روزنامه هفت صبح| ۲۰۱۶ گرمترین سال از زمان شروع ثبت رکوردهای آب و هوایی بود و اتفاقی نیست که زمین در آن سال اِلنینیو را تجربه میکرد؛ پدیدهای که حالا بعد از هشت سال دوباره نشانههای آن ظاهر شده است. «نوسان جنوبی- النینیو» (انسو) قویترین پدیده اقلیمی زمین است که پیامدهای قابلتوجهی در سراسر جهان دارد. این در واقع نوسانی میان دو پدیده «لا نینیا» و «النینیو» است. هواشناسان اخیرا اعلام کردند «لا نینیا» که باعث تلاطم در سیستمهای آب و هوایی در سراسر جهان میشود، پایان یافته است.
لا نینیا (لا نینا) تا حدودی مسئول بارندگیهای بیسابقه در استرالیا، طوفانهای شدید استوایی در اطراف جهان و خشکسالی شدید در شرق آفریقا بود. این پدیده که با خنک شدن اقیانوس آرام همراه است بعد از سه سال پایان مییافت. وقوع سه سال پیاپی لا نینیا یک پدیده نادر است که به گفته کارشناسان سازمان ملل از سال ۱۹۵۰ تاکنون سابقه نداشته.
حالا پیشبینی میشود که در ماههای آینده ال نینیو شکل بگیرد که آنهم باعث تغییر چشمگیر در الگوهای آب و هوایی میشود. در این پدیده بادهایی که معمولا آبهای گرم اقیانوس آرام را به غرب سوق میدهد ضعیف میشود. این امکان حرکت آب گرم به سوی شرق و پراکنده شدن آن در بخش وسیعی از اقیانوس را فراهم میکند.
به این ترتیب رطوبت هوا در این بخشها بیشتر میشود که چرخههای معمول جوی در اطراف جهان را تغییر میدهد. برای مثال ال نینیو معمولا از شمار توفندها (هاریکین) در اقیانوس اطلس کم میکند. اقلیمشناسان اکنون میگویند که احتمال شکلگیری یک ال نینیو تا پایان سال جاری میلادی و ماههای نخست سال آینده ۹۰درصد است. به خصوص هشدار داده میشود که این ال نینیو میتواند قویتر از معمول باشد.
آثار گرمایشی
اقلیمشناسان به تازگی پیشبینی کردهاند که زمین برای اولین بار در پنج سال آینده از نظر افزایش دما از یک مرز مهم خواهد گذشت. به گفته آنها ۶۶ درصد احتمال دارد میزان گرمایش از حالا تا سال ۲۰۲۷ از 5/1درجه سانتیگراد عبور کند. این نه فقط به دلیل ادامه روند تصاعد گازهای گلخانهای در اثر فعالیتهای انسانی، بلکه به دلیل احتمال وقوع ال نینیو است.
در واقع پدیده لا نینیا در سه سال گذشته آثار گرمایش را تخفیف داده بود و حالا اگر ال نینیو از راه برسد، آن را تشدید خواهد کرد. افزایش دما احتمال وقوع رویدادهای شدید آب و هوایی مثل بارندگیهای سیلآسا را افزایش خواهد داد. هرچند ال نینیو ناشی از تغییر اقلیم نیست اما برخی دانشمندان معتقدند که گرمایش زمین در اثر فعالیتهای انسانی احتمالا آثار آن را شدیدتر و فراوانتر کرده است.
شرایط بهتر برای ایران و افغانستان؟
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل، فائو، در گزارشی میگوید که ال نینیو میتواند خطرات زیادی برای امنیت غذایی جهان داشته باشد که در پی مشکلاتی است که لا نینیا پدید آورده. این سازمان در گزارشش میگوید که وقوع لا نینیا در سالهای اخیر بهخصوص برای شرق آفریقا ویرانگر بوده، به طوری که برای چند فصل پیاپی به محصولات کشاورزی صدمه زیادی وارد کرده و باعث گرسنگی گسترده در نیمه اول ۲۰۲۲ در سومالی شده است.
فائو با اشاره به اینکه الگوهای بارندگی در دوران ال نینیو معمولا برعکس لا نیناست میگوید: «برای مثال در شرق آفریقا و کشورهای آسیایی خاور نزدیک، شرایط معمولا پربارانتر میشود. در مقابل آب و هوای عمدتا خشکتر در غرب و جنوب آفریقا، هند، جنوب شرقی آسیا، استرالیا، نواحی شمالی آمریکای جنوبی و آمریکای مرکزی شکل میگیرد.» این گزارش از جمله از افغانستان، ایران، تاجیکستان، عراق و قزاقستان بهعنوان کشورهایی که در دوران وقوع ال نینیو احتمالا در معرض بارندگی زائد خواهند بود، نام میبرد
نقشههای این سازمان شرایط سالمتری را برای پوشش گیاهی این کشورها در دوران ال نینیو پیشبینی میکند. فائو تاکید میکند که هرچند این گزارش بر روندهای مشاهده شده بهطور تاریخی استوار است، سایر پدیدههای اقیانوسی و اتمسفری میتواند آثار ال نینیو را تحت تاثیر قرار دهد. مطالعات قبلی هم حاکیست که وقوع این پدیده معمولا با هوای پربارانتر در ایران همراه است. (بی.بی.سی.)
