روزنامه هفت صبح، گروه بازار | امروز شورایعالی بورس تکلیف یک میلیون و ششصد هزار سهامدار را مشخص میکند. امروز عصر جلسه شورای عالی بورس تشکیل خواهد شد تا یکی از حساسترین تصمیمات اقتصادی آخر سال گرفته شود؛ یک طرف ماجرا شاپور محمدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار ایران است که نهایت تلاشش را میکند تا به شیوه خودش از حجم ضرر در ریزش احتمالی بورس جلوگیری کند و در طرف دیگر تصمیمگیرندگان اصلی اقتصاد ایران هستند که از تبعات قهر سهامداران با بورس و ورودشان به سایر بازارهای مالی واهمه دارند.
چون میدانند اگر چنین اتقاقی رخ دهد، عواقب کار دامن سایر بخشهای اقتصاد مثل بازارهای طلا و ارز را میگیرد. رئیس سازمان بورس چهارشنبه گذشته در تلاش برای مهارکردن ورود نقدینگی به بورس تصمیم گرفت، دامنه نوسان را از پنج به دودرصد کاهش دهد. چیزی که به مذاق سهامداران خوش نیامد چون اعتقاد داشتند دوران خوش بورس به پایان نرسیده و همچنان میتوان در آن به سود رسید.
تصمیم بزرگ سازمان بورس پس از مخالفت علنی سهامداران در همان روز جمعه با دستور وزیر اقتصاد به عنوان رئیس شورای عالی بورس متوقف شد تا تصمیمگیری نهایی به امروز موکول شود. از آن موقع تا حالا بورس شاهد دو روز معاملاتی بوده است که در هر دو بار شاخص به ترتیب پنج و ۱۵هزار واحد ریزش داشته است. اتفاقاتی که میتواند روی تصمیم امروز شورای عالی بورس تاثیر بگذارد و حتی مخالفان سرسخت تصمیم شاپور محمدی را نرم کند.
*** چهار قدم سازمان بورس برای کنترل سرعت رشد بازار
رشد متوالی و جهشهای پیدرپی بازار سرمایه در یکسال گذشته باعث شد سازمان بورس تصمیم بگیرد سرعت بزرگ شدن آن را کنترل کند. آنها در قدم اول تصمیم گرفتند برای ورود سهامداران جدید محدودیت ایجاد کنند و فرآیند دریافت کد بورسی را تغییر دادند. حالا هرکسی بخواهد کد بورسی بگیرد، باید یکماه صبر کند و بعد از شرکت در کلاسهای آموزشی و قبولی در آزمون، بتواند به انجام معامله بپردازد.
قدم دوم تغییرات بنیادی معاملات بود. سازمان بورس با تعیین حجم مبنا برای هر شرکت بورسی، سعی کرد مانع از رشد حبابی سهام شرکتها شود. برخی این اقدام را مثبت ارزیابی میکنند چراکه با افزایش حجم مبنا جلوی معاملات سوری برای بالا بردن بیدلیل قیمتها تا حد زیادی گرفته میشود.
قدم سوم تعیین سهم ۱۰درصدی برای شرکتهای سرمایهگذاری در فرآیند عرضه اولیه بود. پیش از این وقتی یک شرکت به تازگی وارد بورس میشد، سهام آن به صورت مساوی بین همه سهامداران، چه حقیقی و چه حقوقی تقسیم میشد اما با این تغییر سهم شرکتهای سرمایهگذاری از عرضه اولیه افزایش پیدا کرد که بیشتر به نفع شرکتهای حقوقی بزرگ است تا سهامداران خرد حقیقی. البته این موضوع موافقانی هم دارد که معتقدند با حمایت از صندوقهای سرمایهگذاری، علاقه به سرمایهگذاری کمریسک در این صندوقها بیشتر خواهد شد.
قدم چهارم و آخر سازمان بورس تصمیمی بود که نتیجه آن شبانه به اطلاع سهامداران رسید. شب چهارشنبه ۱۵اسفند نوسان روزانه قیمت سهام از پنج درصد در روز به دو درصد کاهش پیدا کرد. با وجود کارمزد و مالیات ۱٫۴۳درصدی خرید و فروش سهام در بورس، عملا با این تصمیم سود کوتاهمدت در بازار بورس به رویا تبدیل میشود. حتی این قدم هم موافقان خاص خودش را دارد. کسانی که میگویند، این موضوع میتواند جلوی ضررهای سنگین را بگیرد. برای مثال در دو روز کاری گذشته قیمت سهام اغلب شرکتها پنجدرصد ریزش داشت و اگر تصمیم سازمان بورس اجرایی میشد، صرفا دو درصد کاهش قیمت اتفاق میافتاد.
قدم آخر کار دست رئیس سازمان بورس داد و بعد از اعتراضهای شدید فعالان بورس بود که وزیر اقتصاد دستور داد، تصمیم هیاتمدیره بورس لغو و اجرای آن به بررسی بیشتر بازار موکول شود. در متن پیام وزیر اقتصاد آمده بود، کاهش نوسان قیمت سهام، به دلیل لزوم مدیریت و تعادل بازارهای مالی در حوزههای اقتصادی کشور، فعلا منتفی شود. نکتهای که بهخوبی نگرانی رئیس بانک مرکزی را مشخص میکند.
*** نگرانی بانک مرکزی از تصمیمات سازمان بورس
بازارهای مالی موازی با بورس هرکدام تشنه نقدینگی هستند. از جمله آنها میتوان به بازار ارز، طلا و مسکن اشاره کرده که این روزها جذابیت کمتری برای سرمایهگذاری دارند و به نوعی با بازدهی کم، ریسک و رکود احتمالی مواجهاند. در مقابل تنها بورس بود که در اول صف بازار هدف سرمایهگذاران قرار گرفت و در یکسال اخیر هر روز شاهد ورود رقمی درحدود ۱۰۰میلیارد تومان نقدینگی جدید به این بازار بودیم. رقمی که احتمالا در ماه به حدود سههزار میلیارد تومان میرسد!
حالا با چهارقدم سازمان بورس، به خصوص قدم آخر یعنی کاهش دامنه نوسان از پنج به دودرصد که حکم تیر خلاص را برای سرمایهگذاران دارد، بورس به لبه پرتگاه رسیده. حالا با یک روز سقوط میتواند ۷۶هزار میلیارد تومان سرمایه سهامداران را به باد دهد و حالا بیش از گذشته بورس به این پرتگاه نزدیک شده است. هنوز که تصمیم نهایی گرفته نشده، شاهد مسابقه سهامداران برای فروش سهامشان هستیم. اتفاقی که ممکن است سقوط دومینووار بورس و فرار سرمایه را به دنبال داشته باشد.
رئیس بانک مرکزی و وزیر اقتصاد به خوبی میدانند که اولین بازار مالی که تحت تاثیر بیرون رفتن سرمایه از بورس قرار گیرد، دلار و سپس طلا خواهد بود. بنابراین دوئل بزرگ مالی بین بانک مرکزی و سازمان بورس امروز باید یک برنده داشته باشد. از یک طرف سازمان بورس روی اقداماتش پافشاری میکند و از طرف دیگر بانک مرکزی نگران بههم خوردن بازارهای ارز و طلا است.
***موافقان و مخالفان چه میگویند؟
فارغ از اینکه تصمیمات شبانه و تهاجمی مدیران بورس برای کشیدن ترمز رشد بورس مورد انتقاد همه قرار گرفته، برخی کارشناسان از کنترل رشد حبابوار سهام حمایت میکنند و البته بخش دیگری که گویا در بانک مرکزی و وزارت اقتصاد دست بالا را دارند، با نفس کنترل رشد حبابی موافق هستند اما راهکار را حذف جذابیت بورس نمیدانند و اتفاقا جذابیت بورس را بهترین فرصت برای مهار نقدینگی میدانند و پیشنهادشان گرمتر کردن تنور بورس با عرضه شرکتهای بزرگ دولتی و عمومی مثل شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی، شستا، یا دیگر شرکتهای بزرگ دولتی در قالب سهام عرضه اولیه است.
جالب اینکه در ابتدای اعلام کاهش نوسان، صحرایی، مدیرعامل بورس تهران توپ را به زمین دولت انداخت و دلیل اصلی این تصمیم را دورخیز دولت برای مالیات گرفتن از سهامداران بورس اعلام کرد و گفت سیاستگذاران مالی در سازمان امور مالیاتی دنبال کسب مالیات از ثروتهایی که در بورس کسب میشود، بودند. این کار در راستای جلوگیری از این موضوع بود. این اظهارنظر اما به سرعت تکذیب شد و معاون سازمان امور مالیاتی به عنوان زیرمجموعه وزارت اقتصاد موضوع را تکذیب کرد و گفت هیچ برنامهای برای اخذ مالیات جدید از سهام نداریم.
*** شایعه برکناری مدیرعامل بورس
مدیران سازمان بورس که تصور میکردند با کاهش نوسان قیمت سهام به دودرصد، سد بزرگی مقابل سیل نقدینگی به بورس زدهاند، پس از دستور مستقیم وزیر امور اقتصاد به عنوان رئیس شورای عالی بورس از تصمیم خود کوتاه آمدند اما در متن خود تاکید کردند که این موضوع در دستور کار جلسه روز ۲۰اسفند شورای عالی بورس قرار دارد. این اقدام دقیقا همان چیزی بود که سقوط ۲۰هزار واحدی بورس را در روزهای شنبه و دوشنبه در پی داشت و تقریبا تمامی نمادها قرمز شدند.
در این بین شایعه برکناری شاپور محمدی و جایگزینی بهروز خدارحمی توسط وزیر اقتصاد در کانالهای تلگرامی بورسی پیچید اما خدارحمی در گفتوگو با سایت بورسنیوز خبر را تکذیب کرد. خدارحمی میگوید، از تصمیمات مدیران بورس حمایت میکند و تصمیمات اخیر بازار سرمایه، تصمیماتی حرفهای بوده و التهابات بازار سرمایه فقط در قالب همین تصمیمات قابل حل است.
بنابراین آنچه دیده میشود، این است که درون سازمان بورس و بازارهای زیرمجموعه یک نگاه کارشناسی متمرکز برای کشیدن ترمز بورس وجود دارد و آن طرف دیگر هم فعالان بورس هستند که چشم امید خود را به رئیس بانک مرکزی و وزیر اقتصاد دوختهاند. از نظر آنها حالا زمان ترمز گرفتن نیست. باید دید در این دوئل بزرگ اقتصادی، کدام گروه حرف خود را به کرسی مینشاند.
