روزنامه هفت صبح، گروه تلویزیون| چهار سال پیش ویژهبرنامه 2018 تصمیم گرفت روی متفاوتي از برنامهسازی در تلویزیون ایران را به رخ بکشد. عادل فردوسیپور در مقام تهیهکننده، از لوئیس فیگو کاپیتان اسبق تیمملی پرتغال دعوت کرد تا در ویژهبرنامه قرعهکشی جامجهانی حضور یابد.
بعد از آن نوبت به ساموئل اتوئو بازیکن کامرونی باشگاه بارسلونا رسید تا کارشناس مسابقه تیمملی ایران با کامرون باشد. در ادامه کارلوس پویول، ستاره اسبق اسپانیا وارد ایران شد اما اجازه حضور روی آنتن بهعنوان کارشناس بازی ایران و اسپانیا پیدا نکرد. آن زمان دلایل متعددی رسانهای شد که روزنامه جامجم مسئلهای بهنام دستمزد را پیش کشید. حالا این اتفاق به شکل دیگری رخ داده است.
مورد اول| بازار داغ خارجیها
اتفاق خاصی که در ویژهبرنامههای جامجهانی رخ داده، حضور پرتعداد کارشناسان خارجی است. در برنامه جام و مردم شبکه یک تاکنون شاهد چهرههایی مثل فرانکو بارهسی و دانیه ماسارو و استفانو ارانیو(بازیکنان اسبق تیمملی ایتالیا) بودهایم. برنامه ورزش از نگاه دو، دو بار میزبان روتهمولر آلمانی بوده است که در مقطعی بهعنوان سرمربی استقلال تهران در ایران فعالیت داشته.
مصطفی دنیزلی، هروویه میلیچ (بازیکن اهل کرواسی که در استقلال تهران هم سابقه بازی داشته است) و اوسیانو کروز (دستیار سابق کیروش) دیگر مهمانان این برنامه بودهاند. ویژهبرنامه جام 2022 شبکه سه هم تاکنون از والتر زنگا (دروازهبان سابق ایتالیا)، هری ردنپ (سرمربی سابق تاتنهام) و ایوان هلگوئرا (بازیکن سابق تیمملی اسپانیا) میزبانی کرده است.
مورد دوم| نوبت شفافسازی
نمیدانیم دلیل استفاده متعدد از کارشناسان خارجی، بهخاطر پاسخ منفی چهرههای مطرح داخلی است یا نه! هرچه هست، این اتفاق را میتوان برای تلویزیون یک گام به جلو تعبیر کرد چراکه فوتبالیستهای خارجی، ولو اینکه چندان شاخص نباشند، میتوانند کیفیت برنامه را بالا ببرند.
ضمن آنکه منجر به ایجاد تنوع میشوند. اگر تجربه چهار سال پیش نبود، حالا این خواسته را مطرح نمیکردیم که باید تلویزیون و برنامهسازانش دست به شفافسازی بزنند. طبعا میزان دستمزدی که به کارشناسان خارجی پرداخت میشود، متفاوت از مبلغی است که امثال پویول دریافت کردند. چراکه آنها به ایران آمدند و باید هزینه سفر و هتل را هم در نظر گرفت. با این حال دستمزد کارشناسانی که به شکل تصویری در برنامهها حاضر میشوند، پایین نیست و تلویزیون که مدعی بود نباید ارز از کشور خارج شود حالا باید شفافسازی کند.
مورد سوم| این تصاویر عجیب
فارغ از آنچه مطرح شد، یک نکته دیگر هم وجود دارد که به شیوه ارتباط زنده تصویری برمیگردد. غالب مهمانها در گوشهای از اتاق مینشینند که پشت سرشان دیواری سفید قرار دارد. چهره آنها به دوربین نزدیک است و همین باعث رقم خوردن تصاویری میشود که فقط میتوان صفت «زشت» برایش به کار برد.
بهجز مصاحبه با ایوان هلگوئرا که خودش چندین کتاب روی هم چیده بود و حواسش به میزانسن بود، بقیه مشتی تصاویر بد هستند! برنامهسازان ما شبکههای خارجی تماشا نمیکنند؟ در این شبکهها نمیبینند که ارتباط تصویری توام با میزانسن زیباست؟ آیا نمیتوانند در این زمینه مهمان را کمک کنند تا قابی زیبا برای مصاحبه آماده کند؟ خودشان خروجی تصاویر و چهرههای درشت! را میتوانند تحمل کنند؟
مورد چهارم| خوب است اما…
اشاره کردیم که تمهید جدید تلویزیون که احتمالا یک توفیق اجباری است را میتوان تحسین کرد. با این حال علاوه بر ایرادی بهنام زشت بودن تصاویر در مصاحبه زنده، لازم است مجریان هم سوالات پختهتری مطرح کنند. از پرسشهای کلیشهای و روتین گریزی نیست اما حیف است که کارشناسان خارجی با سوالاتی عمیقتر مواجه نشوند.
اگر این اتفاق رخ میداد، حالا شاهد موجی در رسانهها میبودیم که حرفهای کارشناسان را بهعنوان سند بازپخش میکردند. نمیدانیم تلویزیون در ادامه چه خواهد کرد؛ عجالتا شاهد تغییر نگرش در مواجهه با کارشناسان خارجی هستیم. راهی که عادل فردوسیپور شروع کرد اما هجمهای ناتمام از سوی تلویزیون و رسانههای همسو بهخود دید. سرنوشتی که این مجری و گزارشگر بعد از جامجهانی به آن دچار شد، نشان میدهد پویول و دوستان صرفا بهانه بوده است.
