روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| جهش مبلغ شهریه رشتههای پولی دانشگاههای دولتی مخصوصا رشتههای علوم پزشکی آنقدر سر و صدا کرده و واکنش داشته که ماجرا به مجلس هم کشیده و دیروز علیرضا منادی سفیدان رئیس کمیسیون آموزش مجلس به وزیر علوم نامه نوشت که به دلیل درخواست مکرر دانشجوها بهتر است که موضوع بررسی شود و در افزایش شهریه دست کم به تورم رسمی اتکا شود.
قصه از کجا شروع شد؟
تصمیم برای افزایش شهریه رشتههای علوم پزشکی در بخشهای پولی دانشگاههای دولتی به آییننامهای بر میگردد که معاونت آموزشی وزارت بهداشت حدود یک ماه پیش تدوین کرد که در آن نرخ جدید شهریه دانشجویان محصل، جدیدالورود و انتقالی از خارج از ۲۰۱۹ و بعد از آن آمده بود و همین آیین نامه بود که به دانشجوها و متقاضیان ورود به رشتههای علوم پزشکی پولی دولتی شوک وارد کرد.
اول بیایید مرور کنیم که میزان افزایش شهریهها چقدر بوده تا بعد به دلیلی که وزارت بهداشت برای این جهش میآورد بپردازیم. فقط قبل از هرچیز روشن کنیم که داریم در مورد دانشجوهای شهریه پرداز دانشگاههای دولتی حرف میزنیم یعنی دانشجوهای شبانه و واحدهای پردیس دانشگاههای علوم پزشکی و ماجرا ربطی به دانشجویان دانشگاه آزاد ندارد.
طبق تصمیم تازه وزارت بهداشت و وزارت علوم بعد از این قرار است دانشجویان محصل کارشناسی به جای 18 میلیون تومان، 40 میلیون تومان پرداخت کنند. در واقع باید گفت که قرار است تا دانشجویان کارشناسی، امسال با افزایش 122درصدی یا بیش از دوبرابری شهریه مواجه شوند. اما اوضاع برای دانشجویان نوورود علوم پزشکی کمی سهمگینتر است چراکه این دانشجویان باید میزان سرانه تعیین شده از سمت سازمان برنامهوبودجه را تمام و کمال پرداخت کنند.
در واقع این دانشجویان باید ترمی 42 میلیون تومان (سالیانه 85 میلیون و 200) شهریه بپردازند این یعنی دانشجویان تازه وارد در پایان تحصیل و با ثابت ماندن شهریه، 340 میلیون و 800 هزار تومان به دانشگاه پرداخت کردهاند. بخش دیگری از شهریه دانشجویان که دچار تغییر شده مربوط به دانشجویان انتقالی از خارج کشور است. این دانشجویان به دو دسته ورودی قبل از 2019 و ورودی بعد از 2019 تقسیم میشوند. دانشجویان مقطع کارشناسی انتقالی قبل از 2019، برای کارشناسی مبلغ 60 میلیون تومان و دانشجویان کارشناسی انتقالی بعد از سال 2019، باید مبلغ 85 میلیون و 200 هزار تومان برای شهریه هر ترم پرداخت کنند که این یعنی سالی بیشتر از ۱۷۰ میلیون تومان.
دانشجویان ارشد شاغل به تحصیل هم قرار است سالانه بهصورت میانگین 50 میلیون تومان و ترمی 25 میلیون تومان شهریه بپردازند. درواقع شهریه سالانه این دسته از دانشجوها 127 درصد افزایش داشته است. دانشجویان نوورود کارشناسیارشد هم باید سالانه 156 میلیون تومان پرداخت کنند یعنی دانشجویان کارشناسی ارشد ورودی 1403-1402، در پایان تحصیل خود 312 میلیون تومان پرداخت خواهند کرد اما شهریه دانشجویان انتقالی قبل از 2019، در مقطع ارشد 80 میلیون تومان و برای دانشجویان بعد از سال 2019، 156 میلیون تومان خواهد بود.
داستان از کجا آب میخورد؟
وزارت بهداشت در همان آیین نامهای که منتشر کرده به دلیل این تصمیمش هم پرداخته و گفته که ماجرا به سرانهای بر میگردد که سازمان برنامه و بودجه به عنوان هزینه تحصیل دانشجویان علوم پزشکی تعیین کرده است و شهریهای که دانشجوها سال گذشته پرداخت کردهاند اختلاف بسیار فاحشی با این عدد دارد و معلوم نیست این تفاوت را چه کسی باید پرداخت کند چون فقط هزینه تحصیل دانشجوهای روزانه با دولت است و سایر دانشجوها باید خرج تحصیلشان را خودشان بدهند. در واقع وزارت بهداشت میگوید که سالها برای سرکوب شهریه تلاش کرده اما با ادامه این روند دیگر نمیتواند به دانشجوها خدمات تحصیلی ارائه کند و آموزش ممکن نیست.
برمبنای آماری که در آییننامه وزارت بهداشت آمده اگر نگاهی به سهم یا شهریه پرداختی دانشجو نسبت به هزینه صرف شده دانشگاه در هر مقطع بیندازیم، میتوان گفت که به صورت میانگین دانشجویان شش مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکترای تخصصی، پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، تقریبا 15 درصد سهم خود را به دانشگاه پرداخت میکنند به عبارت دیگر دانشگاه کمتر از یکپنجم هزینه پرداختی را از دانشجوها میگیرد.
نکته مهم دیگر این است که میانگین شهریه دانشجوهای شهریهپرداز مبنای محاسبه خرید تعهدات آموزش رایگان و دریافت خسارت از دانشجوهای انصرافی و اخراجی و… است و این یعنی وقتی شهریه دانشجوهای شهریه پرداز پایین باشد این درآمدها هم پایین خواهد بود و ضرر دانشگاه بسیار بیشتر خواهد بود.
یک حساب سرانگشتی دیگر هم بد نیست. در حال حاضر بیشتر از چهار هزار و 800 ظرفیت برای کنکوریهای امسال در پردیسها و شهریهپردازها در نظر گرفته شده درحالیکه میانگین فعلی شهریه سالانه (1402-1401) دانشجوها در مقطع کارشناسی علوم پزشکی، 18 میلیون تومان است، اما طبق اعلام سازمان برنامهوبودجه، میزان سرانه سالانه(1402) تعیینشده این سازمان برای هر دانشجو 85 میلیون و 200تومان است. به عبارت دیگر اگر دانشگاه سال جدید تحصیلی را هم با همین شهریه ادامه بدهد دانشجویان علوم پزشکی شهریه پرداز سالانه فقط 21 درصد از هزینه تحصیلشان را میپردازند و بقیهاش از جیب دولت هزینه میشود.
میزان هزینه دانشگاه برای هر دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد برای دانشگاههای علوم پزشکی هم از سمت سازمان برنامه و بودجه، 156 میلیون تومان تعیین شده اما میانگین فعلی شهریه سالانه دانشجوهای شهریهپرداز، 22 میلیون تومان است. به زبان سادهتر میتوان گفت که اگر هزینه صرفشده برای هر دانشجو در هر ترم، 78 میلیون تومان باشد دانشجویان شهریهپرداز 11 میلیون از این هزینه را پرداخت میکنند. این یعنی شهریه فقط میتواند 14 درصد از هزینه صرفشده را جبران کند.
و حالا هزینههای دانشجویان دکتری تخصصی یعنی همان دانشجویان پزشکی عمومی. آنها در حال حاضر سالی 35 میلیون تومان شهریه میدهند اما سرانه تعیینشده از سمت سازمان برنامهوبودجه، سالی 284 میلیون تومان تعیین شده و درواقع دانشجویان پزشکی فقط 12 درصد از میزان هزینه دانشگاه را میپردازند یعنی از تمام رشتههای دیگر علوم پزشکی سهم کمتری میدهند.
این دانشجویان در چهار سال ابتدایی تحصیل خود تقریبا مبلغی معادل یک میلیارد و 100 میلیون تومان برای دانشجویان هزینه خواهند داشت که درصورت ادامه دادن این روند تنها 140 میلیون(12درصد) از آن به دانشگاه پرداخت میشود. حالا مبلغ شهریه دانشجویان دکتری تخصصی محصل به 85 میلیون تومان در سال رسیده است و دانشجویان نوورود باید 284 میلیون تومان در سال برای تحصیل در دانشگاه پرداخت کنند. همچنین دانشجویان انتقالی از خارج کشور قبل از 2019، در رشتههای دکتری تخصصی یا PHD، سالانه مبلغ 100 میلیون تومان شهریه باید پرداخت کنند که این عدد برای دانشجویان ورودی بعد از 2019 به سالی 284 میلیون تومان تعیین شده است.
در مورد دندانپزشکی هم سازمان برنامه و بودجه معتقد است که 213 میلیون تومان سرانه هر دانشجو در سال است. درحالیکه این دانشجویان تا امسال فقط 34 میلیون تومان شهریه پرداخت میکردند. بهعبارت دیگر میتوان گفت که دانشجویان دندان، 16 درصد از سرانه صرفشده برای خود را پرداخت میکردند.
بعد از تصویب این آییننامه قرار است شهریه دانشجویان محصل یا شاغل به تحصیل در این رشته، با افزایش 5/3برابری به 120 میلیون تومان برسد، همچنین این عدد برای دانشجویان نوورود (1403-1402) 213 میلیون تومان معینشده از سمت سازمان بودجه میرسد. شهریه دانشجویان انتقالی دندانپزشکی قبل از سال 2019، 160 میلیون تومان و برای دانشجویان ورودی بعد از سال 2019، 213 میلیون تومان تعیین شده است.
دانشجویان چه میگویند؟
دانشجوهای مشغول تحصیل هم کم عصبانی و درمانده نیستند آنها میگویند که توقع افزایش شهریه غیر ثابت را داشتهاند اما مانند هرسال روی افزایش ۲۰-۳۰ درصدی حساب کرده بودند نه چنین افزایش سهمگینی. خیلی از آنها در شبکههای اجتماعی گفتهاند که به انصراف فکر میکنند آن هم بعد از چندین ترم تحصیل.
یکی از آنها در توئیتر نوشته که چطور است دولت حقوق و درآمد کارگران و کارمندان را ۲۰ یا نهایتا ۵۰ درصد افزایش میدهد اما آنچه میخواهد از مردم بگیرد چند برابر میکند؟ چرا درآمد خودش را چند برابر میکند با این توجیه که آموزش به عنوان یک کالا گران شده اما درآمد کارگر و کارمند با همین دلیل افزایش پیدا نمیکند؟
نکته دیگری که بعضی دانشجوها به آن اشاره میکنند این است که تمام این تصمیمهای جدید به این دلیل گرفته شده که فارغالتحصیلهای پزشکی تا سالهای سال نتوانند به مهاجرت فکر کنند. این را میتوان از تصمیم جدیدی که برای آزاد سازی مدرک پزشکی گرفته شده هم فهمید جایی که میبینیم فرمول خرید تعهد، هزینه انصراف، اخراج و…؛ جریمه + کمکهزینه + سرانه در نظر گرفته شده اما دانشجوها میگویند باید راه دیگری برای این مشکل پیدا کرد نه گران کردن آموزش تا این اندازه.
