روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| اعتراضات اخیر، از «توئیتر» شروع شد؛ جایی که بیشترین میزان توئیت با یک هشتگ ساخته شد، بعد از یک هفته، کار به فیلترینگ یک پیامرسان و یک شبکه اجتماعی محبوب شرکت «متا» یعنی «واتساپ» و «اینستاگرام» رسید و حالا ایران وارد جدال با غول تکنولوژی یعنی «گوگل» شده است.
یک: از صبح جمعه برخی کاربران اعلام کردند گوگل «روبیکا و ایتا را از روی برخی گوشیها مثل سامسونگ نوت۵ و موتو z حذف اجباری کرد و روی سایر دستگاهها پیام پیشنهاد حذف فرستاده است.» البته ماجرا بیشتر در مورد روبیکا مورد توجه رسانهای قرار گرفت که استفاده عمومیتری دارد.
دو: پیام گوگل به کاربران این بود که «این برنامه، در تلاش است از دادههای شخصی افراد، مانند پیامکها، عکسها، صوتهای ضبطشده یا سابقه تماس، جاسوسی کند.»
سه: بعد از آن اعلام شد که روبیکا از روی گوگل پلی هم حذف شد.
چهار: سپس خبر آمد که احتمالا در واکنش به این موضوع گوگل پلی از سوی ایران به طور کلی در ایران فیلتر شده است. این خبر رسمی شد و کم کم در شامگاه جمعه و روز شنبه مشخص شد که سرویسهای دیگری از گوگل نیز فیلتر شده است. برخی روایتها در شبکههای اجتماعی حاکی از فیلترینگ جی میل، گوگل ترانسلیت یا سرویس ترجمه گوگل و حتی گوگل مپ میداد و حتی برخی میگفتند به خاطر فیلترینگ سرویسهای گوگل، از نوتیفیکیشن هم محروم شدند.
پنج: روبیکا در واکنش در بیانیهای اعلام کرد «به تازگی آپدیت جدیدی منتشر نکرده و دسترسیهای پیشین خود را نیز تغییر نداده و این دسترسیها هم کاملا متعارف و مشابه سایر پیامرسانها و شبکههای اجتماعی است.»
شش: این شرکت همچنین نوشت: «با توجه به اقبال گسترده کاربران به روبیکا که شاهد آن ارسال روزانه بیش از ۵۰۰ میلیون پیام یکتا توسط نزدیک به ۳۵ ملیون کاربر فعال در ماه اخیر از میان نزدیک به ۵۰ میلیون نصب فعال است، احتمال وجود انگیزههای سیاسی در این اقدام بیش از پیش تقویت میشود.»
هفت: با این حال مهدی انجیدنی، مدیر عامل پیامرسان آیگپ در توئیتر خود نوشت: «استفاده از کلاینت نال(کرک) شده تلگرام، اینبار برای روبیکا و ایتا مشکل ایجاد کرد. چند سال پیش همین مشکل برای تلگرامطلایی و هاتگرام هم پیش آمد و هر دو توسط گوگل حذف شدند.»
هشت: خرامید، مدیر روابط عمومی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اما نظرش مثل روبیکاییها بود و ماجرا را سیاسی میدید و در این خصوص در توئیتر خود نوشته: «با توجه به جدول میزان دسترسیها در اپهای مختلف مشخص میشود، مشکل گوگل پلی دسترسی و استاندارد اپها نیست، مشکل اصلی بر سر رقابت و انحصار شکنی است. اول، هجمههای فنی و القای نمیتوانند، بعد شبهه در اعتبار و پردههای بعدی … سناریو نخ نما در مقابل استقبال امیدوار کننده کاربران.»
9 : روبیکا هم در ساعات پایانی جمعه با پیامی انگلیسی در توئیتر خود خطاب به گوگلپلی نوشته: «همونطور که میدونی روبیکا این مدت آپدیت جدیدی نداشته و در سطح دسترسی اپ به گوشی که در اختیار کاربره تغییری ایجاد نکرده، در لایه دسترسی هم ریکوئست متفاوتی نسبت به قبل ایجاد نشده لطفا مستنداتی که برای هشدار سپر ایمنی اعلام کردید رو در اختیار ما بذارید.»
10: اما در میانه این رویدادها اتفاق دیگری هم افتاد و وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه در یک بیانیه مشترک، تلاش کردند که پشت پرده ماجراهای اخیر را از نظر خود بگویند. بخشی از این بیانیه مربوط به اقدامات آمریکا در حوزه سایبر میشد و به طور مشخص نام سه کمپانی فناوری اطلاعات در آنجا آمده بود:
* توئیتر از طریق ایجاد حسابهای جعلی و ده برابر کردن ظرفیت انتشار پیام برای هر کاربر در ساعت و لغو بسیاری محدودیتهای دیگر
اینستاگرام از طریق دستکاری عمدی الگوریتمهای هوش مصنوعی با هدف انتشار اخبار جعلی، موارد نفرت افکنی و اقدامات خشونتآمیز و نیز اجاره برخی حسابهای کاربری معروف در اینستاگرام مربوط به چهرههای معروف (سلبریتیها) [با اشاره تلویحی به اجاره اکانت مهناز افشار و علی کریمی]
* ارائه اینترنتهای خارج از حاکمیت کشورها مثل استارلینک و تلاش برای قاچاق وسایل آن با استفاده از ظرفیت سازمانهای جاسوسی
11: و در پایان دیروز خبر رسید که ۱۳ نفر از قانونگذاران آمریکایی نیز با ارسال نامهای به شرکتهای بزرگ فناوری، از آنها خواستند که دسترسی معترضان به ابزارهای آنلاین را تسهیل کنند. این نامه که به ابتکار تام مالینوفسکی نوشته شده و قانونگذارانی چون رابرت منندز رئیس دموکرات کمیته روابط خارجی سنای آمریکا امضا کردهاند، از مدیران شرکتهای گوگل، آمازون، اپل، متا، مایکروسافت و دیجیتال اوشن میخواهد که هر چه سریعتر و به صورت قانونی، ابزارهای مورد نیاز معترضان را برای دور زدن ممنوعیتهای دولتی بر اینترنت فراهم کنند.
نبرد فناوری اطلاعات ایران با سه غول بزرگ دنیای دیجیتال، واقعا آیندهای نامعلوم دارد. ممکن است ایدهای مطرح شود که اینترنت جهانی قطع شود و ایران پشت مرزهای خود، از حاکمیت دفاع کند ولی هم سوال اینجاست که آیا شبکه ملی اطلاعات زیرساخت لازم برای کارهای روزمره مردم را دارد، تکلیف ارتباط تاجران و محققان و بسیاری دیگر از طبقات اجتماعی با همتایان خارج از کشورشان چگونه خواهد شد؟
و هم سوال این است که آیا این دقیقا نقشه آمریکاییها نیست تا نارضایتی عمیق و وسیعتری در کشور ایجاد کنند. از سوی دیگر، حذف روبیکا و ایتا، دولت را در وضعیتی گذاشته که راهحلهای حداقلیاش برای نظام فراغت در این روزهای سخت را هم زیر سوال میبرد. وضعیت، به معنای واقعی کلمه بغرنج است و فقط گذر زمان میتواند مشخص کند که چه خواهد شد. ولی یک چیز را خوب میدانیم. قطع اینترنت و محدودیت بیشتر، چاقویی است که اول دست خودمان را میبرد.
