روزنامه هفت صبح، فرید عطارزاده | طی دو هفته گذشته حدود دو هزار ماینر از استان قم جمعآوری شده است. گزارش هفتصبح از دلایل فنی این ماجرا را بخوانید.
کافی است آماری که نیروی انتظامی و شرکت توزیع برق منتشر کردهاند را مرور کنید تا از تعداد دستگاههای استخراج بیتکوین کشفشده روزهای اخیر در قم شگفتزده شوید. در یک مورد فقط یکهزار دستگاه کشف شده و در مورد دیگر ۵۰۰عدد. در مورد آخر نیز ۸۰۰دستگاه در قم کشف شده تا این استان به یکباره رکورد تعداد کشفیهای دستگاه بیتکوین را جابهجا کند. شاید برای شما این سوال بهوجود بیاید، اقبال ناگهانی بیتکوینبازان به قم چه بوده و چرا این استان، نقاطی مانند تبریز، گلستان، سمنان، اصفهان، البرز و… را توانسته جا بگذارد و به بهشت اینروزهای بیتکوینبازان تبدیل شود؟
*** چند کشف در قم
یکهزار دستگاه ماینر یا همان استخراجکننده ارز دیجیتال(بیتکوین) ظرف یکماه گذشته در استان قم کشف و ضبط شد. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان قم گفت: «از پنجواحد تولیدی تعطیل و نیمهتعطیل در دو شهرک صنعتی شکوهیه و سلفچگان، یکهزار دستگاه ماینر کشف و ضبط شد. صاحبان این ماینرها بهصورت غیرقانونی از برق صنعتی با تعرفه ارزانتر اقدام به استخراج بیتکوین کردند.»
سردار عبدالرضا آقاخانی، فرمانده انتظامی قم گفت: «طی بازرسی از چندین واحد صنعتی در قم، ۸۲۴دستگاه ماینر(برای تولید ارز دیجیتال-بیتکوین) در یکماه گذشته کشف شده است. ارزش این دستگاهها بیش از ۵۷میلیارد و ۶۸۰میلیون ریال است.»
فرمانده نیروی انتظامی قم در صحبتهای دیگری گفت: «طی بازرسی صورتگرفته از یک شرکت ۴۵۹دستگاه ماینر برای تولید ارز دیجیتال بیتکوین و یک شرکت دیگر ۴۵دستگاه درمجموع به ارزش ۳۵میلیارد و ۲۸۰میلیون ریال کشف شد.»
*** رئیس چه میگوید؟
برای پاسخ به سوالاتمان با محمد شرقی، رئیس انجمن بلاکچین ایران گفتوگو کردیم. او درباره دلایل علاقه بیتکوینبازان به قم میگوید: «اصولا چندعامل مهم در اقبال ماینرها برای انتخاب منطقه مورد نیاز خود نقش دارند. جذابیت اصلی در بحث برق و زیرساختهای آن است که آن منطقه باید توانایی حجم بالای استفاده از برق را داشته باشد. در قم بهدلیل وجود کارخانهها و شهرکهای صنعتی، زیرساخت برق صنعتی مناسب است و ماینرها میتوانند میزان قابل توجهی برق استفاده کنند، بدون آنکه برای دستگاههایشان مشکلی به وجود آید. جذابیت دیگر، خودِ شهرکهای صنعتی است.
یعنی هرچه شهرکهای صنعتی بیشتر باشد، امکانات لازم صنعتی در آن منطقه(به جز برق) نیز بیشتر است و کار برای ماینرها راحتتر. جذابیت دیگر نیز به هوا و خشکی آن ارتباط دارد. دستگاهها باید در مناطقی باشند که هوا خشک باشد تا بازدهی بهتری داشته باشند. نکته مهم این است که همه این عوامل باید با یکدیگر وجود داشته باشد و دارابودن یک مورد، شرط کافی نیست. مثلا در یک مقطع زمانی، ماینرها در شهر اردبیل(به دلیل هوای خشک و خنک) سرمایهگذاری کردند اما با شکست روبهرو شدند. دلیل این اتفاق نیز آن بود که سیستم توزیع برق گسترده و صنعتی نداشت و جوابگوی دستگاههای ماینر نبود.
مثلا اما تبریز توانست رضایت ماینرها را جذب کند زیرا هم هوای مناسبی دارد و هم سیستم توزیع برق و زیرساخت آن جوابگوی دستگاهها بود. سمنان و اصفهان نیز از دیگر استانهایی است که چنین شرایطی را دارد.» رئیس انجمن بلاکچین ایران به یک نکته دیگر هم درباره مزارع بیتکوینی که در قم و سایر مناطق وجود دارد، اشاره میکند: «بسیاری از مردم فکر میکنند تمام این مزارع بیتکوین و دستگاهها برای یکنفر است. واقعیت اما این است که چنین موضوعی نیست و این مزارع در واقع یک فضای اشتراکی برای همه استفادهکنندگان است که صاحب اصلی آن را اجاره میدهد. مثلا یکنفر ممکن است سهدستگاه استخراج بیتکوین داشته باشد و فرد دیگر، ۱۰دستگاه. همه این افراد میروند نزد فردی که صاحب مزرعه بیتکوین است و دستگاههای خود را به آن فرد داده و اجاره آن را پرداخت میکنند.
یعنی زمانی که میگویند مثلا ۵۰۰دستگاه استخراج بیتکوین از یک مزرعه کشف شده، همه آنها برای یکنفر نیست.» او در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است استقبال از قم برای استفاده از مزارع بیتکوین ممکن است به دلیل استفاده از برق ارزانقیمت مسجدها و مدارس این منطقه باشد، میگوید: «مطلقا چنین چیزی درست نیست و متاسفانه این شایعهای است که تازگیها پیچیده است. برق مساجد و مدارس خانگی است که از نظر فشار و سایر پارامترها برای دستگاههای استخراج بیتکوین به هیچ وجه مناسب نیست و نمیتوان از آن استفاده کرد.»
*** به دنبال زمینهای کشاورزی
مسئولان سازمان توانیر در گفتوگو با هفتصبح اما به جذابیتهای پنهان دیگر و البته غیرقانونی نیز اشاره میکنند که سبب شده شهرهایی مانند قم، با استقبال بیشتری روبهرو شوند. یکی از این جذابیتها وجود زمینهای کشاورزی است که از برق دارای تعرفه آب و کشاورزی استفاده میکنند. این برقها هم از نظر قیمتها پایین است و هم از نظر پارامترهای ولتاژ، فشار و… برای استخراجکنندگان بیتکوین مناسب است. متاسفانه استخراجکنندگان بیتکوین به مناطقی مانند قم و گلستان میروند که دارای زمینهای کشاورزی فراوانی هستند و از برق آب و کشاورزی سواستفاده میکنند. »
*** چرا آمدند؟
«ضیا صدر» یکی از بیتکوینرهای حرفهای در پاسخ به این سوال که چرا کشورهای خارجی بهتازگی به بازار ایران علاقه پیدا کردهاند، میگوید: «این عرصه چیز جدیدی نیست و حداقل چهار، پنجسال است که بهصورت جدی مشغول کار هستند. چند دلیل وجود دارد برای این علاقههای جدید؛ یک دلیل آن است که با پایینآمدن قیمت جهانی بیتکوین، درآمد ماینرهای خارجی نسبت به مصرف برق کاهش پیدا کرده است. مثلا در کشوری در اروپا بیشتر از قیمت برق و انرژی میشود و تقاضای کمتری است. در حالی که قیمت انرژی در کشور ما کمتر است. در حال حاضر بازگشت سرمایهای برای فردی که تجهیزات میخرد و سرمایهگذاری میکند(چه اروپا، آمریکا، ژاپن و….) آنچنان صرفه اقتصادی ندارد که این کار را انجام دهند.فرآیند بازگشت سرمایهشان طولانی میشود. مثلا اگر در ماه هر دستگاه ۶۰، ۷۰دلار ارزش بیتکوین خروجی داشته باشد به اندازه ۴۰، ۵۰دلار باید پول برق دهند اما در ایران مثلا ۱۰دلار باید پول برق دهند. »
