روزنامه هفت صبح، سینا بحیرایی | یک: الان دیگر جیمز باند به یک مجموعه سینمایی بسیار مشهور در دنیای سینما تبدیل شده است؛ با کلی تاریخچه، اعتبار و آثار مختلف. آخرین «جیمز باند» با بازی دنیل کریگ همین چند ماه پیش اکران شد و ما را با کلی خاطرات خوب تنها گذاشت. ولی بد نیست بدانید که اولینبار با «دکتر نو»، فیلم محصول ۱۹۶۲ بود که مامور ۰۰۷ پای به عرصه سینما گذاشت. فیلمی که اگرچه با بودجه کمی ساخته شد و امید چندانی به موفقیتش نبود، به یک موفقیت تمامعیار تبدیل شد و یک مسیر تازه در سینما باز کرد.
دو: «دکتر نو» که از رمانی به همین نام از ایان فلمینگ اقتباس شده، روایتگر داستان ماموریت جیمز باند در جامائیکاست. یکی از ماموران اطلاعاتی بریتانیا کشته میشود و باند مامور تحقیق در اینباره میشود. او در حین تحقیقات متوجه یک جزیره مشکوک میشود که توسط شخصی مرموز بهنام دکتر نو اداره میشود. دکتر نو رویای کنترل جهان را در سر دارد و میخواهد با حمله به سامانه فضایی آمریکا، ماموریت خود را آغاز کند. جیمز باند چارهای جز مقابله با او ندارد.
سه: «دکتر نو» قاعدتا باید شکست میخورد. فیلم با بودجهای یک میلیون دلاری و با کمهزینهترین شکل ممکن ساخته شده بود. اصلا دلیل اینکه از مجموعه کتابهای جیمز باند اول به سراغ «دکتر نو» رفته بودند، همین کمهزینه بودنش بود (اولین کتاب جیمز باند «کازینو رویال بود»)؛ تنها در یک منطقه میگذشت و خیلی فرآیند تولید سختی نداشت. ولی فیلم در اکران بینظیر عمل کرد و حدود شصت میلیون دلار فروش داشت که یک سود درخشان است.
«دکتر نو» اولین فیلم جیمز باند بود و شاید سازندگان برنامه آنچنانی برای ساخت قسمتهای بعدی نداشتند، ولی در همین یک فیلم هم میتوان عناصر قابل توجهی پیدا کرد که نشان از ذهن خلاق و قدرنادیده سازندگانش دارد. گویی تمام عوامل فیلم تنها منتظر یک فرصت برای نمایش استعدادهای خود بودند. اولین ویژگی فیلم، آن موسیقی متن معرکه مانتی نورمن است که بعد از گذشت بیش از شصت سال، همچنان مدرن و پرهیجان باقی مانده. عجیب نیست که حتی در فیلمهای امروزی «جیمز باند» هم هیچ تغییر خاصی در این موسیقی صورت نگرفته است.
چهار: دومین ویژگی قابل توجه فیلم، آن نمای معرفی جیمز باند از میان یک لوله تفنگ است که الان دیگر به نماد این مجموعه تبدیل شده است. حتی اولین صحنه مواجهه با جیمز باند هم سینمایی و ماندگار است. گویی عوامل فیلم خودشان میدانستند با یک شخصیت معمولی طرف نیستند و باید یک تمهید ویژه به کار برد.
جیمز باند تازه در دقیقه هشت وارد فیلم میشود. آن هم در یک صحنه سیگار کشیدن معروف. ویژگیهای این چنینی که در «دکتر نو» وجود دارد، نشان میدهد که این فیلم همان ابتدا هم یک اثر معمولی نبود و ظرفیت زیادی برای موفقیت در خود داشت. جالب این است که این صحنه معرفی جیمز باند در اصل در کتاب «کازینو رویال» مطرح شده بود، چون فلمینگ میخواست او را در قالب یک نجیبزاده تمامعیار نشان دهد. و عوامل فیلم این بخش از کتاب اول را قرض گرفتند و آن را وارد فیلم «دکتر نو» کردند.
پنج: «دکتر نو» جدا از اینکه خودش باعث ظهور مجموعه فیلم سینمایی تازه از مامور ۰۰۷ شد، روی بقیه بخشهای سینما هم تاثیر ماندگاری بهجای گذاشت. این فیلم زمینهساز ظهور کلی فیلم جاسوسی مختلف در دهه ۱۹۶۰ و دهههای بعدی شد. سینمای جاسوسی تا آن زمان چنانکه باید مورد توجه اهالی سینما قرار نداشت، با «دکتر نو» بود که هم سینماگران و هم فیلمدوستان، به ظرفیتهای فراوان اینگونه سینمایی پی بردند. جالب این است که در بیشتر این آثار سینمایی هم همیشه با شرورها و دشمنانی روسی طرف بودیم. الان که اخبار روز دنیا را دنبال میکنیم، متوجه میشویم که این نگرش فیلمسازان ظاهرا باز هم ادامه خواهد داشت!
شش: شان کانری بعد از کلی دردسر و شک و تردیدهای مختلف برای فیلم انتخاب شد. خود فلمینگ اصلا موافق حضور کانری در نقش باند نبود. دلایل او برای چنین مخالفتی خیلی عجیب هستند. او معتقد بود مامور ۰۰۷ باید حتما انگلیسی باشد ولی کانری اسکاتلندی است. جیمز باند باید حتما از طبقه بالای جامعه باشد، ولی کانری در خانوادهای از طبقه کارگر رشد کرده بود. فلمینگ همچنین معتقد بود جیمز باند باید شخصیتی تحصیلکرده و آراسته باشد و کانری برای چنین نقشی، بیش از حد زمخت است.
البته فلمینگ بعدا که فیلم را دید نظرش درباره کانری عوض شد و اعتراف کرد او گزینهای عالی برای این نقش است. او بهحدی شیفته بازی کانری شد که حتی در کتاب «در خدمت سرویس مخفی ملکه»، برای باند ریشههای اسکاتلندی در نظر گرفت و آنها را در کتاب لحاظ کرد. تعصب فلمینگ روی ملیت بازیگر باند تا حدی قابل درک است، ولی اینکه بازیگر این نقش حتما باید طبقه اجتماعی همچون خود باند داشته باشد، بیش از حد عجیب و نامتعارف است!
هفت: تاثیر «دکتر نو» روی سینما و معرفی جیمز باند به فیلمدوستان به حدی زیاد بود، که در سال ۲۰۱۲ روز پنج اکتبر (روز اکران فیلم «دکتر نو» در سال ۱۹۶۲)، به عنوان روز جهانی جیمز باند انتخاب شد و هر سال در این تاریخ کلی مراسم مرتبط مختلف، در سراسر جهان برگزار میشود.
