 2 هزار و 200 صندلی داشت ازدیگر سینماهای درجه یک پیش از انقلاب بود.
همچنین سینما «دیانا» واقع در خیابان انقلاب فعلی که در حال حاضر نام آن«سپیده» است. سینما «رکس» در لالهزار که بعد از انقلاب نام آن «لاله» شد. سینما «رویال» در خیابان شاهرضای سابق که نام فعلی آن «فردوسی» است.بعد از همه آنها نوبت به ساخت سینمای درجه یک دیگری به نام «فری» در خیابان 30 متری یا همان کارگر جنوبی فعلی رسید.
«کریستال» در لاله، سینما «مولن روژ» در جاده قدیم شمیران، سینما «متروپل» واقع در خیابان لالهزار که بعد از انقلاب نام آن «رودکی» شد و سینما«هما» در خیابان فردوسی هم از سینماهای معروف دیگر بوده که به مرور در سالهای بعد ساخته شد. سینما هما واقع در نبش استانبول 30 سال است مخروبه شده و تعطیل مانده. این 13 سالن به عنوان سینماهای درجه یک شناخته میشدند.
«البرز»، سینمایی که درجه دو بود
سینما «البرز» که اولین سینمای تهران به حساب میآید بعدها در درجه بندیها به عنوان سینمای درجه دو شناخته شد. بعد از آن نیز سینمای «امیریه» که بعدها نام آن «داریوش» شد در همین درجه بندی قرار گرفت. دیگر اسامی که در ادامه میخوانید هم نامشان به عنوان سینماهای درجه دو و سه ثبت شده.
سینما «برلیان» در استانبول، «پردیس » در استانبول کوچه نوشین، سینمای «تاج» در خیابان شاهرضای سابق روبهروی فردوسی فعلی، سینمای «تاوان» در اکباتان نبش لالهزار، سینمای «تمدن» در مولوی، سینمای «جهان» در خیابان حافظ، نرسیده به ابوسعید، سینمای «خورشید» در لالهزار، سینما «خیام» در 30 متری سابق یا همان خیابان کارگر فعلی، سینمای «خرم» در سلسبیل، «ریتس» در فردوسی، سینما «دماوند»، سینما«ژاله» در میدان ژاله سابق که نام فعلی آن «میلاد» است و در نهایت سینما «سیلوانا» که در حال حاضر همه او را با نام «شکوفه» میشناسند.
آنچه از قدیم باقی مانده
شاید برایتان جالب باشد که از سال 1304 تا 1335، در مجموع 39 سالن سینمایی در تهران ساخته شده که از این تعداد سینما تنها 5 سالن سینمایی تاکنون به فعالیت خودشان ادامه دادند.این سالنها عبارتند از «دیانا» یا همان «سپیده» فعلی، سینما «رویال» که نام فعلی آن «فردوسی» است، «مولن روژ» که در حال حاضر آن را با نام «سروش» میشناسیم، سینما «لاله» که اکنون نامش«میلاد» است و «سیلوانا» که حالا آن را با نام«شکوفه» میشناسیم .
در نوروز سال 1335 روزنامه ستاره سینما مطلبی با عنوان«از سینماهای ایران چه میدانید؟» منتشر و تمام اطلاعاتی را که کمی بالاتر خواندید در آن منتشر کرد.برای کسب اطلاعات کاملتر هم از عبدالله علیخانی، یکی از پیشکسوتان عرصه سینما کمک گرفتیم. کسی که اکنون یکی از سهامداران سینما «عصر جدید» است و از تغییر کاربری آن هم ناراحت. او درباره قدمت سینما «عصر جدید» میگوید: «در سه ماهه ابتدایی سال 1336 دو سینما به نامهای «عصر جدید» و «آپادانا» ساخته شد که نام فعلی آن «گلریز» است و در یوسفآباد قرار دارد.»
