روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| زمزمه تکبرگی یا بهعبارتی الکترونیکی شدن سند ازدواج از دو سال پیش به گوش میرسید تا اینکه سه روز پیش اولین سند ازدواج الکترونیک صادر و به یک زوج تحویل داده شد. هرچند که این تغییر بدون فایده نیست و مزایایی برای زوجین و همینطور سردفتران ازدواج به همراه دارد اما به گفته یکی از وکلای دادگستری در توئیتر، دیگر جایی برای نوشتن شروط ضمن عقد (به جز شروط دوازدهگانه) وجود ندارد و زن و مرد برای ثبت آن باید به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند. در این گزارش به بررسی آنچه در انتظار زوجین جدید است میپردازیم.
دفاتر ازدواج و طلاق در گذشته برای ثبت ازدواج یا طلاق مشخصات و مدارک را در دفاتری کاغذی و سنتی ثبت میکردند. اما به مرور زمان به دلیل مشکلات و ایراداتی که ثبت سنتی داشت سردفتران ملزم شدند تا مشخصات دو طرف و ثبت ازدواج یا طلاق را در دفاتر الکترونیک انجام دهند و از زوجین امضای دیجیتال و اثر انگشت بگیرند.
در نهایت هم پس از ثبت الکترونیک ازدواج، سند کاغذی ازدواج به آنها داده میشد. با وجود اینکه ثبت ازدواج، الکترونیکی شده بود اما همچنان آنها که قصد ازدواج داشتند باید صفحات زیادی را به دقت روخوانی و امضا میکردند و همچنین هزینه به نسبت بالایی میپرداختند. از طرفی احتمال جعل اسناد هم وجود داشت به همین علت به کلی ثبت دفتری کاغذی جمع شد و به جای آن سند ازدواج الکترونیکی آمد.
حالا روند ثبت ازدواج به این صورت است که پس از ثبت ازدواج در دفاتر ازدواج، فایل یا لینکی از آن به زوجین داده میشود که با مراجعه به آن، محتوای سند ازدواج قابل مشاهده است. این طرح در روز سوم آبان ماه در 2هزار و 500 دفتر ازدواج رسمی در سراسر کشور به صورت همزمان عملیاتی شد.
به گفته سید صادق سعادتیان معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور الکترونیکی شدن سند ازدواج به جهت اینکه دفترچههای ازدواج دارای آسیبها و مشکلاتی بوده، عملیاتی شده است. یکی از این مشکلات مربوط به چاپ دفترچههای ازدواج است چرا که این دفترچهها با اوراق و کاغذهای خاصی در چاپخانه دولتی چاپ میشوند.
همچنین خرید کاغذ و انتقال این دفترچهها به تعداد بالای دفاتر ازدواج مشکلاتی به همراه داشته است. از طرفی با حذف فیزیکی دفترچه، معضل جعل به صفر میرسد و دیگر در سندهای ازدواج اشتباه قلمی مخصوصاً در بخشهای صداق و مشخصات زوجین نخواهیم داشت. هزینه چاپ دفترچهها هم معضل دیگری است. تا پیش از این هزینه هر دفترچه 200 تا 300هزار تومان بود و با الکترونیکی شدن اسناد ازدواج این هزینه هم کاهش مییابد.
تا اینجای کار تغییرات اعمال شده مثبت بوده اما به نظر میرسد یکی از مواردی که سال 99 برای تسهیل ازدواج در نظر گرفته شد دوباره حذف شده و کار را برای آنها که قصد دارند به شروط ضمن عقد خود مواردی را اضافه کنند سختتر کرده است. یک وکیل دادگستری در صفحه توئیتر خود به این موضوع اشاره کرده و گفته با تک برگی شدن سند رسمی ازدواج دیگر جایی برای نوشتن شروط ضمن عقد، به جز شروط دوازدهگانه وجود ندارد و زنان و مردانی که قرار است پیمان ازدواج ببندند باید شروط خود را در یک دفتر اسناد رسمی ثبت کنند.
اگر بخواهیم شرایط را کمی واضحتر توضیح دهیم باید گفت که در سند ازدواج شروطی دوازدهگانه از پیش نوشته شده که به صورت مشروط به زن حق طلاق میدهد. یعنی وکالت زن در طلاق به صورت مطلق نیست و فقط در مواردی که در سند ذکر شده، زن حق دارد بدون رضایت مرد طلاق بگیرد.
برای اعطای مطلق این حق به زن، مرد باید به صورت شرط مستقل حق طلاق را در سند ازدواج به همسرش اعطا کند یا در دفاتر رسمی به همسرش وکالت در طلاق بدهد. آن شروط ضمن عقدی که گفته میشود جایی در سند تک برگ ازدواج برای آن در نظر گفته نشده، شامل مواردی مانند حق خروج از کشور، حق اشتغال به هر شغلی که زن بخواهد، حق ادامه تحصیل، حق حضانت فرزند با رضایت طرفین، حق طلاق و … است.
تیر ماه سال 1399 معصومه ابتکار اعلام کرد که از این به بعد برای تسهیل ازدواج، دفاتر ازدواج باید شروط دیگری را که زوجین قصد دارند به شروط ضمن عقد خود اضافه کنند، در سند ازدواج درج کنند و آنان را به دفاتر اسناد رسمی نفرستند. پیش از این وضعیت به گونهای بود که بسیاری از دفاتر ازدواج با برخورد سلیقهای از ثبت این شروط در سند ازدواج خودداری میکردند و زن و مرد مجبور بودند بعد از ازدواج به دفاتر اسناد رسمی بروند و آنجا شروط خود را ثبت کنند چرا که دفاتر اسناد رسمی هم پیش از زمان ثبت عقد نکاح، حق ثبت این گونه توافقات را ندارد و به گفته کارشناسان موکول شدن ثبت شروط ضمن عقد به بعد از ازدواج ممکن است به بدقولی، اختلافات و تضییع حقوق منجر شود.
هر چند بسیاری از وکلا معتقدند ثبت شروط ضمن عقد در سند ازدواج هم هیچ الزام قانونی برای اعمال آنها ایجاد نمیکند و زوجین در هر صورت باید برای ثبت آن در دفاتر اسناد رسمی اقدام کنند. اگر همانطور که گفته شده در سند تک برگی ازدواج ثبت شروط ضمن عقد (به جز شروط دوازدهگانه) در نظر گرفته نشده باشد به نظر میرسد دوباره به خانه اول برگشته باشیم و نه تنها تسهیل در ازدواج صورت نگرفته بلکه یک سردرگمی دیگر هم به زوجین اضافه شده است.
