روزنامه هفت صبح، گروه بازار| دومین روز از عملیات کنترل بازار ارز، با نظم و انضباط بهتری پیش رفت. افرادی که با مراجعه بهسامانه my.ice.ir ثبتنام کرده بودند، پیامک تایید را دریافت کردند و موفق شدند بهدور از شلوغی و ازدحام دلالها قدم به صرافی بگذارند.در کنار این اتفاق، برنامه فروش حضوری همانطور که بانک مرکزی وعده داده بود همچنان پابرجاست. فرقی نمیکند بهصورت حضوری مراجعه کنید یا با ثبتنام آنلاین درخواست خرید ارز بدهید، در هر حالت وقتی پای کار بروید میتوانید خودتان انتخاب کنید که دلار تحویل بگیرید یا یورو و قیمت آن را بر اساس معاملات رسمی بازار توافقی تعیین میکنند.
دیروز قیمت توافقی دلار حدود 34 هزار و 190 تومان و نرخ توافقی یورو را حدود 34 هزار و 200 تومان در نظر میگرفتند. قیمتهای دیگری هم برای دلار اعلام میشود که ممکن است گیجکننده بهنظر برسند اما قیمت فروش ارز سهمیهای همان روز در صرافی یا بانک اعلام میشود. روند فروش ارز مسافرتی هم متوقف نشده و همچنان ادامه دارد تا مسافران خارج از کشور بتوانند برای پروازهای هوایی به کشورهای نیازمند دریافت ویزا و بینیاز از دریافت ویزا بهترتیب 500 یورو و 300 یورو ارز دریافت کنند. برای اینکه بین این عددها و اصطلاحات گم نشوید، تلاش میکنیم با زبانی ساده موضوع را بیشتر توضیح دهیم. در قدم اول تجربه نویسنده هفتصبح را میخوانیم که در سامانه متشکل ثبتنام کرده و دیروز موفق به دریافت ارز سهمیهای شد.
روایتی دست اول از مراحل خرید غیرحضوری دلار
سر کوچه ما یک صرافی کوچک است که از اواسط تابستان هروقت از خانه بیرون میرفتم، انبوه آقایان کوتاه و بلند و چاق و لاغری را میدیدم که برای خرید دلار صف کشیده بودند. اولینبار با سادهانگاری تمام از دیدنشان تعجب کردم. حرف زدن و لباس پوشیدن و شوخیهایشان شبیه آدمهایی که قصد سفر دارند و دلار میخواهند نبود. بعد دوزاریام افتاد که دلال ارز هستند و میخواهند از صرافی به قیمتی پایینتر دلار بخرند. روزهای بعد از کنارشان که رد میشدم پیشنهاد اجاره کارت ملیام را هم دادند و گفتند رقمی بین ۵۰۰ هزار تومان تا یک میلیون تومان میدهند تا اجازه دهم با شماره ملیام دلار بخرند.
هفته پیش بود که تصمیم گرفتم برای سفری که احتمالا پیش رو دارم دلار بگیرم چون قیمت دلار روزانه در حال افزایش بود و میترسیدم به اواخر آذر که برسیم طبق پیشبینی تحلیلگران اقتصادی قیمت دلار بالاتر برود. از آنجا که صرف نیت کردن من برای هر کاری کافی است تا کل یک کسبوکار به هم بریزد از وقتی کارت ملیام را به مادرم دادم تا از صرافی سر کوچه برایم دلار بخرد، دلار وارد کانال ۳۵ هزارتومان شد. ما بیشتر از سی و چند سال است که ساکن محله هستیم و طبعا همه کسبه خانوادهام را میشناسند. قرار شد مادرم کارت ملی را به همسایه و دوست سرکوچهمان که مغازهاش درست چسبیده به صرافی است بدهد تا او برایم دلار بگیرد. پنجشنبه کارت ملی را تحویلش دادیم و گفت عصر میدهد به صرافی که شنبه صبح دلار را بگیرد.
اگر ۲۴ ساعت زودتر این اتفاق افتاده بود و چهارشنبه کارت ملی را داده بودیم پنجشنبه صبح دلارم را میگرفتم اما زد و روز جمعه (!) به صرافیها ابلاغ شد که از این به بعد متقاضیان خرید ارز صرافی باید در سامانه my.ice.ir ثبتنام کنند. شنبه زورم را زدم که وارد سامانه بشوم و ثبتنام کنم که در مراحل مختلف با پیام خطا مواجه شدم. یکشنبه صبح سحر و خورشید نزده دوباره تلاش کردم و اینبار درخواستم برای هزار و ۵۰۰ دلار ثبت شد و سامانه پیام داد که از صرافی برایم پیامک خرید میآید. تا بعدازظهر یکشنبه خبری نشد. رفتم سراغ صرافی و گفتند سامانه فعلا خراب است و نمیتوانیم پیامها را ببینیم و تایید کنیم. این ابلاغیه هم تازه آمده و سازوکارش هم برای شما گنگ است و هم برای ما؛ بروید تا سامانه درست شود. از در صرافی که بیرون آمدم البته دلالها همچنان قوی و استوار ایستاده بودند. شاید چیزی بلد بودند که من نمیدانستم.
خلاصه اینکه دوشنبه ساعت ۱۲ و نیم ظهر پیامک رسید که صرافی درخواست شما را تایید کرده و با این کدملی بین ساعت ۱۳ تا ۱۴ میتوانید بروید دلارتان را بگیرید. نیمساعت قبل از بازه زمانی اعلام شده، رفتم سر کوچه و میان جماعتی که همچنان همگی دلال بودند. به جز خودم حتی یک نفر هم نبود که به عنوان شخص حقیقی واقعی برای خرید دلار آمده باشد. همهمهای بود که نگو. چون بعضیها با خودشان صاحب کارت ملی را هم آورده بودند و به اسم او ثبتنام کرده بودند.
بعضیها با همان روند قدیمی و فقط با یک کارت ملی گویا کارشان راه میافتاد. خلاصه یک جایی از صف ایستادم و فکر کردم یکساعتی طول میکشد که با این شلوغی داخل صرافی بشوم که همسایه به دادم رسید. صدایم کرد و مرا برد داخل صرافی و گفت این خانم ثبتنام کرده و الان نوبتش است. یکی از آقایان دلال جایش را به من داد که بنشینم. کمکم متوجه شدم علاوه بر ثبتنام هنوز ایستادن در صف و امکان فروش حضوری وجود دارد.
خلاصه پیامکی که برایم آمده بود را نشان دادم و معلوم بود که خودشان هم تعجب کردهاند که امروز یک مشتری قانونمدار واقعی با پیامک و ثبتنام کرده به پستشان خورده. دو تا آقا از در وارد شدند و گفتند با مدیر کار دارند که خب من و دلالها و کارمندان صرافی حتی پیش از اینکه کارتشان را نشان بدهند از هیبتشان فهمیدیم بازرس هستند. صادقانه برایتان بگویم آن لحظه فرشته نجاتشان بودم چون آقایان بازرس که بعد از یک ربع پایین آمدند و مرا دیدند و بهشان گفته شد ایشان ثبت نامی هستند و خندیدند و رفتند. بعد مدیر صرافی آمد پایین و یکی دو تا دلالی را که نمیشناخت بیرون کرد و گفتند سهمیه ثبتنامی امروز ۱۴ نفر است.
این ۱۴ نفر باید بیایند دلارهایشان را بگیرند و بعد مراجعان حضوری را میپذیریم. آقایان ناراحت شدند که چند ساعت است معطلیم و این خانم چرا پس دارد دلارش را میگیرد که مجبور بودند توضیح بدهند این خانم ثبتنام واقعی کرده. کدملی، آدرس و تلفنم را ثبت کردند و نوشتند هزار و ۵۰۰ دلار آمریکا از قرار نرخ هر دلار ۳۴۵۲۱۲ ریال خریداری کرده است. البته یک سری دلال هم با متصدیان باجه و مدیر صرافی آشنا بودند و خیالشان راحت بود که آنها بعد از معطلی به مقصود میرسند.
راستی فعلا گویا عددی که در سامانه مینویسید چندان هم راستیآزمایی نمیشود چون من نوشته بودم ۱۵۰۰ دلار ولی گفتند ۲۰۰۰ دلار میخواهید و میخواستند سقف مقدار دلار را بفروشند که متاسفانه یک قران اضافهتر هم نداشتم که حتی یک دلار اضافه بر آن ۱۵۰۰ دلار درخواستیام بخرم چه برسد به ۵۰۰ دلار. ۴۷۹۵۲۰ ریال هم صرافی کارمزدش را گرفت. بغل دست من هم آقایی مرد مسنی را آورده بود و او هم با پیروزی با موبایلش به بچههای بیرون خبر داد که دلار را گرفته
و خبر داد که پویا و علی هم ناامید نشوند و از صف نروند که بعد از رفتن این بازرسها و چند ساعت دیگر که آبها از آسیاب بیفتد احتمالا آنها هم به صف پیروزمندان خرید دلار با کارت ملی دیگران خواهند پیوست. هزار و ۵۰۰ دلار و رسید خرید و کارتهایم را گرفتم و در میان شلوغی دلالهای منتظر پشت در، زدم بیرون و پشت من مدیر صرافی بلافاصله با دو برگه پرینت شده و چسب آمد و روی در چسباندشان که: کسانی که در سامانه ثبتنام کردهاند در این صرافی بدون معطلی میتوانند ارز دریافت کنند.
روش ثبت غیرحضوری درخواست خرید ارز سهمیهای
صرافیهای عضو بازار متشکل ارزی از روز شنبه، بر اساس بخشنامه بانک مرکزی، موظف به فروش ارز تحتعنوان ارز سهمیهای هستند. طبق قانون هر ایرانی میتواند سالانه دو هزار یورو یا معادل آن دلار دریافت کنند. متقاضیان برای دریافت سهمیه خود باید از طریق لینک my.ice.ir اقدام کنند. متقاضی خرید ارز پس از ثبت کدملی و شماره موبایل، اطلاعات هویتی و درخواست خرید خود را ثبت میکند. در ادامه متقاضی با انتخاب نوع ارز، باید استان و شهر مورد نظر را جهت دریافت ارز وارد کند. سامانه برخط نزدیکترین صرافیهای فعال و با ظرفیت خالی را معرفی خواهد کرد. پس از انتخاب یک صرافی توسط متقاضی، اطلاعات درخواست برای صرافی منتخب ارسال میشود.
در صورت تایید صرافی، پیامکی حاوی اطلاعات صرافی و تاریخ و ساعت مراجعه برای متقاضی ارسال میشود. این پیامک حداکثر تا ۳۰ دقیقه پس از ثبت درخواست برای تقاضاهای ثبت شده در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۶ ارسال خواهد شد و در صورتی که خارج از بازه زمانی مذکور تقاضایی ثبت شده باشد، متقاضی باید در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۰ و ۳۰ دقیقه روز بعد منتظر دریافت این پیامک باشد. متقاضی پس از دریافت اطلاعات صرافی و تاریخ و ساعت مراجعه، باید شخصا با همراه داشتن کارت ملی و دو کارت بانکی به نام شخص، در زمان تعیین شده به صرافی مراجعه و ارز مورد نیاز را خریداری کند.
شرایط فروش دلار سهمیهای ساده است و برخلاف خرید ارز مسافرتی، نیازی به ارائه پاسپورت و بلیت سفر نیست. هر فرد بالای 18 سال میتواند با در دست داشتن کارت ملی خود از طریق سامانه بازار متشکل ارزی و ثبتنام غیرحضوری یا مراجعه به یکی از 31 شعبه منتخب بانکی اعلام شده، دو هزار یورو (یا معادل دلاری آن) ارز سهمیهای بگیرد. این سهمیه تنها یکبار در سال پرداخت میشود و بررسیها نشان میدهد در حال حاضر اختلاف آن با دلار بازار آزاد بین هزار و 500 تا دو هزار تومان است.
اگر کسی تمام سهمیه دو هزار خود را دریافت کند، حدود سه میلیون تومان کمتر از بازار آزاد هزینه پرداخت میکند. فروش ارز در این سرفصل متفاوت از ارز مسافرتی است. افرادی که قصد انجام سفر خارجی دارند میتوانند در سفر هوایی به کشورهای نیازمند دریافت ویزا 500 یورو و در سفر هوایی به کشورهای بینیاز از دریافت ویزا، تا سقف 300 یورو ارز مسافرتی دریافت کنند. قیمت ارز مسافرتی هم مانند ارز سهمیهای، بر اساس نرخ توافقی بازار متشکل ارزی تعیین خواهد شد.
بهطور طبیعی خریداران ارز سهمیهای، میپذیرند که یک فعالیت اقتصادی را زیر چتر نظارت بانک مرکزی انجام دادهاند. با توجه به اینکه فروش ارز با ارائه کارت ملی متقاضی امکانپذیر است، شناسایی مشتری بر حسب ضوابط ابلاغی صورت میپذیرد. در بخشنامه آمده بانک یا صرافی مکلف است قبل از فروش ارز، نسبت به ثبت مشخصات متقاضی (شماره ملی) در سامانه نظارت ارز (سنا) تحت عنوان «سرفصل خدماتی- سایر» (کد سرفصل ۲۴) اقدام کرده و پس از اخذ تاییدیه از سامانه سنا، نسبت به فروش ارز به متقاضی اقدام کند. این قسمت از بخشنامه نشان میدهد مثل آخرین عرضه سکه، ممکن است پس از مدتی سراغ متقاضیان بیایند و در صورت فروش اسکناسهای دلار یا یورو، مالیات انجام فعالیت اقتصادی را مطالبه کنند.
خطر مالیات و حذف یارانه برای خریداران ارز سهمیهای
طبق معمول عدهای دنبال سوءاستفاده از شرایط هستند. بهعنوان مثال اختلاف قیمت ارز سهمیهای و ارز بازار آزاد ممکن است بعضیها را وسوسه کند، سهمیه خود را در بازار آزاد بفروشند و حدود سهمیلیون تومان سود بهجیب بزنند. قیمت ارز سهمیهای نسبت به بازار آزاد کمتر است. در حال حاضر متقاضیان میتوانند با مراجعه به شعبات بانکی منتخب یا ثبتنام در سامانه بازار متشکل ارزی، تا سقف دو هزار یورو یا معادل دلاری آن، اسکناس خریداری کنند.
قیمت فروش یورو و دلار در این شیوه، پایینتر از نرخ بازار آزاد است. دیروز قیمت توافقی یورو ۳۴ هزار و ۴۰۰ تومان بود ولی در بازار آزاد، دلالها قیمت آن را حدود ۳۶ هزار تومان اعلام میکردند. به این ترتیب برای خرید کل سهمیه دو هزار یورویی با نرخ توافقی، تقریبا به ۶۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان نیاز داشتید. همین مقدار یورو در بازار آزاد بهشرط پیدا کردن فروشنده منصف، تقریبا ۷۲ میلیون تومان هزینه داشت. آنهایی که فکر میکنند میتوانند در یک چشم برهمزدن سه میلیون تومان سود کسب کنند، دو تا تهدید بالای سر خود میبینند. یکی احتمال وضع مالیات است و دیگری احتمال حذف شدن از فهرست دریافتکنندگان یارانه نقدی.
طیبه حسینی، سخنگوی سازمان هدفمندی یارانهها، دیروز به ایسنا گفته خرید ارز آن هم به میزان دو هزار یورو، قطعا جزو فعالیتهای اقتصادی خانوار به شمار میرود و اطلاعات آن برای سازمان هدفمندی یارانهها ارسال میشود و این مسئله در سامانههای اطلاعاتی سازمان هدفمندی یارانهها و وزارت رفاه که به پایگاه اطلاعات اقتصادی خانوار و پایگاه رفاه ایرانیان متصل هستند، ثبت خواهد شد. معیارهای دهکبندی مردم و یارانهبگیران از سوی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی تعیین شده و برحسب آن دهکبندی صورت میگیرد.
مالکیت خودرو، تراکنش مالی، درآمدهای خانوار و غیره همگی جزو فعالیتهای اقتصادی محسوب میشوند که دهکبندیهای مختلف برای برقراری یارانه برحسب آن انجام میشود. همچنین گزارشهایی درباره ادامه شیطنت دلالان وجود دارد. گفته میشود آنها با اجاره کردن کارت ملی افراد بیاطلاع سهمیه ارز دریافت میکنند، نهایتا 500 هزار تومان کف دست صاحب کارت میگذارند و باقی سود به جیب خودشان میرود. معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه بههمین منظور با ارسال پیامکی به مردم و کسانی که کارت ملی خود را برای خرید ارز سهمیهای به دیگران اجاره میدهند، در این زمینه هشدارهای لازم را ارائه کرده است.
