وزارت ارتباطات تایید کرده جیپیاس درکشور بهصورت عمدی دچار اختلال شده است. پشت پرده ماجرا چیست؟
روزنامه هفت صبح | احتمالا در روزهای گذشته زمانی که میخواستید از مسیریابهای مختلف مانند ویز استفاده کنید یا درخواست تاکسی اینترنتی دهید، با مشکل مسیریابی و استفاده از جیپیاس روبهرو شدید. بسیاری کاربران گمان کردند ممکن است مشکل از گوشیهایشان باشد یا برنامهها. ماجرا اما در روزهای گذشته ابعاد وسیعتری پیدا کرد. ابتدا خبر آمد اینترنتهای بیسیم ثابت(که برای برقراری ارتباط از جیپیاس استفاده میکنند) با اختلال گسترده روبهرو شده و در برخی موارد قطع شده است. خبر بعدی اما مهمتر بود و البته خطرناکتر. هواپیماها که برای پرواز و فرود آمدن از سیستم جیپیاس استفاده میکنند تا مکانیابی دقیقتری داشته باشند، با اختلال در جیپیاس خود روبهرو شدهاند و اعتراض خود را به وزارت ارتباطات اعلام کردهاند. از اینجا به بعد ماجرا جدی شد و وزارت ارتباطات بهطور رسمی در اینباره صحبت کرد اما از منبع اختلال صحبتی به عمل نیاورد. ماجرا چیست و چه اتفاقی افتاده؟
* پاسخ وزارت ارتباطات
سازمان تنظیم مقررات که زیرمجموعه وزارت ارتباطات است، در توضیح این ماجرا گفت: «براساس گزارشهای دریافتی و شکایات واصله و همچنین بررسیهای میدانی به عمل آمده از روز پنجشنبه مجدداً اختلال عمدی در سیستم GPS موجب اختلال در سامانههای ناوبری هواییمایی شده است. از کارافتادن شبکههای اینترنت مبتنی بر TD-LTE و همچنین اختلال در کاربردهای مبنی برGPS نیز از دیگر مشکلاتی بود که به این واسطه رقم خورد. با توجه به اینکه این موضوع قبلاً نیز بارها رخ داده، علاوه بر ایجاد خطر برای امنیت هواپیماها موجب نارضایتی شدید کاربران و کسبوکارهای اینترنتی نیز میشود. با بررسیهای به عمل آمده توسط سازمان تنظیم مقررات، منبع اختلال شناسایی و به مراجع مربوطه هم گزارش شده اما متاسفانه تاکنون اقدامی در جهت توقف این اختلالات صورت نگرفته است. اختلال عمدی در جیپیاس مسبوق به سابقه بوده و به طور مرتب نیز گزارش شده است که با وجود تاکید مراجع امنیتی از جمله شورای عالی امنیت ملی مبنی بر غیرقانونیبودن این اختلالات و دستور توقف آن، همچنان وجود دارد که سازمان این موضوع را به مراجع قضایی هم منعکس و پیگیری خواهد کرد.» حسین فلاح جوشقانی در توضیح
صحبتهایش گفته: «بزرگترین کاربرد جیپیاس در سیستم ناوبری هوایی است، بهخصوص در زمان تیکآف و نشستن. اگر در سیستم جیپیاس اختلالی بهوجود بیاید، سازمان هوایی کشوری به ما سریعا اطلاع میدهد.
* این سازمان در روز پنجشنبه اعلام کرد، جیپیاس هواپیماها با مشکل روبهرو شده که همان روز ما سریعا بررسی کردیم. کارشناسانمان محل اختلال و نقاط فرستنده اختلال را کشف کردند و این موضوع را به شورای امنیت ملی انتقال دادیم. این شورا نیز تحقیقات ما را تایید و تاکید کردند، هرچه زودتر این اختلالات برطرف شود اما بهدلیل برخی ناهماهنگیها هنوز این اتفاق رخ نداده است. این اختلال علاوه بر ایجاد مشکل در هواپیماها، بر اینترنتهای بیسیم ثابت و کسبوکارهای اینترنتی خصوصا تاکسیهای اینترنتی تاثیر گذاشته است.»
* چند فرضیه از یک اختلال
همانطور که خواندید، وزارت ارتباطات اعلام کرده این اختلات عمدی است اما منبع آن را اعلام نکرده. بنابراین احتمال دارد نهاد و سازمانی در کشور مشغول آزمایشهای ارتباطی و مخابراتی باشد که فرکانسهای آن روی جیپیاس اختلال ایجاد میکند.
سال گذشته نیز سیستم جیپیاس در کشور دچار اختلال شد و برخی اختلالها در حدود یکماه نیز ادامه داشت. پس از آن وزیر ارتباطات اعلام کرد، پارازیت قطع و شکایت در همین زمینه به قوه قضائیه ارجاع شده تا نهادهای امنیتی منبع و مبدا سیگنال را شناسایی کنند. البته هیچگاه گزارشی از آن اعلام نشد.
برخیها نیز اختلال در جیپیاس را اینگونه تفسیر میکنند که شاید نوعی فیلترینگ غیرمستقیم در کار باشد. دلیل ماجرا این است که سامانه جیپیاس توسط دولت آمریکا راهبری میشود و نگرانیهای امنیتی ممکن است باعث محدودکردن فعالیت آن شود. همان اتفاقی که در کشورهایی مانند روسیه، چین، هند و اتحادیه اروپا رخ داده است. در روسیه با ابعاد گستردهتر و در اتحادیه اروپا محدودتر و فقط برای برخی مصارف.
* اختلال در یک سوی دیگر
همزمان خبرگزاری فارس خبر داده که در چندروز گذشته فرودگاه رژیم صهیونیستی با اختلال در سیستم جیپیاس خود روبهرو شده است. بیبیسی انگلیسی نیز این خبر را تایید و نوشته کشور روسیه بهعنوان متهم این اختلال از سوی اسرائیل اعلام شده است. روسیه نیز این موضوع را رد کرده اما بیبیسی گزارش کرده اسرائیل ادعا میکند، این اختلالات همزمان شده با آزمایشهای ماهوارهای در مرز سوریه و اسرائیل. آزمایشاتی که تلاش میکند مکانیابی جیپیاسها را به اشتباه بیندازد تا موشکهای دوربرد که از سیستم جیپیاس برای پیداکردن هدف خود استفاده میکنند، به هدف خود برخورد نکنند. همچنین این سایت ادعا کرده یکی دیگر از دلایل این اختلال، ایجاد حباب در اطراف مقامات ارشد دولتی در هنگام بازدید از مکانهای حساس است.
*** جیپیاس چیست؟
Gps مخفف Global Positioning System است که معادل آن به فارسی به معنای سیستم موقعیتیاب جهانی است. کار اصلی این سیستم مشخصکردن موقعیت جعرافیایی یک وسیله یا فرد در کره زمین است. این سیستم در سال ۱۹۷۳ به وسیله وزارت دفاع آمریکا جهت کاربردهای نظامی توسعه یافته و پس از آن آمریکا تصمیم گرفت که این تکنولوژی را عمومی کند که از آن برای استفادههای مختلف تجاری، امنیتی، ردیابی و… بهره میبرند. وقتی شما در روی زمین از دریافتکننده GPS مانند GPS موبایل و… استفاده میکنید در واقع درحال استفاده از امواج ارسالی توسط ماهوارهها هستید و گیرنده موجود در دستان شما با استفاده از اطلاعات دریافتی(زمان دقیق ارسال و مشخصات هر ماهواره) بهصورت دقیق میتواند موقعیت شما را روی زمین مشخص کند. این سیستم بعد از تشخیص موقعیت دقیق شخص و اختلاف این موقعیت در بازههای زمانی، میتواند سرعت و زاویه حرکت را نیز تشخیص دهد. هرچه گیرنده شما به ماهوارههای بیشتری وصل شود، اطلاعات دقیقتری را برای شما محاسبه میکند. تعداد این ماهوارهها ۲۴عدد است که توسط آمریکا به هوا فرستاده شده و اطلاعات مورد نیاز مکانی را به کاربران میدهد.
