روزنامه هفت صبح ، پوریا عطاریان | «قدیمها همه چیز بهتر و دوستداشتنیتر بود»؛ این جمله به عنصری تفکیکناپذیر در گفتوگوهای روزمره جامعه تبدیل شده است. نقش این جمله را میتوان با یک وسیله مقایسه کرد که حداقل برای چند دهه با کمترین تغییر و حتی میتوان گفت بدون هیچ تغییری نقشی اساسی در زندگی ما ایرانیها داشته است. داریم درباره کولرآبی حرف میزنیم. سالهاست همزمان با آغاز فصل گرما، پوشالهای کولر در پیادهروی جلوی مغازهها چیده میشود تا به ما یادآوری کند که زمان سرویس کولر فرا رسیده.
فرآیند سرویس کولر نیز در تمام این مدت با تغییر خاصی مواجه نشده و همچنان همانقدر که کسلکننده است، میتواند خطرناک هم باشد. آمار دقیقی از اینکه تاکنون چند نفر در حال سرویس سالانه کولر جان باختهاند، وجود ندارد اما در ماههای گرم سال اخبار اینچنینی را میتوان در رسانهها مشاهده کرد.
تولید کولرآبی که به نوعی یکی از نمادهای محصولات داخلی به حساب میآید در چند دهه اخیر کمترین تحول را به خود دیده است؛ بدون تهدید شدن توسط رقبای خارجی و با بهرهمندی از بازار قابل قبول داخلی تاکنون کمتر تولیدکنندهای به فکر بهره بردن از نوآوری در تولید آن افتاده. مقایسه وسایل برقی خانگی مانند تلویزیون و یخچالهای ۲۰سال پیش با آنچه امروز در خانهها وجود دارند نشان از تحولی شگرف در صنعت لوازمخانگی دارد اما آنجا که در تولید محصول فقط و فقط پای طراحان و تولیدکنندگان داخلی در میان بوده، به سختی میتوان اثری از نوآوری مشاهده کرد.
البته گناه تولید این کولرهای آبی متحدالشکل، سنگین و حجیم به گردن تولیدکنندگان نیست، در واقع تولیدکننده رفتاری را انجام میدهد که برایش صرفه اقتصادی داشته باشد. باور کنید یا نه، واحد تحقیق و توسعه در کارخانهها و شرکتهای داخلی همان نقشی را دارند که علی پروین برای مدیر فنی در یک تیم متصور شده است؛ کشک! این مشکل نه تقصیر کارخانهداران است و نه تقصیر مدیران شرکتها. بیشتر میتوان آن را گردن سازوکاری انداخت که بر اقتصاد کشور حاکم است.
اقتصادی که در آن اگر سازنده یک کولر برای سالها محصولی را تولید کند که با نمونههای چند دهه قبلش مو نمیزند، آنقدر درآمد و سود بهدست خواهد آورد که سال آینده نیز همان کار را تکرار کند اما شک نکنید که یک جای کار ماجرا لنگ میزند. هرچه اقتصاد یک کشور، بازارمحورتر شود و حجم حمایتهای نادرست و بعضا مضر دولتی در آن کاهش پیدا کند، شانس بیشتری برای موفقیت خواهد داشت. در نتیجه این اتفاق تولید میتواند در مسیری صحیح قرار بگیرد اما تا زمانی که این کولرهای آبی بر سقف خانههای بسیاری از شهروندان در اقصینقاط کشور میدرخشد، میتوان دریافت که درد اقتصاد ایران و مشکلات آن همچنان پابرجا باقی میماند.
