روزنامه هفت صبح، احمد رنجبر | حساب بازپخش «خاک سرخ» از دستمان در رفته؛ سریالی که ابراهیم حاتمیکیا سال ۷۹ کلید زد و سال ۸۱ برای نخستینبار روی آنتن شبکه یک رفت. «خاک سرخ» اولین تجربه کارگردانی حاتمیکیا در عرصه سریالسازی است که مهمترین مجموعه تلویزیونی درباره خرمشهر هم لقب دارد. به مناسبت بازپخش دوباره «خاک سرخ» از شبکه آیفیلم، نکات خاص آن در گزارش امروز بازخوانی شده است.
مورد اول| زوج پرویز و مهتاب
ابراهیم حاتمیکیا در انتخاب بازیگران، دست به خطر زد. او نقش اصلی مرد را به پرویز پرستویی سپرد که بازیگری مطرح و مشهور بود. او بازیگر مورد علاقه حاتمیکیاست و در چهارمین همکاری آنها باز هم اتفاقی خوب رقم خورد. پرستویی شمایل یک مرد مهربان و باغیرت را باورپذیر ارائه کرده. برای این کار هم متوسل به داد و فریاد نشده بلکه بهرهای درست از میمیک صورت برده. حاتمیکیا برای انتخاب نقش همسر پرستویی سراغ بازیگری جوان رفت.
مهتاب کرامتی بهخاطر سریال «مردان آنجلس» و چند فیلم سینمایی شهرت داشت اما جایگاه فعلی را نداشت. حاتمیکیا بهجای انتخاب بازیگری همسن پرستویی، کرامتی را گریم کرد و یک نقش مهم را به او سپرد. این بازیگر شمایل یک مادر آرام و مهربان و نیز همسری وفادار را بازی کرد و عملکردش در زمان پخش سریال مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت.
مورد دوم| شهرت لاله و امیر
در «خاک سرخ» لاله اسکندری و امیر آقایی اولین تجربه جدی بازیگری خود مقابل دوربین را از سر گذراندند و صاحب شهرت شدند. اسکندری نقش دختر پرستویی و کرامتی را بازی میکرد که قصه با محور او پیش میرفت. لیلا جایگاه این بازیگر را تثبت کرد و بعد از آن پیشنهادهای متعدد به سمتش سرازیر شد.
امیر آقایی در نقش جوانی بهنام امیر مقابل دوربین قرار گرفت که آن زمان چهرهای ناآشنا برای قاطبه مخاطبان بود. او گلیم خود را بهخوبی از آب بیرون کشید و حالا چهرهای سرشناس است. این سریال عرصه دیگری برای زندهیاد هما روستا هم بود تا هنر خود را عرضه کند. حبیب رضایی و بهناز جعفری دیگر بازیگران اصلی «خاک سرخ» هستند که با این سریال شهرتشان افزون شد. رضایی مسئول انتخاب بازیگران هم بود.
مورد سوم| با همکاری بهبهانینیا
رسم ابراهیم حاتمیکیا این است که خود فیلمنامه آثارش را بنویسد. (بهجز ارتفاع پست که بهطور مشترک با اصغر فرهادی نوشت و بعدها فیلمنامه دعوت را با چیستا یثربی آماده کرد.) این بار هم زندهیاد مسعود بهبهانینیا دست به کار شد و براساس فیلمنامه «لیلا و جنگ» به قلم مهدی سجادهچی، فیلمنامه سریال «خاک سرخ» را نوشت. حاتمیکیا آن را بازنویسی کرد و تولید سریال را به تهیهکنندگی منوچهر محمدی به جریان انداخت. الگوی او در ساخت سریال همان نگاه سینمایی بود و حاتمیکیا اجازه نمیداد، مسائلی مثل سرعت تولید روی کیفیت اثر سوء بگذارد.
مورد چهارم| با زبان استعاره
«خاک سرخ» بر اساس یک کهن الگو ساخته شده: جدایی فرزند از خانواده. لیلا (لاله اسکندری) درست شبی که رخت سفید عروسی بر تن کرده، پی میبرد از خانواده واقعیاش دور افتاده. عشق به نامزدش سعید (با بازی حبیب رضایی) رنگ میبازد و عشق به خانواده، او را به خرمشهر میکشاند.
این اتفاق، آغاز مسیری است که داستان را به روزهای اشغال خرمشهر میبرد. لیلا با چشم خود میبیند که در گوشهای از خاک وطن چه اتفاقات غمباری رخ میدهد. شهری که روزگاری میعادگاه عاشقان بود، حالا زیر چکمه سربازان بیرحم دشمن، نفسهایش به شماره افتاده. «خاک سرخ» گوشهای از تاریخ را ورق میزند و در بستری عاشقانه روایتگر یک معجزه میشود. حاتمیکیا اینبار هم نگاه استعاری را به وطن داشت و در بخشهای زیادی از سریال، زن را مام وطن در نظر گرفت.
مورد پنجم| تعطیلی آگهی بازرگانی
«خاک سرخ» یک نکته فرامتن هم دارد و آن عدم پخش آگهی بازرگانی در حین پخش سریال است. تلویزیون با این شیوه میخواست به مضمون سریال احترام بگذارد. سایت فیلمنیوز واکنش حاتمیکیا به این موضوع را بازنشر داده و از قول او نوشته: «من میفهمیدم که این اتفاق برای من رخ داده و برای بقیه همکارانم رخ نداده است که این از لحاظی خیلی غمانگیز است. فکر میکنم هوشمندی مدیران تلویزیون باعث شد که در طول این سریال تبلیغات پخش نشود.»
مورد ششم| تجربه متفاوت حاتمیکیا
«خاک سرخ» سال ۸۱ از شبکه یک پخش شد و بهرغم برخی نقدها، مورد استقبال طیف زیادی از مخاطبان قرار گرفت. با پایان پخش سریال، ابراهیم حاتمیکیا بار دیگر سراغ سینما رفت و پنج سال بعد سریال دیگری بهنام «حلقه سبز» ساخت. این سریال ربطی به جنگ ندارد و محور داستان آن مرگ و روح و… است. «حلقه سبز» بهرغم ویژگیهای مثبت، موفقیت «خاک سرخ» را تکرار نکرد و حاتمیکیا هم سریالسازی را وانهاد. زمان گذشت تا اینکه سال پیش خبر رسید او میخواهد سریال «حضرت موسی (ع)» را کارگردانی کند.
