روزنامه هفت صبح، اکرم احمدی| یک زمانی این عبارت استاد بودن در دانشگاه بالاتر از دکتری و مهندسی کلید ورود به اعتبار و محبوبیت بود. زمانی که تعداد دانشگاهها این قدر به شکل سرطان باری زیاد نبود. هیچ خانهای به خواستگاری که تایتل استاد دانشگاه را روی خودش داشت جواب رد نمیداد. حالا جای آن عبارت جادویی را عضویت در هیات علمی گرفته است. یک مرحله سختتر برای استادان دانشگاه عضویت در هیات علمی است.
مزایای این عضویت آن قدر زیاد شده بود که چند سالی است نهضتی برای محدود شدن این مزایا به راه افتاده است. و البته عضویت در هیات علمی دانشگاهها کار بسیار سختی است و به گذر از هفت خوان پذیرش و تحقیقات و اطمینان و اعتماد و گاه - زبانم لال- روابط و سفارشات احتیاج دارد. اما اول اصل خبری که بهانه این گزارش بود را بخوانيم:
رئیسجمهور در جلسه دیروز هیات دولت دو دستور مهم برای حل دو مشکل مسکن و معیشت استادان دانشگاه و دانشجویان متاهل صادر کرد. رئیسی از مسئولان وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و راه و شهرسازی خواست هرچه سریعتر مشکل تامین مسکن اساتید دانشگاه و دانشجویان متاهل را حل کنند. دومین تکلیف هم برای وزرای علوم و بهداشت، معاون علمی و فناوری و رئیس مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری بود که خیلی سریع باید راهکارهای رفع مشکلات مالی و معیشتی در وزارت علوم را بررسی و به دولت ارائه کنند.
فرهاد دانشجو رئیس دانشگاه تربیت مدرس چند ماه پیش در نامهای به رئیسجمهور از کمبود حقوق و افزایش هزینه اعضای هیات علمی نوشته بود و اینکه مشکلات معیشتی باعث شده تعداد قابل توجهی از استادان دانشگاه به مهاجرت فکر کنند. او در این نامه به رئیسجمهور پیشنهاد داده بود برای حل مشکل معیشت و مسکن اعضای هیات علمی، به هر یک از آنها نفری یک میلیارد تومان وام برای رهن مسکن با مدت خواب چهار ساله و بدون بهره و کارمزد تعلق بگیرد. همچنین حق مسکن اعضای هیات علمی نیز به میزان حداقل پنجاه درصد حقوق افزایش پیدا کند.
یکی دیگر از خواستههای دانشجو در این نامه این بود که قوانین و نحوه محاسبات حقوق و مزایای اساتید در هر سال تغییر نکند و ثابت بماند. با اینکه فرهاد دانشجو از مشکلات اعضای هیات علمی گفته اما چرا هنوز بسیاری از اساتید دانشگاه برای هیات علمی شدن اشتیاق بسیاری دارند. عضویت در هیات علمی دانشگاه چه آوردههایی میتواند برای اساتید دانشگاه به همراه داشته باشد؟ یا به عبارتی دیگر این مزایایی که درباره هیات علمی بودن مطرح میشود چقدر واقعیت دارد؟
هیات علمی شدن چه شرایطی دارد؟
طبق مصوبه جدید هیات عالی جذب شورای انقلاب فرهنگی، در حال حاضر سقف سن جذب برای متقاضیان دکتری دانشگاهها و مراکز آموزش عالی ۴۵سال و برای متقاضیان کارشناسی ارشد به ۴۰سال افزایش پیدا کرده است. تا قبل از این مصوبه که خرداد گذشته تصویب شد، سن شرکت در فراخوان جذب اعضای هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی برای متقاضیان دکتری ۴۰ و کارشناسی ارشد نیز ۳۵ سال تعیین شده بود.
همچنین طبق مصوبه جدید جذب افراد متاهل در اولویت قرار دارد و به ازای هر فرزند امتیازاتی دریافت خواهند کرد. یعنی در بررسی صلاحیت عمومی متقاضیان به ازای تأهل ۵ امتیاز و در صورت داشتن هر فرزند ۳ امتیاز به امتیازات صلاحیت عمومی آنها اضافه میشود و در صورت تساوی امتیازات طبق فرم بررسی صلاحیت عمومی، اولویت با فرد متأهل است.
شرایط عمومی و اختصاصی مهم
شرایط عمومی برای هیات علمی شدن شامل تابعیت جمهوری اسلامی ایران، تدین به دین اسلام و یا یکی از ادیان رسمی، اعتقاد و التزام عملی به نظام و قانون اساسی کشور ایران، عدم محرومیت از استخدام در ارگانهای دولتی، نداشتن اعتیاد، داشتن سلامت روحی و جسمی، مدرک پایان خدمت یا معافیت از سربازی است.
شرایط اختصاصی جذب هیات علمی هم داشتن مدرک دکترای تخصصی، تسلط بر یک حداقل یک زبان خارجه و دارا بودن شرط حداقل معدل لازم است. کسانی که میخواهند عضو هیات علمی دانشگاه شوند حداقل معدل آنها در مقطع کارشناسی نباید کمتر از ۱۴ باشد. این عدد در مقطع کارشناسی ارشد ۱۶ در دکترای حرفهای ۱۶ و برای دکترای تخصصی ۱۷ تعیین شده است.
حداقل و حداکثر حقوق اعضای هیات علمی چقدر است؟
حقوق اعضای هیات علمی بر اساس معیارهای مختلفی مثل پایههای افراد، رتبهها و امتیازات دانشگاهی مشخص میشود. طبق گفته معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم میزان دریافتی اعضای هیات علمی دانشگاهها پس از همسانسازی حدود ۳۳میلیون و ۷۰۲هزار تومان و حداقل حقوق نیز ۱۲میلیون تومان است. البته در این میزان حق مشاوره برای استاد راهنما و داوری در پایاننامهها ذکر نشده است چون اعضای هیات علمی طبق قراردادی که با دانشگاه امضا میکنند مبلغ اضافهای هم برای مشاوره و استاد راهنما بودن دریافت میکنند.
اعضای هیات علمی و امتیازاتی که ویژه نیست
یکی از امتیازات ویژهای که برای اعضای هیات علمی دانشگاهها مطرح میشود زمان موظف تدریس 10 تا 16 ساعت در هفته است. اما یکی از اعضای هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی که نخواست نامش برده شود به هفت صبح گفت:«در حکم من که ساعات موظفی متفاوتی نوشته شده است. من در هفته باید حدود 44ساعت تدریس کنم و در دانشگاه حضور داشته باشم. عضو هیات علمی هم هستم. البته این 44ساعت فقط برای حضور در دانشگاه است.
من که نوار ضبط شده نیستم. برای تدریس یک موضوع باید ساعتها مطالعه کنم. کتاب بخوانم، مقاله بخوانم، موضوعهای روز را بررسی کنم. البته به این کارها صحبت با دانشجو و حل مشکلات درسی دانشجویان را هم اضافه کنید. من نمیدانم چطور از این ساعتها میگویند. شاید بعضیها مدل تدریسشان اینطور باشد که همین چند ساعت هم برایشان کافی باشد. دیگر به خودشان ربط دارد. من حداقل جزو این گروه نیستم. بین همکارانم هم کسی را نمیبینم که اینقدر کم در دانشگاه باشد.
یعنی هر چقدر هم حساب کنید این ساعتها شایعه است. با 10ساعت حضور در دانشگاه چه چیزی برای دانشجو داری. سرکلاس درباره چه چیزی حرف میزنی؟» البته به غیر از این حضور کم در دانشگاه یکی دیگر از مزایایی که برای عضویت در هیات علمی دانشگاه مطرح میشود، داشتن شغل دوم و دو شغله بودن است. این استاد دانشگاه به هفت صبح میگوید:« بعضی اساتید با توجه به مدرکی که دارند میتوانند شغل دوم انتخاب کنند. اساتید دانشکده حقوق در رشته وکالت کار میکنند و اساتید دانشکدههای فنی عضو هیات مدیره کارخانهها میشوند.
تمام اینها به استعداد و توان خودشان ربط دارد، در این اوضاع معیشتی زندگی با 15میلیون تومان حقوق خیلی سخت است. همین شرایط باعث میشود بسیاری از اساتید دانشگاه دنبال شغل دوم باشند. به نظر من این امتیاز نیست. یک استاد دانشگاه اگر از هر نظر تامین باشد فقط همه توانش را برای تدریس بهتر و تربیت دانشجو میگذارد. به نظر من این دو شغله بودن را نمیتوان جزو مزایای هیات علمی بودن قرار داد. مزایا یعنی تو فرصت بهتری برای علم افزایی دانشجوهایت داشته باشی. بدون دغدغه مطالعه کنی. بدون دغدغه مشاوره بدهی و بدون دغدغه راهنمای پایاننامه دانشجویت باشی.»
امتیازی که از دست رفت
یکی از مهمترین مزایایی که اعضای هیات علمی داشتند امسال با رای دیوان عدالت اداری باطل شد. طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، فرزندان اعضای هیات علمی در صورت قبولی در آزمون سراسری می توانستند از تسهیلاتی برای نقل و انتقال و تحصیل در یک دانشگاه دیگر برخوردار شوند که این مصوبه امسال به طور کامل ابطال شد و در آزمون سراسری ۱۴۰۱ هیچ امتیاز و تسهیلاتی برای انتقال فرزندان اعضای هیات علمی وجود نداشت.
