روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| هو چون هوآ، معاون نخست وزیر جمهوری خلق چین دیروز به تهران آمد. سفری که اگرچه ظاهرا از قبل برنامهریزی شده بود ولی در میانه ناراحتی ایرانیان از اتفاقات سفر رئیسجمهور چین به عربستان صورت گرفت.تفاقاتی که رئیسجمهور، دیروز در دیدار با آقای هوآ، اینگونه به آن واکنش نشان داد: «برخی مواضع مطرح شده در سفر اخیر رئیسجمهور چین به منطقه موجب ناخرسندی و گلایهمندی ملت و دولت ایران شده و مطالبه جدی ایران جبران مواضع بیان شده است.»
هو چون هوآ کیست؟
شناخت مهمان اما نشان میدهد که چین ظاهرا چندان ناراحتی ایران را جدی نگرفته است. مهمان دیروز پاستور، جوانترین معاون نخست وزیر در چین است. او 59 سال سن دارد و در نشست اخیر حزب کمونیست چین، حتی از میان اعضای دفتر سیاسی خارج شده است.
او که به دلیل شباهتهای شغلیاش با دبیر کل سابق حزب کمونیست چین یعنی هو جینتائو، عموماً به عنوان «هو کوچولو» شناخته میشود؛ در یک خانواده کشاورز در استان هوبی چین به دنیا آمد. این استان در مرکز چین قرار دارد و مرکز آن ووهان، محل تولد ویروس کرونا بود.
او پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه پکن، در دبیرخانه اتحادیه جوانان کمونیست فعالیت کرد و توانست تا دبیر اولی این اتحادیه پیش برود. در این مدت، دورهای برای کار به تبت رفت و سمتهای مختلف دولتی در این منطقه بهعهده گرفت و از نوامبر 2003 حتی معاون رئیس دولت این منطقه خودمختار شد. سمت مهم بعدی او اما استاندار محل تولد خود بود. او جوانترین استاندار چین شد و طی چند ماه از تمام 11 شهر این استان بازدید کرد. بعد از آن بود که مدتی به مغولستان رفت و با درخشش در این منطقه، در نوامبر 2012، به عنوان هجدهمین دفتر سیاسی حزب کمونیست چین، منصوب شد.
او در آن زمان جوانترین عضو این دفتر بود و گمان این بود که قرار است جزو سری بعدی رهبران چین در سال 2022 باشد. در دسامبر همان سال او رئیس دفتر حزب در گوانگدونگ شد که جزو مهمترین دفاتر حزب کمونیست است. او در این منطقه بهعنوان یک رهبر بدون تشریفات شهرت پیدا کرد، با مقاماتی که همسر و فرزندانشان در خارج از کشور زندگی میکردند، برخورد جدی کرد و بساط قاچاقچیان مواد مخدر و روسپیگری را جمع کرد. او همچنین اقدامات زیادی در حوزه مبارزه با فساد و افزایش دارایی مقامات محلی انجام داد.
با این حال او نتوانست به سطح بسیار بالای سیاسی در این کشور برود. شاید به این دلیل که او وجهه عمومی نسبتا پایینی در این کشور دارد. کم مصاحبه میکند، به سوالات در مورد زندگی خصوصی خود جواب نمیدهد و در Weibo شبکه اجتماعی چینیها حساب کاربری ندارد. البته ممکن هم هست پایین آمدن سطح او در سیاست چین بهخاطر نزدیکی به هو جین تائو باشد. همان کسی که در جلسه اخیر حزب کمونیست او را در مقابل دوربینها از جلسه بیرون کردند. حالا که او بهعنوان بالاترین مقام مذاکرهکننده پکن برای مذاکره با ایران مشخص شده، باید نتیجه گرفت که چین ظاهرا خیلی این ماجرا را جدی نگرفته است
میزبان که بود؟
میزبان هو چون هوآ در ایران که بود؟ محمد مخبر. میثم ظهوریان، مدیر اندیشکده توسعه منطقهای خراسان رضوی، یکی دو روز پیش در حساب کاربری خود در توئیتر نوشته بود: «ضربه کاری اول را به رابطه ایران-چین را حسن روحانی در سفر سال ۹۴ شی جین پینگ به تهران زد. سفری که قرار بود سه روزه و شروع روابط راهبردی دو طرف باشد، به دلیل برخورد بد با رئیسجمهور چین و شهوت دولت وقت به رابطه با غرب یک روزه شد و عملا چین دیگر حاضر به اعتماد به دولت روحانی نشد.
در انتهای دولت قبل پروژه ارتباط با چین از وزارت خارجه گرفته و به علی لاریجانی بهعنوان نماینده حاکمیت جمهوری اسلامی (فردی که هم با دولت و هم با بقیه بخشهای حاکمیت دارای ارتباط مناسب بود) داده شد که نتیجه مثبت این تغییر رویکرد در تفاهمنامه ۲۵ ساله منعکس شد. تفاهمنامهای که برای تبدیل شدن به انتفاع از روی کاغذ نیاز به راهبری در سطح کلان داشت.
اما ضربه دوم کاری به این ارتباط در دولت فعلی و با سپردن پرونده به مخبر اتفاق افتاد. یعنی پروندهای که برای پیشبرد نیاز به فهم استراتژیک و راهبردی از مسئله توسعه و پیشنیازهای آن داشت، به دست یکی از عملزدهترین کاراکترهای دولت افتاد و فاجعه بعدی وقتی اتفاق افتاد که ایشان هم پرونده را به جناب آقامحمدی محول کردند که فاقد حداقلهای لازم فکری و اجرایی برای پیش بردن چنین پرونده مهمی بود.
اگر ارادهای برای ترمیم رابطه حداقل در میانمدت وجود داشته باشد، اولین پیشنیاز خلع ید جناب مخبر و سپردن پرونده به فردی حداقل در سطح کاراکتر و فهم مهدی صفری (معاون فعلی وزارت خارجه) یا نفوذ و ارتباطات علی لاریجانی و البته دادن اختیارات مناسب به وی است.»
معلوم نیست که این صدا شنیده شده بود یا نه ولی دیروز در جلسه مخبر با معاون نخست وزیر چین، در کنار مخبر، وزیر اقتصاد نشسته بود و در کنار او مهدی صفری که معاون وزیر خارجه است و دستکم در تصاویر خبری از علی آقامحمدی نبود.
دیروز در تهران چه رخ داد؟
برنامه هو چون هوآ حضور در اجلاس «برنامه همکاریهای جامع ایران و چین» بود. مخبر در این اجلاس که با حضور معاون نخست وزیر چین و هیات عالیرتبه چینی برگزار شد، روابط دو کشور را دیرینه و تاریخی توصیف کرد و گفت: روابط تهران و پکن از جایگاه رفیعی برای رهبران دو کشور برخوردار است و رئیسجمهور کشورمان نیز با جدیت مناسبات فیمابین را دنبال میکند.
معاون اول رئیسجمهور دیدار روسای جمهور ایران و چین در سمرقند را پراهمیت و بهعنوان نقطه عطفی در روابط دو کشور ارزیابی کرد و از رئیسجمهور چین بهخاطر حمایت از حضور ایران در سازمانهایی نظیر شانگهای و بریکس قدردانی کرد.وی خاطرنشان کرد: ایران و چین در مقابله با یکجانبهگرایی جهان سلطه از وحدت نظر و مواضع واحدی برخوردار هستند و مذاکرات خوب و سازندهای میان دو کشور در خصوص موضوعات مختلف در جریان است.
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به ذخایر نفت و گاز ایران و ظرفیتهای گسترده کشورمان در بخشهای مختلف نظیر ترانزیت خاطرنشان کرد: تهران آمادگی دارد همکاریهای مشترک خود را با پکن در بخشهای مختلف همچون انرژی، ترانزیت و تولید مشترک گسترش دهد.
دکتر مخبر تصریح کرد: با توجه به افتتاح سرکنسولگری چین در بندرعباس، مناطق ویژه اقتصادی قشم، چابهار و اروند میتوانند به مناطقی برای همکاریهای مشترک شرکتهای ایرانی و چینی تبدیل شوند.
دکتر مخبر خاطرنشان کرد: بهرغم حجم بالای مبادلات تجاری و اقتصادی تهران و پکن، استفاده از ارز ملی دو کشور در این مبادلات به میزان حداقلی است که باید آن را گسترش دهیم و نسبت به استفاده هر چه بیشتر از ارز ملی دو کشور اقدام کنیم.معاون اول رئیسجمهور حفظ و احترام به تمامیت ارضی جمهوری اسلامی را موضوعی حساس و مهم برای مسئولان و آحاد ملت ایران برشمرد و رعایت این اصل متقابل و خدشهناپذیر را از سوی همه کشورها ضروری دانست.
معاون نخستوزیر چین نیز در این اجلاس با اشاره به سوابق تاریخی روابط دو کشور، اظهار داشت: اراده چین برای توسعه روابط راهبردی جامع با ایران هیچگاه تغییر نمیکند. چین از حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و عزت ملی ایران و مبارزه با دخالت خارجی حمایت میکند. دو طرف در این زمینه باید بهصورت قاطع از همدیگر پشتیبانی کرده و در زمینه مبارزه با تروریسم نیز همکاریها و هماهنگیهای خود را تقویت کنند.
هو چون هوآ با اشاره به برنامه ۲۵ساله همکاری مشترک دو کشور و دستاوردهای حاصل از توافقات فیمابین گفت: این دستاوردها برای دو طرف مهم و مثبت است که حاصل تلاش مشترک بوده و پکن مایل است همکاری و هماهنگی خود را با تهران تقویت کند تا روند توسعه مناسبات فیمابین استمرار داشته باشد.گفتنی است هیاتهای عالیرتبه دو کشور پس از مذاکرات ديروز در خصوص ۱۶ محور جدید همکاری در بخشهای مختلف اقتصادی با یکدیگر توافق کردند.
وزیر اقتصاد چه گفت؟
سیداحسان خاندوزی روز سهشنبه و در حاشیه اجلاس «برنامه همکاریهای جامع ایران و چین» که در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد تهران در حال برگزاری است، به رسانهها گفت: این اجلاس متکی بر چهار کمیته بود که روز گذشته بین دستگاههای اقتصادی و تخصصی دو کشور برگزار و به ۱۶ نقطه تفاهم بین پکن و تهران برای پیادهسازی تفاهم ۲۵ساله بین دو کشور منجر شد.
وزیر اقتصاد گفت: این ۱۶ تفاهم امروز (ديروز) در نشست مشترک بین مقامات عالی دو کشور در حوزه ایران و چین نهایی و قرار شد اقدامات اجرایی آنهم در حوزه انرژی، سرمایهگذاری مشترک و تعاملات مالی و ارزی و بانکی بین دو کشور و هم در طرحهای استراتژیکی در حوزه ترانزیت و زیرساختی در دستور کار جزئیات آن قرار گیرد تا در دیدار بعدی رئیسانجمهور دو کشور به تصویب برسد.
وی محور اصلی این گفتوگوها را اجرایی شدن برنامه جامع همکاریهای ۲۵ساله ایران و چین دانست و افزود: اقدامات اجرایی در حوزه نفت و گاز و سرمایهگذاری و همچنین همکاری در زمینه حوزههای استراتژیک در دستور کار اجرایی این نشست قرار گرفته است تا نتایج توافقات آن در دیدار بعدی رئیسانجمهور دو کشور به تصویب برسد.وزیر اقتصاد گفت: با توجه به اینکه اراده سیاسی و اقتصادی دو کشور و با وجود فشارهای تحریمی و بینالمللی، زمینه برای ارتقاي ظرفیتهای همکاری وجود دارد بهطوریکه وضعیت تجاری پکن و تهران در ۹ ماه اخیر ۲۰درصد افزایش داشته است.
جزئیات بیشتری از توافق ایران و چین
«علی فکری»، رئیس کل سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران در یک برنامه تلویزیونی با اشاره به برگزاری اجلاس برنامه همکاریهای جامع ایران و چین که با حضور معاون رئیسجمهوری و معاون نخست وزیر چین برگزار شد، با بیان اینکه تامین کالا، اجرای پروژه و انتقال فناوری ازجمله توافقات روز گذشته با چینیها بود، توضیح داد: در بحث اجرای پروژهها و انتقال فناوری تلاش کردیم که حداکثر اشتغال را برای نیروی کار ایرانی در داخل کشور ایجاد کند؛ حتی مقرر شد از فناوری ایرانی استفاده شود.
فکری گفت: هماکنون زمان برنامهریزی است و در مقطع کنونی تقریباً در ۱۶ بند توافق انجام شده و این بندها جهتگیریهای همکاریها در حوزههای مختلف انرژی، تامین نیازهای کالایی، فناورانه، تسهیل تجارت، صادرات غیرنفتی ایران است.وی ادامه داد: از اقدامات دیگر که در این نشستها انجام شد این است که بازار چین به روی کشور گشوده شود، زیرا بازار بزرگی است و اگر بتوانیم این کار را انجام دهیم، میتوانیم به تولید داخل متکی باشیم.
وی درباره حجم تجارت با چین بیان کرد: بالاترین حجم تجارت ایران و چین در سالهاي گذشته ۴۷ میلیارد دلار بوده است که در سالهای گذشته به دلیل مشکلاتی که بهوجود آمد این سطح از رابطه آسیب دید و باید هدفگذاری ما برای رسیدن به این حجم باشد.
فکری با بیان اینکه روز گذشته بحث مفصلی درباره سرمایهگذاری خارجی انجام شد، گفت: کشور چین با این مسئله مواجه است که باید از مرزهای خود خارج شود و بازارهای مختلف را برای خود توسعه دهد و زنجیرههای ارزشی که به این کشور متصل است را شکل دهد و ایران یکی از این کشورهاست.
معاون وزیر اقتصاد اظهار داشت: بخشی از برنامه ما این است که آنچه که از دست دادیم را برگردانیم و برنامههای توسعهای داشته باشیم؛ یکی از برنامهها این است که ایران در کمربند راه چین مشارکت داشته باشد و طرحهای لازم برای شرکت در این پروژه در حال انجام است.
رئیس سازمان سرمایهگذاری گفت: در بحث ترانزیتی به دلیل شرایطی که وجود دارد کارهای اجرایی شروع شده است و کالاهای چینی که میخواهند از مسیر ایران استفاده کنند در حال عبور از ایران هستند.
این مقام مسئول تاکید کرد: هماکنون سرمایهگذاری ۶۰ میلیون دلاری چین در بحث ترانزیتی انجام شده است و در حال مذاکره برای افزایش آن هستیم.فکری درباره انتشار بندهای توافقنامه ایران و چین گفت: علاوه بر ملاحظات تحریمی که برای انتشار اخبار وجود دارد، باید سعی کنیم در مورد اقدامات انجام شده توضیح دهیم.وی تصریح کرد: در ۱۶ بند توافقی بخشهای توسعهای و راهبردی مدنظر است و ما بهدنبال منفعت مشترک برای دو طرف هستیم.
در دیدار رئیسی و معاون نخست وزیر چین چه گذشت؟
طبق خبر سایت رئیسجمهور، بهغیر از جملهای که در ابتدای گزارش ذکر کردیم؛ رئیسی حضور هیات چینی در ایران را برای توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری دوکشور مهم دانست و با اشاره به توافقات مهم انجام شده در دیدارهای قبلی روسای جمهور دو کشور بر تلاش مسئولان دو طرف برای اجرایی شدن آنها تاکید کرد.
«هو چون هوآ» معاون نخست وزیر چین نیز در این دیدار ضمن ابلاغ سلام گرم آقای شی جین پینگ رئیسجمهور چین به رئیسجمهوری اسلامی ایران، بر اراده چین برای توسعه روابط با ایران قوی، بهعنوان راهبرد دائمی این کشور و تغییرناپذیری این اراده تاکید کرد و گفت: عزم چین برای تقویت و تعمیق روابط با جمهوری اسلامی ایران فارغ از تحولات منطقهای و بینالمللی تداوم خواهد داشت.
معاون نخست وزیر چین تصریح کرد: چین همواره به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران احترام گذاشته و از تلاش ایران برای تامین منافع اساسی خود حمایت میکند.معاون نخست وزیر چین همچنین از نتایج دیدارهای خود با مقامات ایرانی به رئیسجمهوری اسلامی ایران گزارش داد. براین اساس با آغاز اجرایی شدن عملیات سرمایهگذاری مشترک دهها میلیارد دلاری و توسعه همکاریهای اقتصادی صنعتی، انرژی، ترانزیت و مالی و بانکی، طرفین گام بلندی در راستای اجرایی شدن همکاریهای راهبردی و توسعهای در روابط دو کشور برمیدارند.
