روزنامه هفت صبح، نگین باقری| ترکیه یا امارات؟ برای آنها فرقی ندارد. میشود هر جاییکه اینترنت درست درمان دارد یک اتاق اجاره کرد و شرکت را به همانجا انتقال داد. محدودیتهای اینترنت بینالملل در ماههای اخیر باعث شده تا جای مهاجرت انفرادی یا خانوادگی، شاهد مدل جدیدی بهنام مهاجرت شرکتها باشیم؛
آنهم به این شیوه که چند مدیر اصلی شرکت چمدانشان را میبندند و کار را یک جای دیگر ادامه میدهند. کجا؟ یکجایی همین اطراف که با سد اینترنت روبهرو نشوند. برخی از آنها کارهایشان را از داخل هتل انجام میدهند، برخی دیگر یک اتاق کوچک اجاره کرده و از راه دور کار را پیش میبرند و گاهی هم مانند همان رویه قدیمی که در کانادا رواج داشت، ویزای استارتاپی میگیرند و والسلام. حالا این شرکتهای مهاجر بیشتر از چه رستههایی میآیند؟
مدیران متعددی در گفتوگو با هفتصبح تایید میکنند که مهاجرت شرکتی تا امروز بین استارتاپهای مختلفی اتفاق افتاده و از شهریور ماه به این طرف سرعت بیشتری هم به خود گرفته است. برای مثال کسبوکارهای حوزه بازیهای موبایلی که دنبال هزینههای پایین زندگی بودند، به ترکیه میروند و تعدادی از مدیران حوزه بلاکچین دوبی را انتخاب کردهاند.
گروه دیگر هم فریلنسر هستند که پروژههای طراحی وب و برنامهنویسی، تولید محتوا، طراحی گرافیک و… میگرفتند و حالا مجبور به مهاجرت شدهاند تا کارشان نخوابد. بعضی دیگر از کسبوکارهای اینترنتی هم که فعلا مهاجرت نکردند، در این مدت اخیر شرکتی در ترکیه ثبت کردند که اگر اوضاع اینترنت از وضع کنونی هم بدتر شد، آمادگی فوری برای رفتن داشته باشند.
چند مدل آفیس مجازی
مدیر یک شرکت با تایید این نوع مهاجرتها میگوید میتوان کسبوکارهای اینترنتی را از هتل یا یک اتاق هم مدیریت کرد که به آن آفیس مجازی میگویند. این ماجرا پیچیدگی خاصی ندارد چراکه به گفته او این فقط کشور ماست که برای کد اقتصادی حتما نیاز به یک اجارهنامه تجاری دارد.حالا تا اینجا حرف هتل و اتاق یا آفیس مجازی بود ولی فضای کار اشتراکی برای شرکتهای ایرانی در خارج کشور تاسیس شده که اصلا نیاز به هیچکدام از اینها هم نباشد.
چرا صنعتبازی سازی رو به نابودی است؟
ابوالفضل صادق، رئیس کمیسیون سرگرمی و بازیهای رایانهای سازمان نصر است. همان کمیسیونی که اول این هفته بیانیهای درباره تبعات منفی فیلترینگ پلی استور گوگل پلی برای جواب به این سوال که چرا زیرساختهای ایران جوابگوی نیازهایشان نیست، دارد. صادق میگوید:
برای مثال ما مرحله به مرحله نیاز داریم که خروجی توسعه بازیهایمان را تست کنیم. همچنین گاهی نیاز داریم از طریق اینترنت به انجین های «یا موتورهای» توسعه بازی متصل شویم ولی دسترسیمان به این سرویسهای خارجی بسته شده و این تبدیل به یکی از دلایل ضعیف شدن صنعت بازی شده است.
گوگلپلی یکی از ورودیهای اصلی جذب کاربر برای بازیهای ایرانی بود و امروز با فیلترینگ این اپلیکیشن، دسترسی ایرانیان به بازیها از طريق این کانال قطع شده. ما قبلا تحریم بودیم ولی به روشهای مختلف آن را دور میزدیم. با این کار بهصورت رایگان یوزرهای خودمان را جذب میکردیم اما حالا کاربران ایرانی امکان دانلود بازی از این راه را ندارند و باید از بسترهای داخلی بازی را دانلود کنند که این یعنی هزینه ما افزایش یافته است.
خود گوگلپلی امکانات دیگری به ما میداد که با کمک آن میتوانستیم مخاطب خود را از روی دادهآنالیز کنیم ، AB تست انجام بدیم روی ASO کار کنیم، میزان رشد بازیهایمان را ببینیم و نهایتا بازیها را اپتیمایز کنیم و نتایج آن بررسیها در استورهای داخلی مثل بازار و مایکت اعمال کنیم ولی با فیلتر شدن گوگلپلی در واقع ابزار دیجیتال مارکتینگ از ما گرفته شده. ما با دیجیتال مارکتینگ میتوانستیم کاربران خود را افزایش دهیم اما اگر قبلا تحریم بودیم و آن را به هر نحوی که میشد دور میزدیم، حالا دیگر فیلتر هستیم و نمیشود از این ابزار استفاده کرد.
نکته دیگر این است که کسبوکارهای اینترنتی اینجا امکان توسعه ندارند و اگر این وضعیت ادامه یابد ما هم شبیه خودروسازان داخلی میشویم چرا که امکانات و ابزار توسعه بازیها را دیگر نداریم، در یک جمله گوگل پلی و انجینهای توسعه بازی نکته اتصال بازیهای ایرانی با سراسر دنیاست، تیمهای مستقل بازیساز ایرانی قبلا نشون دادند که میتوانند در سطح بینالملل رقابت کنن برای مثال قبلا خیلی از بازیهای ایرانی ناشر خارجی پیدا میکردند که بازی را برای یک کشور دیگر یا در سطح جهانی به انتشار درآورند.
بازی موبایلی «بزن بهادر» ناشر خارجی دارد و برای کشورهای مستقل مشترکالمنافع(شوروی سابق) منتشر شده است. بازی «پسرخوانده» برای کشورهای مستقل مشترکالمنافع و همچنین مخاطب اروپایی منتشر شده . بازی «داستان بیستون» یک بازی پریمیوم روی pc و کنسول است که با ناشر آمریکایی به بازار آمده و بازی معروف بازی shadow blade و بازی Children of Morta هم بازی پریمیوم با توسعهدهندگان ایرانی و یک ناشر خارجی است که در سطح جهانی منتشر شده ولی وقتی زیرساخت برای شرکت ایرانی نباشد دیگر نمیتواند در سطح جهانی هم خود را نشان دهد.
آتش در نیستان گیمرها
مهاجرت به کشورهای همسایه، بهطور خیلیویژه در کسبوکارهای بازی رایج شده است ولی اگر برایتان این سوال پیش میآید که رفتن آنها چه تبعات منفیاي میتواند داشته باشد، رئیس کمیسیون بازيهاي رایانهای جواب این سوال را هم میدهد:
ما در دنیای بازی به نیروی انسانی متفاوتی مثل دیزاینر، مارکتر، گرافیست، برنامهنویس و… نیاز داریم. در اغلب موارد نیرو را میگیریم و خودمان او را تربیت میکنیم. وقتی یک شرکت مهاجرت میکند، درواقع نیروی متخصص خود را دودستی تقدیم کشور دیگري خواهد کرد.وقتی یک گروه کسبوکار خود را به کشور دیگر میبرد یعنی مخاطب خودش را هم تغییر داده و لزوما جامعه هدفش دیگر جامعه ایرانی نخواهد بود. اما به این دلیل که بازار ایران خطرپذیر است، باید این کار را انجام دهیم.
اتفاق دیگری که با مهاجرت کسبوکارهای اینترنتی رخ میدهد پایین آمدن نرخ بیکاری است. امروز پنج هزار نفر که بهنوعی با شرکتهای بازی سروکار دارند با خطر از دست دادن کارشان روبهرو هستند. استقرار تیمهای فنی کسبوکارهای ایرانی در هتلهای کشورهای همسایه، خبری بود که اخیرا رئیس رسته خدمات فناوری اطلاعات سازمان نظام صنفی رایانهای تهران به آن اشاره کرده بود.
او تایید کرده بود که هزینه اقامت تیمهای فنی و توسعه همراه با دسترسیهای آزاد و بدون محدودیت نسبت به مجموع هزینههای داخلی مقرون بهصرفهتر است. محمدرضا قلعهنوی طبقاتی شدن اینترنت را دلیل این مهاجرت میدانست. توضیح قلعهنوی این بود که قبلا کسبوکارهای اینترنتی از کشور مهاجرت میکردند تا پهنای باند بیشتری دریافت کنند یا توان کنترل حملات اینترنتی را داشته باشند اما حالا اتفاق جدیدی رخ داده و آنهم مهاجرت فریلنسرها و آزادکاران است.
با انتشار آییننامه حمایت از آزادکاران (فریلنسرها) و همزمانی آن با محدودیتهای اینترنتی، شائبه طبقاتی شدن اینترنت هم قوت گرفت. برای همین فریلنسرها و مدیران اینترنتی برای دسترسی آزاد به اینترنت و توسعه زیرساختهای مرتبط تیمهای خود را به کشورهای همسایه منتقل کردند و از آنجا کار را ادامه دادند.
