روزنامه هفت صبح| همین اول کار بگوییم که هرچه در این گزارش درباره ایران و تغییر ساعت کار کارکنان میخوانید به کارکنان دولت مربوط است و اگر شما کارمند و کارگر بخش خصوصی هستید این ماجراها شامل حال شما نمیشود. شما کماکان تا اطلاع ثانوی باید همان ۴۴ساعت در هفته را کار کنید تا ببینیم نوبت کاهش ساعت کار به بخشخصوصی هم میرسد یا نه.
ماجرای کاهش ساعت کارکنان دولت هم این است که مدت زیادی است دولت یک لایحه به مجلس داده است که بر اساس آن قانون ماده ۸۷ قانون مدیریت خدمات کشوری اصلاح میشود. این ماده در حال حاضر میگوید که کارکنان بخشهای مختلف دولت باید هفتهای ۴۴ساعت کار کنند یعنی ۵ روز هشت ساعته و یک روز چهار ساعته اما مدتهاست که خیلی از بخشهای ستادی دولت و بخشهای غیر ستادی که در تهران قرار دارند پنجشنبهها تعطیل هستند و کارکنان آنها باید ۴ساعت پنجشنبهها را در بقیه روزهای هفته تقسیم میکردند و ساعت کار تقریبا روزی ۹ ساعت شده بود.
دولت هم مدتی پیش تصمیم گرفت که با هدف صرفهجویی در انرژی، وحدت رویه، کمک به اوقات فراغت خانواده و… ماده ۸۷ را به نحوی اصلاح کند که تمام کارکنان دولت چه ستادی چه غیر ستادی، چه تهرانی و چه غیر تهرانی پنجشنبهها تعطیل شوند و آن روزی یک ساعت اضافه هم بشود نیم ساعت و به این ترتیب ساعت کاری کارکنان دولت به 5/42 ساعت کاهش پیدا کند.
البته این لایحه دولت بخشهای دیگری هم دارد اما مهمترین بخش آن همین است اما حالا کمیسیون اجتماعی مجلس که مسئول رسیدگی به این لایحه است به این نتیجه رسیده که چه کاری است که روزی نیم ساعت بیشتر از کارمندان دولت کار بکشیم و قید آن دو ساعت و نیم را به کلی زده و ساعت کاری را به ۴۰ ساعت کاهش داده که کارمندان دولت نه تنها پنجشنبهها تعطیل باشند بلکه بقیه روزهای هفته را هم همان ۸ ساعت کار کنند.
البته هنوز این تصمیم نهایی نشده و کل لایحه و اصلاحات آن باید به صحن علنی رفته و آنجا تصویب شود که اگر این اتفاق بیفتد بعد ۳۳سال قانون رسمی ساعت کار در ایران نسبتا تغییر میکند چرا نسبتا؟ چون هنوز بخش بزرگی از مردم که برای بخش خصوصی کار میکنند همان حداقل ۴۴ ساعت در هفته را باید سر کار حاضر باشند مگر در موارد استثنایی مانند «جمعه کاری» یا شیفت شب و…اما این قانون ۴۴ساعت کار در هفته اصلا از کجا آمد؟ آیا یک قاعده جهانی است؟ مردم در بقیه کشورهای دنیا چقدر کار میکنند؟
ممنونیم آقای مارکس
شاید به نظر شما اینکه آدمیزاد مجبور باشد یکسوم روزش را برای دیگری کار کند ظالمانه به نظر برسد اما برای اینکه کارمندان و کارگران بقیه این مدت را برای خودشان داشته باشند و آن ۱۶ ساعت باقیمانده را هم در خدمت کارفرما نباشند تلاشهای زیادی شده است. در واقع روز کاری هشت ساعته (انگلیسی: Eight-hour day) یا هفته کاری چهل ساعته جنبشی اجتماعی بود که هدفش تنظیم زمان کاری کارگران و جلوگیری از زیادهروی و سوءاستفاده از آنها بود و ریشههای این جنبش به دوران انقلاب صنعتی در بریتانیا بر میگردد.
قبل از به ثمر رسیدن این جنبش در کارخانهها استفاده از کودکان کار معمول بود، ساعت کاری به ۱۰ تا ۱۶ ساعت در روز میرسید و هفته کاری شش روز بود. کمکم با بالا گرفتن تلاشهای گروههای کارگری شعار «هشت ساعت کار، هشت ساعت تفریح، هشت ساعت خواب» سر زبانها افتاد و کارل مارکس هم در کتاب سرمایه کار زیاد را یکی از عوامل زوال جسمی و روحی کارگران دانست.
همه این تلاشها ادامه داشت تا اینکه بعد از جنگ جهانی اول و بنا بر نص پیمان ورسای، سازمان بینالمللی کار تأسیس شد که یکی از اولین مسائل مطرح شده در آن روز کاری هشت ساعته بود که در کنوانسیون ساعات کار ۱۹۱۹ آورده شد و تا الان ۵۲ کشور جهان آن را تصویب کردهاند. البته بقیه کشورهایی که آن را امضا نکردهاند هم برای سالهای سال تقریبا از همین عرف پیروی کردهاند اما چند سالی است که کشورها هر چقدر توسعه یافتهتر شدهاند از ساعت کاری کارمندانشان کمتر کردهاند و حالا میانگین ساعت کاری در کشورها تا اندازه زیادی متفاوت شده است.
مردم کشورهای مختلف چقدر کار میکنند؟
بر اساس گزارش سازمان بینالمللی کار در سال ۲۰۱۹ ساعات کاری در کشورهای اتحادیه اروپا به طور میانگین 40/3 ساعت در هفته اعلام شده و ساعت کاری مردان با 42 ساعت بیش از میزان ساعت کاری زنان با 38/1 ساعت است. بیشترین ساعت کاری مربوط به مشاغل معدن به میزان 42 ساعت و کمترین ساعت مربوط به بخش آموزش بوده که 38/1ساعت است.
متوسط ساعت کاری در قبرس ۴۲، اتریش ۴۳، یونان ۴۲، لهستان و پرتغال ۴۱ ساعت است که بیشترین ساعات کاری اعلام شده است.دانمارک با میزان ساعت کاری ۳۸ و بعد از آن ایتالیا، هلند و فرانسه و فنلاند و ایرلند با ۳۹ ساعت کمترین ساعات کاری در هفته را دارند.
احتمالا تعجب میکنید وقتی بدانید که آلمانیهایی که به سختکوشی معروف هستند کمتر کار میکنند. در کشور آلمان متوسط ساعت کاری 28 ساعت در هفته است. بر اساس همین آمار متوسط ساعت کاری آلمانیها 1363 ساعت در سال است که حدود 26 ساعت در هفته میشود و در مقابل شهروندان بریتانیایی 1676 ساعت سالانه یعنی 32 ساعت در هفته کار میکنند.
ساعت کار در آمریکا و ژاپن هم ۴۲ ساعت در هفته است و این دو کشور هم از جمله کشورهایی با ساعت کاری بالا محسوب میشوند.جالب اینکه در اطراف ایران کشورها ساعتهای کاری مختلفی دارند مثلا در حالی که ترکیهایها هفتهای ۴۵ ساعت کار میکنند. در امارات هم که عضو کنوانسیون سازمان جهانی کار نیست ساعت کار ۴۸ ساعت است در حالی که ساعت کار در عربستان و کویت هفتهای ۳۶ ساعت است.
