روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی| از آخرین باری که اقتصاد جهان رکود را تجربه کرده زمان زیادی نمیگذرد. همهگیری کرونا اقتصاد بسیاری از اقتصادهای بزرگ و بهتبع آن اقتصاد جهان را در رکود فرو برد. اما حالا اقتصاد جهان بار دیگر در آستانه ورود به رکود یا همان رشد اقتصادی منفی قرار گرفته آنهم در شرایطی که اینبار اوضاع (از نظر اقتصادی) نگرانکنندهتر است.
رکود دوران کرونا در واقع رکودی خودخواسته بود. دولتها خودشان بخشهای مختلف اقتصاد را تعطیل کردند تا بهتر بتوانند شیوع ویروس کرونا را مهار کنند. در نتیجه هر چند که اقتصاد کشورها رشدی منفی را تجربه میکرد و نرخ بیکاری بالا میرفت اما شرایط تحت کنترل بهنظر میرسید و انتظار میرفت که با پایان همهگیری بتوان دوباره به دوران رشد اقتصادی بازگشت.
اما اینبار اقتصاد جهان در حالی به درون رکود میغلتد که رهبران کشورها میکوشند جلوی آن را بگیرند. از این منظر، ما پس از رکودی کنترل شده حالا در حال ورود به رکودی خارج از کنترل هستیم. اما رکود پیشرو حتی میتواند از بحران اقتصادی سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ میلادی هم نگرانکنندهتر باشد.
اصلیترین سیاست پولی هنگام مواجهه با رکود اقتصادی، کاهش نرخ بهره است. بانکهای مرکزی همه اقتصادهای بزرگ دنیا هنگام مواجهه با رکود سال ۲۰۰۹ به کاهش نرخ بهرهوری روی آوردند. نرخ بهره نزدیک به صفر به این اقتصادها کمک کرد که سریعتر از رکود خارج شوند چراکه نرخ بهره پایین انگیزه کسبوکارها برای وام گرفتن را افزایش داده و به رونق تولید کمک میکند. اما کاهش نرخ بهره در مواجهه با رکود پیشرو چندان امکانپذیر بهنظر نمیرسد.
نرخ تورم همین حالا هم در آمریکا نزدیک به 10درصد و در منطقه یورو دورقمی است، آنهم در حالیکه تولیدکنندگان و مصرفکنندگان در اقتصادهای پیشرفته برای دههها با نرخهای تورم پایین (حدود سه درصد) خو گرفته بودند. در واقع بانکهای مرکزی اقتصادهای پیشرفته بین دوراهی تن دادن به رکود یا تن دادن به تورم حتی بالاتر قرار گرفتهاند و حداقل درباره بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) میتوان گفت که انتخاب مشخص کاهش نرخ تورم حتی به بهای ایجاد رکود است.
مشاهده اینکه بانکهای مرکزی در اقتصادهای پیشرفته چگونه با رکود تورمی پیشرو مواجه خواهند شد، از اینرو جالب است که اقتصاد ایران طی تقریبا یک دهه اخیر بارها با رکود تورمی دست و پنجه نرم کرده است. اما این رکود ظاهرا اجتنابناپذیر پیامدهای دیگری را هم برای اقتصاد ایران به همراه خواهد داشت.
همین حالا هم قیمت نفت بهخاطر افزایش احتمال وقوع رکود جهانی افت کرده و به زیر صد دلار و حتی در مقاطعی به حدود هشتاد دلار رسیده است. درست است که کشورهای تولیدکننده نفت میکوشند که با کاهش تولید قیمت نفت را بالا نگه دارند اما ورود رسمی اقتصاد جهان به رکود شوک منفی بیشتری را به بازار نفت وارد خواهد کرد.
قیمت پایینتر نفت از توان چانهزنی ایران در مذاکرات هستهای خواهد کاست. علاوه بر این، ورود اروپا به رکود میتواند با پیامدهای سیاسی همراه باشد که همین حالا هم نشانههای آن را در انتخابات ایتالیا و سوئد دیدهایم. چنین روندی همراه با بحران بدهی دولتی در برخی کشورهای منطقه یورو و چهبسا شدت گرفتن بحران اوکراین، ممکن است اروپا را در وضعیت سیاسی جدیدی قرار دهد که برای ایران تازگی داشته باشد.
