روزنامه هفت صبح، مرجان فاطمی | فیلم «آتابای» بهعنوان جدیدترین تجربه کارگردانی نیکی کریمی، این روزها به نمایش درآمده و حالا دیگر همه آنهایی که چه در جشنواره فجر و چه در اکران عمومی فیلم را دیدهاند، متفقالقولند که میتوان آن را مهمترین فیلم او بهحساب آورد. نیکی کریمی پیش از «آتابای» چهار فیلم سینمایی دیگر ساخته و بهخاطر دو فیلم «سوت پایان» و «شیفت شب» به موفقیتهایی هم دست پیدا کرده بود.
اما اینبار، با دست گذاشتن روی سوژهای متفاوت و با اتکا به فیلمنامه قوی هادی حجازیفر، گام بلند و موثری در فیلمسازی برداشته است. نیکی کریمی ازجمله کارگردانهایی است که ابتدا خودش را در عرصه بازیگری ثابت کرده و از حضور مقابل دوربین کارگردانهای مهم سینما ازجمله داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، عباس کیارستمی، ابراهیم حاتمیکیا، فریدون جیرانی و… ذرهذره آموخته است و نهایتا عزمش را برای ساخت فیلم جزم کرده است.
او حالا نه صرفا در جایگاه یک بازیگر موفق و مطرح سینما که بهعنوان کارگردان و تهیهکننده هم مرتبه درست و دقیقی پیدا کرده. درست است که در کارنامهاش بازی در فیلمهای تجاری و کمارزش به لحاظ هنری هم دیده میشود اما توانسته است خیلیزود خودش را از این ورطه بیرون بکشد و در مجموع، جایگاهش را در سینما بهدرستی حفظ کند. به بهانه اکران فیلم «آتابای»، مروری داریم بر کارنامه بازیگری و کارگردانی نیکی کریمی. در بخشی از این پرونده، مهمترین نکات فیلم «آتابای» و دلایل موفقیت آن را هم واکاوی کردهایم.
یک شب/ ۱۳۸۴
ماجرا چه بود: نیکی کریمی در اولین تجربه فیلمسازیاش، روی زیست شبانه در شهر تهران دست گذاشت. داستان درباره دختری به اسم نگار بود که به دلایلی یک شب را در خیابان به صبح میرساند. او در این شب با سه مرد با سه جایگاه مختلف اجتماعی روبهرو میشد و به نحوی زندگیاش با داستان آنها گره میخورد.
اهمیت فیلم: از این جهت اهمیت داشت که به شهر تهران به عنوان یک شخصیت مستقل هویت میداد و یک جورهایی سفر یک شخصیت را در بستر اتفاقهای این شهر به تصویر میکشید؛ شخصیتی که در طول این سفر به درک جدیدی میرسید.
میزان موفقیت: «یک شب» در ایران اکران نشد در بخش نوعی نگاه جشنواره فیلم کن حضور پیدا کرد.
جایگاه در کارنامه: جزو فیلمهای تجربی سینمای ایران بود و به همین دلیل هم مخاطب زیادی نداشت. فقط بخشی از مردم علاقهمند به این دست فیلمها مخاطبش شدند و نهایتا نتوانست به عنوان اولین فیلم کارنامه کارگردانی نیکی کریمی، آنطور که باید موفقیتی برایش به همراه داشته باشد. با این حال نقطه شروع خوبی برایش به حساب میآمد.
چند روز بعد/ ۱۳۸۵
ماجرا چه بود: داستان «چند روز بعد» روایتگر تنهایی یک زن است؛ زنی که به خاطر انتخابها و مشکلاتی که دیگران برایش پیش آوردهاند شرایط تلخی را در تنهایی تجربه میکند.
اهمیت فیلم: خیلیها معتقد بودند که نیکی کریمی در این فیلم فقط نیمه خالی لیوان را دیده است و نگاهش به مردها و تاکید روی این مسئله که برخورد مردها با این زن در جامعه محترمانه نیست و تنهایی آنها را بیشتر میکند، بدبینانه است. در کل شاید بتوان گفت که نیکی کریمی در بقیه فیلمهایش این دیدگاه را بهتر به تصویر کشیده است.
میزان موفقیت: فیلم آنطور که باید دیده نشد اما نقدهای متفاوتی نسبت به آن وجود داشت. برخی از آن دفاع کردند و نگاه نیکی کریمی به مشکلات زنان را پسندیدند و عدهای از آن به بدی یاد کردند. خلاصه اینکه «چند روز بعد» جزو آثار شاخص و موفق کارنامه کریمی نبود.
جایگاه در کارنامه: به همان نسبت که «سوت پایان»، «شیفت شب» و «آتابای» فیلمهای اثرگذاری در کارنامه کارگردانی نیکی کریمی قلمداد میشوند، «چند روز بعد» تاثیر چندانی در کارنامه او نداشت اما صرفا تجربههایش را در فیلمسازی گسترش داد.
سوت پایان/ ۱۳۸۹
ماجرا چه بود: داستان فیلم درباره تلاش یک کارگردان مستندساز برای نجات مادری از اعدام است. دختری که ناخواسته باعث مرگ مردی شده و مادرش برای اینکه دختر را دستگیر نکنند جرم را به عهده گرفته است. حالا درست روزی است که قرار است حکم مادر اجرا شود و شخصیت اصلی داستان یعنی همان زن مستندساز تلاش میکند هرطور شده مادر را نجات دهد.
اهمیت فیلم: سوژه فیلم چندان جدید نیست و تلاش برای رضایت گرفتن یک محکوم به اعدام بارها و بارها سوژه فیلمها و سریالهای مختلف شده. اما آنچه در این فیلم اهمیت دارد، این است که تلاشهای زن برای قانع کردن همسرش به جور کردن پول دیه به جایی نمیرسد و مادر دختر در نهایت اعدام میشود.
میزان موفقیت: «سوت پایان» در جشنواره فیلم فجر موفقیتی به همراه نداشت اما با این حال در جشنوارههای بینالمللی از جمله جشنواره سینمایی «وزول»، جشنواره بینالمللی فیلم مانهایم-هایدلبرگ و جشنواره بینالمللی فیلم دوبی درخشید.
جایگاه در کارنامه: یکی از مهمترین فیلمهای کارنامه نیکی کریمی است و خیلیها تازه بعد از تماشای «سوت پایان» روی نیکی کریمی به عنوان کارگردان حساب باز کردند.
شیفت شب/ ۱۳۹۳
ماجرا چه بود: داستان فیلم درباره زنی است که بعد از شک به همسرش متوجه میشود به خاطر برداشت مبلغ زیادی پول از حساب شرکت اخراج شده و در آژانسی کار میکرده و به دنبال شریک کلاهبردارش میگردد. ناهید بعد از اینکه واقعیت را میفهمد سعی میکند تمام مشکلات را حل کند و بدهی شرکت را پس دهد تا همسرش به خانه برگردد.
اهمیت فیلم: کریمی اینبار هم زنی آشفته را شب هنگام در خیابانهای تهران رها میکند و سرگشتگی یک زن را اینبار درباره مشکلات همسرش به تصویر میکشد. شاید بتوان این گردشهای شبانه را جزو امضای او به حساب آورد.
میزان موفقیت: نیکی کریمی برای کارگردانی فیلم «شیفت شب» از جشنواره سیوسوم فیلم فجر دیپلم افتخار گرفت. یک دیپلم افتخار هم برای بازی در این فیلم، نصیب لیلا زارع شد.
جایگاه در کارنامه: اولین فیلم کارنامه نیکی کریمی بود که توسط داوران جشنواره فجر دیده شد و مورد توجه قرار گرفت. تا پیش از این هیچ کدام از آثارش برگزیده نشده بودند و جوایزی به دست نیاورده بودند. از این جهت میتوان «شیفت شب» را اتفاق مهمی در کارنامه نیکی کریمی به حساب آورد.
آتابای/ ۱۳۹۸
ماجرا چه بود: داستان فیلم روی محور زندگی مردی میانسال به نام کاظم پیش میرود. او بعد از یک شکست عاطفی درس و دانشگاه را ول کرده و به زادگاهش برگشته و سالها از برادرزادهاش نگهداری کرده. حالا در میانسالی عاشق دختری به نام سیما میشود؛ دختر مردی که کاظم کار ساخت ویلایش را به عهده دارد. او از اینکه احساساتش را بیان کند میترسد.
اهمیت فیلم: برخلاف سایر فیلمهای نیکی کریمی، شخصیت محوری، یک مرد است. از آنجایی که فیلم براساس فیلمنامه هادی حجازیفر نوشته شده کاملا متفاوت با سایر آثار نیکی کریمی است و روی دغدغههای دیگری دست گذاشته است.
میزان موفقیت: در جشنواره فجر سیوهشتم در پنج رشته بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین نقش مکمل مرد، بهترین فیلمبرداری و بهترین موسیقی متن نامزد دریافت سیمرغ شد اما نهایتا سیمرغی به آن نرسید.
جایگاه در کارنامه: اکثر منتقدان و سینماگران معتقد بودند که «آتابای» مهمترین فیلم کارنامه فیلمسازی نیکی کریمی است و یک جورهایی گامی بلند و موثر در میان سایر آثارش به حساب میآید. طبیعتا جایگاه بسیار مهمی هم در کارنامه کارگردانیاش خواهد داشت.
