روزنامه هفت صبح | استارتاپهای ایرانی در ۱۰سال گذشته روزهای سخت زیادی داشتهاند. روزهایی که از همان مرحله پذیرش آنها به عنوان کسبوکارهایی آیندهدار همزاد آنها بوده تا امروز که برخی از آنها تبدیل به بزرگترین کسبوکارها و هلدینگهای اقتصادی کشور شدهاند. چالشهایی که بیشتر آنها در میدان تنظیمگری و قانونگذاری قرار دارند و روزبهروز هم بیشتر میشوند. عدم وجود قانون مشخص برای برخی حوزههای استارتاپی تا مداخله نهادهای سنتی صنفی و حاکمیتی در بیزنسمدل آنها حالا تبدیل به دغدغه بزرگ استارتاپهای بنام شده است.
در همه این سالها هم بودهاند چهرههایی که در نقش حامیان پروپاقرص این کسبوکارهای آنلاین تلاش کردهاند راه را برای مسیر رشد و تثبیت آنها و رفع خطرات بخش سنتی یا قانونگذاری هموار کنند. از سورنا ستاری تا محمدجواد آذری جهرمی و از امیر ناظمی تا چهرههای جدیدتری چون رضا باقری اصل و مجتبی توانگر، دولتمردان یا قانونگذارانی بودهاند که در نقش حامی نوآوری کمک کردهاند استارتاپها در برابر مداخلهها یا محدودیتهای دولتی و حاکمیتی جان سالم به در ببرند.
اما چهرهای که این روزها بیشتر میداندار این حمایتها و تلاشهاست کسی نیست جز رئیس کمیته اقتصاد دیجیتال مجلس شورای اسلامی. نماینده تهران که اگرچه نقدهای جدی به دولتمردان قبلی در حوزه صنعت آی تی دارد اما پای نوآوری و فناوری ایستاده و موضعگیریهای صریح و کارشناسیاش در حوزههای مختلف اقتصاد دیجیتال به کمک کسبوکارهای آنلاین آمده است. کسی که اعتقاد دارد «دانشبنیانها طلای دیجیتال هستند». مجتبی توانگر که با موضوع طرح صیانت و مخالفتهای صریحش با آن گل کرد و حالا یک چهره محبوب در اکوسیستم استارتاپی است.
کسی که برخی اظهارنظرهای او در مخالفت با طراحان صیانت در نوع خود بیسابقه بود. او نگاهی آیندهنگرانه به فناوری دارد و معتقد است حکمرانی از فیلترینگ متنوعتر و متفاوت است و اعتقاد دارد برخی هنوز در دوگانه بستن-وادادن سیرمیکنند درحالی که فیلترینگ کمکاربردترین راهحل است. مدافع سرسخت ورود استارتاپها به بورس و نمایندهای که فکر میکند اکثر مسئولان پیشین و حال فضایمجازی، درک صحیحی از حکمرانی فضای مجازی و اقتصاددیجیتال ندارند و از اهمیتش برای حال و آینده حاکمیت کشور بیخبرند.
او چطور به یک قهرمان استارتاپی تبدیل شده و بیشتر در چه حوزههایی و با چه رویکردی موضعگیری میکند؟ نمایندهای که حتی در دعواهای لفظی و توئیتری استارتاپها هم فعال است تا حدی که وقتی بنیانگذاران استارتاپ مایکت از انحصارطلبی کافهبازار فغان سر دادند او در توئیتی نوشت: « زیستبوم اقتصاددیجیتال عمری حدود یک دهه دارد ولی در همین عمر کوتاه مملو از رفتارهای ضدرقابتی و خلاف اخلاق بازار بوده است.»
توانگر در ماجرای اتحادیه استارتاپها هم موضعی انتقادی و صریح داشت و نوشت: «گزارش تخلفات اتحادیه کسبوکار اینترنتی منتشر و موجب تعجب شده است. این حجم از تخلف توسط نهادی که موظف به ساماندهی فعالیتهاست، قابل پذیرش نیست. طی نامهای به وزیر صمت خواستم تا زمان تعیین تکلیف این موضوع از برگزاری انتخابات جلوگیری کند. متخلفان صلاحیت ثبتنام درانتخابات را ندارند.»
فینتک و فناوریهای مالی
توانگر از منتقدان جدی بانک مرکزی در حوزه سیاستگذاری نوآوری مالی و بانکی است. اعتقاد دارد استارتاپهای فینتکی میتوانند در این حوزه تحولآفرین باشند و سیاستگذار نمیتواند با نگاه سنتی با آنها مواجه شود. در ماجرای اینماد به شدت حامی این کسبوکارها بود و آنقدر شناخت خوبی از فینتکها پیدا کرده که در حوزههای تخصصی چون BNPL هم دیدگاه دارد.
«دادهها میگوید جریان «الان بخر بعدا پرداخت کن» در کشورما روبه رشد است و باتوجه به خلا سرویسهای اعتباری، جای خود را بهخوبی پیدا میکند. هر اتفاقی که درفضای فینتک میافتد به افزایش رفاه مردم کمک میکند. اینکه BNPL طبقه متوسط وپایین را مورد هدف قرار داده، ارزشمندست.»از همین روست که انجمن فینتک و برخی چهرههای شناختهشده کسبوکارهای حوزه پرداخت حساب ویژهای روی حمایتهای توانگر در مواجهه با نهادهایی چون بانک و بیمه مرکزی و وزارت صمت باز کردهاند.
رمزارز و بلاکچین
«ارزش بازار اتر هنوز حدود نصف ارزش بیتکوین است. اما افزایش اخیر(۵۰درصد از اواسط ژوئن) برخی از طرفداران اتر را امیدوار کرده است که «کریپتو شماره یک» را از بین ببرد.اگر اتر در نهایت از بیتکوین به عنوان بزرگترین ارزدیجیتال جهان سبقت بگیرد، آینده کریپتو چگونه خواهد بود؟» این یکی از آخرین توئیتهای توانگر است که بهتنهایی برای اثبات تسلط و آشنایی او با دنیای پیچیده و پرهیاهوی حوزه رمزارزها کفایت میکند. او از معدود چهرههای به شدت حامی فعالیت کسبوکارهای رمزارزی و بلاکچینی در کشور است.
او از اولین چهرههای حاکمیتی بود که در پنلهای تخصصی و رویدادها و دورهمیهای کسبوکارهای این حوزه حضور پیدا کرد و از این فناوری و مواهب احتمالی آن برای اقتصاد دیجیتال کشور گفت. خلاصه حرف او در حوزه رمزارزها استفاده از فرصت آن و مسدود نکردن مسیر فعالیت صرافیهای دیجیتال در داخل کشور است.
او کسی بود که وقتی چندماه پیش خبر مسدودسازی صرافیهای دیجیتال مطرح شد صراحتا اعلام کرد چنین اتفاقی نخواهد افتاد. چهرهای که بحث تنظیمگری رمزارزها را در داخل مجلس دنبال میکند و اعتقاد دارد «استفاده از ارزهای دیجیتال و مقررات مربوطه در دنیا افزایش مییابد. چشمانداز کریپتو بهطور مداوم در حال تغییر است و به روز نگه داشتن قوانین درمناطق مختلف جهانی کار آسانی نیست.»
ویاودیها و ایستادن در برابر ساترا
خلاصه حرف توانگر در حوزه شبکه نمایش خانگی این است که ساترا که خود هنوز قانونی برای فعالیت ندارد نهتنها بهتنهایی نمیتواند قانونگذار حوزه ویاودیها باشد بلکه تلاشش در همین مدت اندک در جهت ایجاد انحصار برای صداوسیما بوده است. توانگر در یکی از آخرین موضعگیریهایش به شدت به نامه ۱۲بندی رئیس ساترا که عملا به معنای تعطیلی کسبوکارهایی چون نماوا و فیلمنت و فیلیمو بود واکنش نشان داد و به همه سازمانهای موردخطاب در آن نامه تاکید کرد هرگونه تبعیت از این نامه برای آنها عواقب شدیدی در پی خواهد داشت.
او اعتقاد دارد بدون ورود وزارت ارشاد، صداوسیما نمیتواند و نباید بازیگر قانونگذاری این حوزه باشد. این رویکرد را در دو سه توئیت او میتوان ردگیری کرد: «موضع وزیر محترم فرهنگ در فرصت دانستن صنعت نمایش فیلم خانگی قابل تقدیر است. همانطور که به درستی وی نیز اشاره کرده تفسیر ما هم در مجلس این است که تنظیمگری استانداردهای سینما و نمایش خانگی طبق قانون برعهده وزارت ارشاد است.
- برخی از گفتوگو برای تفاهم وزارت ارشاد و صداوسیما برای VODها خبر میدهند که مبارک است هر زمان نهایی شد، مجلس آمادگی دارد با همکاری شورایعالی فضای مجازی، ارشاد، صداوسیما و بخشخصوصی برای این مهم، قانونگذاری کند…شبکه نمایش خانگی مثل هر پدیده دیگری خالی از اشکال و ایراد نیست، ولی راهحل مواجهه با آن، خلع ید کردن از بخش خصوصی و به قهقرا فرستادن سرمایهگذاران نیست.
*متاسفانه صدا و سیما در مورد VODها به انحصار و رقابت میاندیشد، تا نقش تنظیمگری، نظارت و سازوکار اقتصادی. *کمیسیون فرهنگی مجلس هم تاکید کردند باید زودتر برای ساترا قانون نوشت تا عرصه تولید فیلم در پلتفرمها از نظارت سلیقهای و یله و رهای آن، نجات یابد. باید با همفکری بین مجلس، شورایعالی فضای مجازی، صداوسیما، وزارت ارشاد و VODها به یک جمعبندی مشترک در این زمینه برسیم.»
احتمالا در روزها و ماههای آینده با نبردی که میان استارتاپها و بخشهای سنتی اقتصاد و تنظیمگری وجود دارد از یکی از مهمترین حامیان این روزهای آنها یعنی مجتبی توانگر بیشتر و بیشتر هم خواهیم شنید.
