روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دو هفته پیش در یک حرکت جدید وزیر راه و شهرسازی بحرانهای اخیر مسکن ملی را گردن بورس انداخت. چرا بورس؟ چون سال 1400 سیمان و میلگرد و فولاد وارد بورس شد و قیمت گذاری آن به این سازمان واگذار گرديد. از سوی دیگر در این 10 ماهی که مهرداد بذرپاش به سکان وزارت راه تکیه زده هنوز نتوانسته مشکل تامین زمین مسکن ملی و قیمت خانه را حل کند.
برای همین هم درست مثل همان حرکتی که زمستان گذشته با بلیتهای هواپیما زد، در تلاش است که سیمان، میلگرد و فولاد را از بورس خارج کند تا بتواند با قیمتگذاری دستوری، حرکتهای آن را در مشت خود بگیرد. اگر این مصالح در همان بازه قیمتی نماندند، حداقل با نرخ دولتی به بخش مسکن ملی سرریز شوند و دولت مشکل خود را از این طرف حل کند.
پیمانکارهای خصوصی هم به خودشان مربوط است که چه خواهند کرد. همه اینها باعث شد که در 48 ساعت گذشته از نمایندههای مجلس تا رئیس سازمان بورس و انبوهسازان مسکن همه درباره سیمان حرف بزنند. چرا که این ایده از وزیر راه و شهرسازی به ابراهیم رئیسی منتقل شده و او دستور داده که عرضه سیمان و فولاد در بورس کالا بررسی شود.
مخالفان بذرپاش چه میگویند؟
یک: شبکه SNN وابسته به سازمان بسیج دانشجویی، شنبه مناظرهای با حضور دو کارشناس درباره ماجرای میلگرد و سیمان برگزار کرد. در این مناظره به نظر میرسید که مهمانها یک سمت و مجری سمت دیگر قرار داشتند.
حسن محتشم، عضو هیات مدیره انجمن انبوه سازان استان تهران در مناظره اخیر میگوید که «اگر سیمان از بورس خارج شود و تولید نتواند جواب بازار را بدهد، انحصار ایجاد میشود و طرف برای تامین نیاز خود مجبور میشود به هر قیمتی آن را بخرد. از طرف دیگر وقتی از بورس خارج میشود ممکن است از کارخانه دیگری جنس را برای خریدار ارسال کنند که ترکیب آن استاندارد نباشد.»
در همین مناظره کارشناس دیگر، احمد جانجان به نکته جالبی اشاره دارد و میگوید: پرده، کابینت، گوشت، ماشین لباسشویی و … مگه در بورس کالا عرضه میشود که این همه افزایش قیمت دارند؟ اگر بورس تاثیر دارد پس چرا قیمت کالاهایی که در بورس نیستند بالا میرود!
دو: مجلس هم درباره این ماجرا واکنشهایی داشته که مهمترینشان توضیحات رئیس کمیسیون اقتصادی بود. او هم مخالف بذرپاش است. محمدرضا پورابراهیمی به خبرگزاری مجلس اینطور میگوید:« در حال حاضر ظرفیت تولید فولاد در کشور بر فرض 50 میلیون تن در سال است. ولی مصرف ما به 20 میلیون تن میرسد.» پس این تفاوت نیاز و عرضه باید قاعدتا منجر به کاهش قیمت فولاد شود اما چه اتفاقی میافتد؟ « در ماه زمستان گاز و در تابستان برق این بخش قطع است دیگر ما چگونه میتوانیم با بهای تمام شده پائین فولاد تحویل مردم بدهیم. ریشه گرانی فولاد بیتدبیری در تامین اقلام مربوط به بهای تمام شده در این بخش است که از طریق گاز و برق حاصل میشود.»
سه: دیروز در نشست خبری مجید عشقی، رئیس سازمان بورس، بدون اینکه مستقیما نظرش را بدهد که احتمالا مانند وزیر اقتصاد مخالف بذرپاش است، کنایهای زده و گفته است: « نظر دولت را سخنگوی اقتصادی دولت باید اعلام کند اما تا جایی که به من منعکس شده خروج سیمان از بورس کالا در برنامه دولت وجود ندارد.»
استدلال موافقان بذرپاش چیست؟
چهار: کارخانههای سیمان از این پیشنهاد استقبال میکنند. در تابستانی که گذشت بسیاری از شرکتهای سیمان به دلیل قطع برق تولید خود را کاهش دادند. از سوی دیگر بسیاری از آنها با اعتصابهای گاه و بیگاه کارگران به دلیل دستمزدها روبهرو بودهاند. برای همین آنها ترجیح میدهند سیمان خود را به یک مشتری کلان بفروشند تا اینکه در بورس دانه به دانه در تناژهای مختلف به فروش برسانند.
پنج: یکی دیگر از موافقان بذرپاش توزیع کنندگان سیمان هستند. حمید فرمانی، رئیس انجمن سیمان اخیرا در رادیو گفتوگو نشان داد که در پشت پرده طرح خروج سیمان از بورس توزیع کنندگان، اتحادیه مصالح فروشان تهران، شرکتهای بزرگ بتن و انبوه سازان قرار دارند .
شش: مهمترین تیمی که بذرپاش با خود همراه کرده رسانهها هستند. اولین روزی که وزارت راه و شهرسازی این موضوع را طرح کرد، یک خبرگزاری به صورت متواتری مصاحبههای مختلف درباره آثار منفی بورس منتشر کرد. تا جایی که در یک مورد حرفهای نماینده مردم شیراز را به غلط انعکاس داد و او 10 روز بعد تکذیب کرد و گفت اصلا این نظر دیدگاه من نیست.
هفت: یکی از این موافقان دیگر ایده خروج از بورس فرشید پورحاجت، دبیر کانون سراسری انبوه سازان است. در برنامهای که اخیرا برگزار شده و 90اقتصادی آن را پوشش داده او اینطور میگوید: «قبول ندارم که ۲ درصد هزینه ساخت، سیمان است. من اعتقاد دارم که این ۲ درصد غیرکارشناسی است و امروز بالای ۵ درصد در مسکنهای حمایتی، سیمان اثرگذاری میکند. یادمان باشد که همین ۵ درصد، ۵ درصدها قیمت تمام شده را برای مردم تعیین میکند.»
بزرگنمایی درباره نقش سیمان بینوا
تحقیقهای سایت بازار سرمایه توضیح داده که تاثیر سیمان در قیمت یک واحد 100 متری در تهران پنج دهم درصد است. یعنی قیمت یک متر آپارتمان در تهران 47 میلیون تومان است و برای ساخت این یک متر اندازه 250 هزار تومان سیمان به کار میرود. تازه برخی از کارشناسها میگویند که همین قیمت سیمان هم تا 30 درصد تحت تاثیر هزینه حمل و نقل است.
صندوق سرمایه گذاری مشترک بازار سرمایه یک تحقیق کامل منتشر و با نمودار دایرهای و چارت ستونی و جدول و… اثبات کرد که بهای تمام شده مسکن بیشتر مربوط به مواردی چون زمین و مجوز و سایر اقلام مربوط به نازک کاری و تاسیسات است. بر این اساس هزینه آهن و فولاد و سیمان جمعا با هم کمتر از 15 درصد میتواند روی قیمت مسکن تاثیر بگذارد.
یک نکته دیگر اینکه وقتی قیمت سیمان را بررسی کنیم از 1401 تا 1402 حدود 40 درصد افزایش قیمت داشته اما قیمت هر متر مسکن به طور میانگین 69 درصد افزایش یافته است. ماجرای مهم دیگر اینکه وقتی قیمت سیمان قبل از بورسی شدن با بعد از بورسی شدن را روی نمودار ببریم به طور واضحی میبینیم که به مرور نوسانهای قیمت سیمان و عرضه و تقاضای آن نه تنها کم شده بلکه اصلا قیمت آن کاهش هم یافته.
