روزنامه هفت صبح، کمال بردبار| یک فعال سینمایی قدیمی ایرانی در فرانسه و مالک یک سالن سینمایی کوچک در پاریس هفته پیش بود که اعلام کرد جشنواره کن امسال یک سورپرایز ویژه برای سینمای ایران دارد و فیلمی از ایران در بخش مسابقه این جشنواره، شرکت خواهد کرد که کارگردانش برای اولینبار است که پای به این جشنواره میگذارد. بلافاصله گمانهزنیهای اولیه شروع شد و در انتها اعلام شد که این غافلگیری ایرانی فیلمی نیست جز برادران لیلا، آخرین ساخته سعید روستایی، فیلمساز ۳۰ساله ایرانی. سعید روستایی سال ۱۳۹۴ با فیلم ابد و یکروز چهره شد و جوایز بسیار متنوعی از جشنواره فجر آن سال را بهدست آورد.
ازجمله بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و بهترین فیلم از نگاه مردم و البته دو جایزه بازیگری بهترین بازیگر زن و بهترین مرد مکمل. آنهم در جشنوارهای که فیلمهای معتبری مثل ایستاده در غبار، اژدها وارد میشود، سیانور و… در جشنواره بودند. فیلم در اکران عمومی هم بسیار پرفروش ازآب درآمد. سه سال بعد در جشنواره سال ۱۳۹۷ سعید روستایی دومین فیلم خود را عرضه کرد. متری شیشونیم. اینبار هم رقیبان بسیار قدرتمندی حضور داشتند: شبی که ماه کامل شد، غلامرضا تختی، سرخپوست، ماجرای نیمروز: رد خون و…
این وفور فیلمهای مهم منجر شد که متری شیشونیم اینبار فقط جایزه فیلم برگزیده تماشاگران را برنده شود. این جایزه نشان میداد که فیلم، فروش فوقالعادهای هم خواهد داشت و اینگونه هم شد. بیش از سی میلیارد تومان در اکران سال ۱۳۹۸٫ متری شیشونیم توسط یک کمپانی فرانسوی دیده شد و به سینمادارها و توزیعکنندههای این کشور معرفی شد. سبک مهیج و تصاویر بیپرده و اگزوتیک فیلم از قاچاقچیان مواد مخدر و پاتوقهای آنها موجب شد تا فیلم برای اکران در فرانسه مشکلی نداشته باشد. وقوع کرونا این اکران را تا سال ۱۴۰۰ عقب انداخت.
درست در دورهای که فیلم قهرمان اصغر فرهادی بهعنوان نماینده ایران در کن درخشید و بحث حضورش در مراسم اسکار به گوش میرسید، فیلم متری شیشونیم حدود دو میلیون دلار در شرایط محدودیتهای کرونایی در فرانسه فروش کرد و نقدهای مثبتی از منتقدان روزنامه پرنفوذ لوموند دریافت کرد. و به شکلی غافلگیرکننده نامزد دریافت جایزه سزار فرانسه برای بهترین فیلم غیرفرانسوی زبان شد. در کنار ماشین من را بران و دست خدا و کوپه شماره شش. به این ترتیب روستایی به شکل زیرپوستی به حریم و محدوده حفاظت شده متعلق به اصغر فرهادی در فرانسه نفوذ کرد.
فیلم برادران لیلا در جشنواره فجر امسال به نمایش گذاشته نشد. شاید به این خاطر که روستایی و یا تهیهکننده فیلم و شاید همان کمپانی فرانسوی که متری شیشونیم را هم خریده بود، از همان ابتدا برای کن دورخیز کرده بودند. آنهم در سالی که فرهادی فیلمی در جشنواره نداشته. فهرست بازیگران فیلم حیرتبرانگیز هستند: نوید محمدزاده، ترانه علیدوستی، پیمان معادی، فرهاد اصلانی و سعید پورصمیمی. داستان فیلم را نمیدانیم.
خبرهایی در برخی سایتهای سینمایی منتشر شده که بین سازندگان فیلم اختلاف پیش آمده! اشارات بهخصوص به اختلاف میان پیمان معادی و نوید محمدزاده با سعید روستایی. معادی و محمدزاده در هر سه فیلم روستایی بازی کردهاند و به برادران سعید مشهور بودهاند! در این میان که گروهی عقیده دارند برخی از موفقیتهای روستایی بهخصوص در فیلم اولش، حاصل مشورتهای سینمایی معادی بوده که خودش کارنامه روشنی بهعنوان یک فیلمساز هم دارد.
حالا این محافل اشاره میکنند که در پیامهای تبریک معادی و نوید محمدزاده درباره حضور این فیلم در کن هیچ اشارهای به روستایی نشده است! آیا این سه نفر در کنار هم در کن حضور خواهند داشت؟ از سوی دیگر حضور ترانه علیدوستی، بخشی از ریکاوری او برای بازگشت به جایگاه مهمترین بازیگر جوان سینمای ایران است. تیم روستایی، محمدزاده و پیمان معادی دو پروژه قبلی را با پریناز ایزدیار ساخته بودند و اینبار به سراغ ترانه علیدوستی رفتند.
ماجرا باز هم ریزهکاریهای دیگری دارد. حضور توامان فرهاد. الف و ترانه علیدوستی در این فیلم نکته بعدی ماجراست. یک ماه قبل سمیه میرشمسی برنامهریز و دستیار کارگردان، فرهاد الف را به انجام اعمالی غیرمعمول متهم کرده بود که بیشتر در محدوده آداب حرفهای میگنجید. این اتهامات در نهایت با پشتیبانی یک سایت حقوق زنان و میدانداری ترانه علیدوستی به یک بیانیه با امضای ۸۰۰ زن دستاندرکار سینما در مورد امنیت زنان سینما در محیط کار بدل شد.
یک گروه ۵ نفره هم انتخاب شد که ترانه علیدوستی نفر اول این گروه بود و قرار گذاشتند در ساختاری خارج از خانه سینما و همینطور وزارت ارشاد مسائل مربوط به آزار زنان در پشت پرده سینما را مورد رسیدگی و داوری قرار دهند. این حرکت با آنکه در وهله اول پشتیبانانی در جناحهای مختلف سینما پیدا کرد اما مخالفان سفت و سختی هم داشت. مثلا منیژه حکمت اعلام کرد که هیچ نیروی ناظری را در سر ساخت فیلمهایش به هر بهانهای قبول نخواهد کرد و وظیفه ایجاد محیط سالم برای زنان سینما برعهده تهیهکننده است
از طرفی حسین فرحبخش، بانیان این بیانیه را دارای اهداف سیاسی و بهخصوص دارای برنامهای حساب شده برای حضور در کن قلمداد کرده بود! بههرحال باید دید ترانه علیدوستی در سفر احتمالی به کن با فرهاد الف همسفر خواهد شد و یا تهیهکنندههای فیلم از همین حالا در حال ترتیب دادن جزئیات ناهمگون این سفر و این حضور سینمایی هستند. دیروز شایعاتی نیز در مورد دستمزدهای سنگین و بودجه حیرتانگیز این فیلم نیز منتشر شده بود که قابل تایید نیستند.
اما بگذارید چند حاشیه دیگر جشنواره کن امسال برای ایرانیها را مرور کنیم. در بخش مسابقه فیلمی از ارنو دپلشن فیلمساز کهنهکار و معتبر فرانسوی اکران خواهد شد که یکی از بازیگران اصلی آن گلشیفته فراهانی است. بازیگر زبده ایرانی که از سال ۱۳۸۹ به فرانسه مهاجرت کرده و دیگر فرصت بازگشت به ایران را ندارد. در این سالها او بهخاطر بازی در فیلمهای معتبر فرانسوی و آمریکایی به چهرهای بینالمللی بدل شد اما سال پیش به شکل عجیبی صفحه اینستاگرام خود را در اختیار گروهی قرار داد که در مورد معاهده تجاری ایران و چین مجموعهای مفصل از شایعات و گمانهزنیهای غیردقیق را منتشر میکردند.
این محتوا به هیچوجه با بقیه محتویات صفحه گلشیفته در طی این سالها مطابقت نداشته است. به هرحال گلشیفته که ۳۸ ساله است، امسال با فیلم برادر و خواهر ساخته ارنو دپلشن در کن حضور خواهد یافت. همبازی او در این فیلم ماریون کوتیار خواهد بود. یادمان باشد که گلشیفته و ترانه در نقش دو دوست صمیمی در فیلم درباره الی در کنار هم بودهاند و حالا در کن برای عنوان بهترین بازیگر زن رقابت خواهند کرد. اما باز هم ایرانیها هستند.
فیلم عنکبوت مقدس ساخته علی عباسی کارگردان ایرانیالاصل سینمای سوئد است. داستان فیلم روایتی از ماجرای سعید حنایی قاتل زنجیرهای زنان خیابانی مشهد را بازگو میکند. جالب اینجاست که این روزها روایت دیگری از این ماجرا با نام عنکبوت ساخته شده توسط ابراهیم ایرجزاد و به نویسندگی اکتای براهنی (پسر رضا براهنی) در سینماهای تهران در حال اکران است که محسن تنابنده نقش سعید حنایی را ایفا میکند و ساره بیات و ماهور الوند و مینا ساداتی از دیگر بازیگران این فیلم هستند.
بههرحال عنکبوت مقدس که محصول مشترک سوئد و دانمارک و فرانسه است، در اردن فیلمبرداری شده و میتوان پیشبینی کرد که چه بازتابهایی در کن خواهد داشت و خب نقش اول بازیگران زن این فیلم را زهرا امیرابراهیمی بازی میکند. همان بازیگر سریال نرگس (تنها بازمانده بازیگران زن آن فیلم!) که ۱۵ سال است بهخاطر بیرون آمدن یک فیلم بیپرده خصوصی مجبور شد از ایران مهاجرت کند!
پوف… امسال نه فقط جام جهانی تحتالشعاع گروه ایران است که بهنظر میرسد بزرگترین جشنواره سینمایی جهان نیز مدام در رجوع به شرایط کشور ما طی بشود.
