روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی | ديروز بازار سرمایه بعد از یک هفته طلایی، دوباره قرمز شد. در واقع هفته پیش بورس تحتتاثیر دو خبر مهم یعنی تغییر نرخ خوراک پتروشیمیها و همچنین تغییر نرخ تسعیر دلار برای آنها روزهای خیلی خوبی را فراهم كرد تا جاییکه شاخص کل با رشد ۱۰درصدی همراه بود. بسیاری فکر میکردند با احساس شدن سیگنالهای مثبت از سوی دولت این روزهای خوب ادامه داشته باشد اما اینطور نشد. شاخص کل یکدرصد ریخت و خروج پول سنگینی هم اتفاق افتاد.
در واقع چیزی در حدود 946 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد که نسبت به روز سهشنبه که آخرین روز کاری هفته پیش بود 8برابر بیشتر بود. در مورد دلیل این اتفاق فرضیههای مختلفی مطرح شد اما یکی از قویترین فرضیهها نزدیک شدن فاز عملیاتی واردات خودروهای کارکرده خارجی بود.
این ارتباط وقتی بیشتر بهنظر رسید که آخر هفته پیش یک عضو کمیسیون صنایع و معادن اعلام کرد که آییننامه واردات خودروهای خارجی کارکرده یکشنبه (امروز) نهایی ميشود و احتمالا طی دو هفته آینده برای اجرا و ابلاغ آماده خواهد شد. از طرف دیگر چند روز پیش آییننامه استاندارد این خودروها هم آماده شده بود و بهنظر میرسید همه اینها یعنی واقعا روند واردات خودروهای کارکرده خارجی قرار است بهزودی رنگ و بوی واقعیت بهخود بگیرد.
برای همین هم تحلیلگران میگفتند بخش بزرگی از پولهای واقعی در حال خروج از بازار سرمایه و رفتن به بازار خودروهای کارکرده است. حتی بعضیها گفتند که معاملات مربوط به بازار خودروهای کارکرده هم بهصورت پیش پیش در حال انجام است و بعضیها پولشان را برای این بازار خواباندهاند.
جدا از اینکه چنین فرضیهای چقدر درست است، بد نیست حالا که واردات خودروهای کارکرده در حال جدی و جدیتر شدن است، ببینیم این اتفاق حتی اگر ما مشتری ماشینهای وارد شده نباشیم چه تاثیری روی زندگی اقتصادیمان خواهد داشت. البته مسائل کلانی مانند احتمال افزایش ایمنی خودروها و آسیب کمتر در تصادفات جادهای نیست، بلکه بیشتر منظورمان بررسی تاثیر ماجرا روی بازارهاست.
بورس برنده یا بازنده؟
با توجه به موضوعی که اینجا مرور کردیم ممکن است خیلیها بگویند که واردات خودروهای کارکرده میتواند به ضرر بورس تمام شود و نقدینگی را به سمت سرمایهگذاری در آن بازار حرکت دهد. کارشناسان میگویند احتمال این اتفاق کم نیست اما نه برای بلندمدت بلکه ممکن است در برهههایی مانند همین دیروز ترمز بورس را بکشد اما به دو دلیل واردات خودروهای کارکرده خارجی نمیتواند در بلندمدت به ضرر بورس تمام شود؛
اول به این دلیل که جنس سرمایه در گردش بورس تا اندازه زیادی متفاوت با بازارهایی مانند خودرو است و دوم اینکه احتمالا پای خودروهای وارداتی به بورس کالا باز خواهد شد. این وعدهای است که عشقی رئیس سازمان بورس چند ماه پیش داد و کارشناسان میگویند با توجه به اینکه قیمتگذاری خودروهای وارداتی چندان راحت نیست احتمال اینکه کشف قیمت این خودروها در بورس کالا اتفاق بیفتد اصلا کم نیست. ضمن اینکه خیلی از واردکنندههای خودروهای وارداتی گروههای خودرویی فعال در بورس هستند و این ماجرا میتواند به ارزندگی سهام آنها اضافه کند و همه اینها میتواند در نهایت به رونق بازار سرمایه منتهی شود.
سرنوشت مبهم دلار
بازار دلار هم یکی دیگر از بازارهایی است که بعضیها میگویند از واردات خودروهای دستدوم تاثیر میپذیرد و این اتفاق هم بهطور مستقیم روی زندگی همه ما تاثیر خواهد گذاشت اما تاثیر واردات خودروهای خارجی کارکرده روی دلار افزایشی است یا کاهشی؟ در این مورد نظرات متفاوتی وجود دارد؛ گروهی از کارشناسان میگویند که از آنجا که بخش زیادی از قیمت دلار، حباب ناشی از انتظارات تورمی است هر اتفاق مثبتی که در کشور بیفتد که سیگنال ثبات و فراوانی بدهد، میتواند روی این انتظارات و در نتیجه روی حباب دلار تاثیر بگذارد.
گروه دیگری اما میگویند که چون اشتیاق زیادی برای واردات خودروهای کارکرده خارجی وجود دارد بخشی از دلارهای در دسترس به سمت این بازار رفته و بازار دلار را در داخل ایران با کمبود بیشتری مواجه میکند. این ایده مخالفان زیادی هم دارد، کسانی که میگویند یکی از اصلیترین مواد در آییننامه واردات خودروهای خارجی کارکرده مشخص شدن محل تخصیص ارز است که باید حتما ارز خارج از ایران باشد؛ یعنی چه؟
یعنی دلارهایی که بیرون از ایران هستند حالا یا در خارج از ایران پسانداز شدهاند یا حاصل صادرات محسوب میشوند. یعنی شما بهعنوان مثال اگر پسته صادر کنی میتواني با پولی که در خارج از ایران از این محل بهدست میآوری ماشین خارجی کارکرده وارد کنی و از قبل برای دریافت مجوز این کار باید منبع ارز را شفاف کرده باشی، ضمن اینکه صادرکنندههایی میتوانند از این امکان بهرهمند شوند که تعهد ارزی مانده نداشته باشند.
یعنی اگر شما برای تولید محصولی که صادر کردهای از ارز یا هر نوع سوبسید دولتی استفاده کردهای که شما را زیر تعهد ارزی برده باید ارز حاصل از صادراتت را در بازار مبادلهای ارائه کنی و حق نداری با این ارز ماشین بیاوری. به اعتقاد برخی، این محدودیت باعث میشود که ارزهای دپو شده در خارج از ایران فعال شوند و به نحو دیگری وارد بازار کشور شوند و این یعنی دلار از این اتفاق تاثیر افزایشی نخواهد گرفت.
افت قیمت خودروهای داخلی، باخت چینیها
به اعتقاد خیلی از کارشناسان بیشترین تاثیر را از واردات خودروهای خارجی خود بازار خودرو خواهد دید و در این بین خودروهای خارجی تولید قبل از ۲۰۱۶ که دپو شدهاند و خودروهای چینی که الان فضایی قیمتگذاری میشوند، بیشترین کاهش را خواهند داشت؛ چراکه با واردات خودروهای خارجی کارکرده انتخابهای مشتریها متعدد شده و طبیعتا قیمتها خواهند شکست.
همین گروه اعتقاد دارند که سرریز کاهش قیمت به خودروهای داخلی هم خواهد رسید و کسی که بتواند با ۱میلیارد تومان ماشین کارکرده خارجی بخرد حاضر نخواهد بود این پول را به خودرویی مانند پژو ۲۰۷ بدهد. البته اگر نظر این گروه از کارشناسان درست باشد لازم نیست نگران تولیدکنندههای خودروهای داخلی یا واردکنندههای خودروهای چینی باشید، چون همین حالا خبرهای زیادی شنیده میشود که این گروهها نفرات اول صف واردات خودروهای خارجی کارکرده هستند و اگر این اتفاق رخ بدهد برنده نهایی مصرفکننده خواهد بود، در حالی که بقیه طرفها هم شکست نخواهند خورد، غیر از صاحبان خودروهای خارجی و داخلی و چینی دپو شده که فرصت چندانی برای فروش ندارند.
در آخر اما باید یادمان نرود که همه این اتفاقات از تاثیرات مثبت گرفته تا تاثیرات منفی همه در گروی تیراژ خودروهای خارجی وارداتی است؛ در واقع اگر تعداد این خودروها آنقدر نباشد که بتواند روی بازار تاثیر بگذارد عملا یعنی اتفاقی نیفتاده است. متاسفانه کم نیستند کسانی که میگویند همان اتفاقی که در مورد واردات خودروهای خارجی نو افتاد در مورد دستدومها هم خواهد افتاد و فقط تعداد کمی برای نمایش عملی شدن واردات به بازار تزریق میشود و این اتفاق هم آنقدر کند خواهد بود که نتواند تاثیر خاصی رقم بزند.
