روزنامه هفت صبح | دو سال بعد از انفجار مهیب در بیروت، سه سال بعد از آغاز اعتراضات ضد دولتی در لبنان و چهار سال بعد از آن انتخابات پارلمانی که با پیروزی حزبالله لبنان برگزار شد، لبنان دوباره در حال برگزاری انتخابات پارلمانی است. انتخاباتی که در پی آن رئیسجمهور و نخستوزیر نیز تعیین خواهند شد.
۳٫۹ میلیون رأیدهنده حق مشارکت در انتخابات را داشتند و رأیگیری قرار بود تا ساعت ۱۹ برگزار شود و پس از آن شمارش آرا آغاز شود. در اوایل این ماه، لبنانیهای مقیم خارج از کشور رای خود را در کشورهای محل زندگی خود به صندوق انداختند.حدود ۷۱۸ نامزد شامل ۱۵۷ زن در ۱۰۳ لیست برای کرسیهای پارلمان ۱۲۸ عضوی رقابت میکنند. رایدهندگان در سال ۲۰۱۸ اکثریت را با ۷۱ کرسی به حزب الله و متحدانش دادند.
البته طبق قانون اساسی که اندکی قبل از پایان جنگ داخلی تهیه شده بود، کرسیهای پارلمان و کابینه لبنان به طور مساوی بین مسلمانان و مسیحیان تقسیم شده است ولی اینکه هر گروه بتواند چقدر از ۶۴ کرسی را به دست بیاورد مهم است. گروههای سیاسی در لبنان به طور کلی به دو دسته حامیان و مخالفان مقاومت یا حزب الله قابل تقسیم هستند.
حامیان مقاومت
در میان یاران مقاومت به جز شاخه سیاسی حزبالله لبنان، یک حزب شیعی دیگر به نام «امل» یا «افواج المقاومه اللبنانیه» قرار دارد که ریاست آن با «نبیه بری» (۸۴ ساله) است. بری از سال ۱۹۹۲ ریاست مجلس لبنان را برعهده دارد. حزب امل و حزب الله در فضای سیاسی لبنان به صورت هماهنگ عمل میکنند و از آنها به «دوگانه شیعی» یاد میشود.
حزبالله البته در میان مسیحیان هم دوستداران و حامیان جدی دارد. مهمترین حزب حامی حزب الله، جریان ملی آزاد لبنان است به رهبری«میشل عون»، مسیحی مارونی و رئیسجمهوری فعلی لبنان، از سال ۲۰۱۶٫ در حال حاضر ریاست این جریان با «جبران باسیل»، سیاستمدار جنجالی لبنانی و داماد عون است که در سال ۲۰۲۰ توسط آمریکا به اتهام «فساد مالی» و «برهم زدن ثبات لبنان» تحریم شد. بسیاری از تحلیلگران پیشبینی کردهاند که جریان ملی آزاد بازنده اصلی انتخابات لبنان باشد و رأیهای مسیحیان لبنان به سمت دیگر گروههای مسیحی تمایل پیدا کند که این نکته خبری بد برای حزب الله است.
با این حال چند خبر خوب هم برای حزب الله وجود دارد. نخست اینکه جریان مَرَده، از جریانهای مسیحی مارونی به رهبری سلیمان فرنجیه، هم از متحدان حزب الله و دوست نزدیک بشار اسد است و برخی ناظران پیشبینی کردهاند که این انتخابات به ریاستجمهوری فرنجیه بینجامد. پارلمان جدید پس از پایان دوره شش ساله ریاست جمهوری میشل عون در پایان اکتبر، رئیس دولت جدید را انتخاب خواهد کرد.
خبر خوب دیگر این است که انتخابات امسال در حالی برگزار میشود که یک رهبر قدرتمند سنی، یعنی نخستوزیر سابق سعد حریری، فعالیت خود در سیاست را به حالت تعلیق درآورده است و برخی گفتهاند که این ممکن است او به متحدان سنی حزب الله برای کسب کرسیهای بیشتر کمک کند. حزب الله لبنان متحدانی در میان اهل سنت لبنان دارد که از جمله آنها جنبش «الاحباش» است.
مخالفان مقاومت
در غیاب مخالفان سنی حزبالله، سه حزب مسیحی، ممکن است برای مقاومت دردسر درست کنند. نخست، حزب «القوات اللبنانیه» که رهبری آن با «سمیر جعجع»، مسیحی مارونی، است که در زمان جنگ داخلی لبنان یک گروه شبه نظامی به همین نام را فرماندهی میکرد و بابت عملکردش در آن دوران چند سال در زندان بود. این حزب از سرسختترین مخالفان حزب الله است و رئیس آن مواضع تندی علیه حزبالله و ایران گرفته است.
حزب القوات به عربستان نزدیک است و هرگونه کاهش رأی جریان ملی آزاد (جریان میشل عون) به نفعش تمام خواهد شد. حزب ترقیخواه سوسیالیست به رهبری خاندان جنبلاط هم که یک تشکیلات سیاسی متعلق به دروزیان لبنان است؛ منتقد حزب الله و نفوذ ایران و سوریه در لبنان است و روابط خوبی با عربستان دارد.
ولید جنبلاط در سال ۲۰۱۸ ریاست حزب را به پسرش «تیمور جنبلاط» واگذار کرد هرچند خود همچنان به فعالیت سیاسیاش ادامه میدهد و در نهایت، حزب کتائب نیز از گروههای سیاسی مسیحیان مارونی به ریاست «سامی الجمیل» است. او پس از ترور برادرش «پییر جمیل» در سال ۲۰۰۶ به چهرهای کلیدی در فضای سیاسی لبنان تبدیل شد. او نیز از جمله مخالفان حزب الله و سوریه است.
برخی از جریانات هم به عنوان مستقل در این انتخابات حضور پیدا کردند و سعی میکنند مطالبات تظاهراتکنندگان لبنانی در سال ۲۰۱۹ را نمایندگی کنند که از تغییر طبقه سیاسی حاکم بر لبنان سخن میگفت. البته این گروهها بهرغم مذاکرات طولانی در چند ماه گذشته، هنوز نتوانستهاند تشکیلات متحد و منسجمی را ایجاد کنند.
چه خواهد شد؟
در شرایطی که اهل سنت، حضور چندانی در انتخابات ندارند (علاوه بر سعد حریری، «نجیب میقاتی» نخستوزیر فعلی و «فؤاد سنیوره» نخست وزیر اسبق لبنان نیز حاضر به نامزدی در انتخابات نشدند هرچند سنیوره از مردم خواست که مشارکتی گسترده را در انتخابات رقم زنند)؛ انتخابات لبنان در واقع به رقابتی بین مسلمانان و دو گروه مسیحی مارونی با سه گروه مسیحی دیگر که مخالف مقاومت هستند تبدیل شده است.
از این جهت به نظر میرسد که امکان رسیدن به اکثریت قبلی برای حزب الله و حامیانش وجود داشته باشد مگر اینکه جریان ملی آزاد کرسیهای خیلی زیادی را از دست بدهد. در صورتی که این اتفاق نیفتد و میشل عون کرسیهای زیادی را از دست ندهد احتمالا رئیس مجلس و نخستوزیر و رئیس جمهور لبنان هم موضع با حزب الله خواهند بود. در این صورت شاید راه برای کاهش مشکلات اقتصادی این کشور باز شود.
از زمان شروع فروپاشی اقتصادی لبنان در حدود سه سال پیش، دهها هزار نفر شغل خود را از دست دادهاند، پوند لبنان بیش از ۹۰ درصد از ارزش خود را کاهش داده است و بسیاری از آنها کشور را به دنبال فرصتهایی در خارج از کشور ترک کردهاند و آمارها نشان میدهد سه چهارم از جمعیت شش میلیون نفری این کشور، از جمله یک میلیون آواره سوری، اکنون در فقر زندگی میکنند و حتما کسانی که دیروز در لبنان رای دادند؛ امیدوارند این شرایط تغییری اساسی داشته باشد.
