روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| گزارش جدید شورای جهانی سفر و گردشگری درباره آمار سفر ایرانیها به کشورهای مختلف در سال 2021، نشان میدهد که سفر به پنج کشور همسایه برای ما در اولویت قرار دارد.سهم سفرهای خارجی ایرانیها در بازه زمانی این گزارش به آن استناد کرده است، یعنی از دی 1399 تا دی 1400، حدود ۴۸ هزار و ۴۰۳ سفر، یعنی کمتر از دو صدم درصد کل سفرها در این سال بوده و بیشتر این سفرها هم با تورهای گردشگری انجام شده است. در این سال میلادی رتبه پاسپورت ایرانی 101 بود و ترکیه اولین مقصد سفر خارجی ما انتخاب شده بود.
این کشور با اختلاف زیادی این جایگاه را به خودش اختصاص داده است. ایران یکی از بازارهای مهم گردشگری برای ترکیه است و ۷۱ درصد از سفرهای توریستی ایرانیها در سال 2021 به مقصد این کشور انجام شده است. ترکیه قصد دارد امسال به درآمدهای بالای گردشگری دست پیدا کند و با افزایش ۳۰ درصدی تعداد گردشگران، به کسب درآمد سالانه ۶۰ میلیارد دلاری برسد. پیشبینی میشود شمار گردشگران ورودی به ترکیه امسال به ۱۵میلیون نفر برسد.
هدف این کشور برای درآمدزایی از راه گردشگری طی پنج سال آینده رسیدن به رقم ۱۰۰ میلیارد دلار است. سفر به این کشور آنقدر برای ایرانیان جذاب است که حتی بعد از زلزله مهیب 17 بهمن سال گذشته هم آن را به میزان کمتری ادامه دادند. در ماه فوریه ۲۰۲3 درحالیکه این کشور با زلزلههای پیدرپی روبهرو شده بود، سفر ایرانیها به ترکیه نزدیک به هفت درصد نسبت به سال گذشته کاهش داشت، با این وجود، ایران همچنان چهارمین کشور پرمسافر در ترکیه است. دریافت ویزای این کشور برای گردشگران ایرانی چندان سخت نیست و به راحتی صادر میشود.
سال گذشته اعلام شد که گردشگران آلمانی با ۵.۷ میلیون نفر، چشمگیرترین حضور را در ترکیه در سال ۲۰۲۲ داشتند. پس از آنها روسها با ۵.۲ میلیون نفر، بریتانیاییها با ۳.۳میلیون نفر، بلغاریها با ۲.۹ میلیون نفر و ایرانیها با ۲.۳ میلیون نفر قرار داشتند.ترکیه علاوه بر اینکه یکی از مقاصد اصلی گردشگری مردم ایران است، در سالهای اخیر به مقصد مهاجرتی و سرمایهگذاری مهمی برای ایرانیان تبدیل شده و فعلا حدود 155هزار ایرانی در این کشور زندگی میکنند.
ترکیه از سال ۲۰۱۹ میلادی به مقصد مورد علاقه مهاجران ایرانی تبدیل شده است تا جایی که جمعیت ایرانیان در ترکیه در بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ میلادی، بیشتر از جمعیت ایرانیان در اتحادیه اروپا، بریتانیا و استرالیا است. ترکیه در حالی با اختلاف بزرگترین میزبان گردشگران و مسافران ایرانی است که در سال ۲۰۱۹ میلادی سهم این کشور از سفرهای خارجی ایرانیها ۵۲ درصد بود و در سالهای بعد توانسته سهم خود از بازار ایران را ۱۹ درصد افزایش دهد و آن را به ۷۱ درصد برساند.
عراق دومین مقصد گردشگری خارجی ایرانیان
به غیر از ترکیه، سه کشور دیگر هم در بالای فهرست سفرهای خارجی ایرانیان قرار دارد. کشور عراق در سال 2021 میزبان ۱۳درصد از سفرهای خارجی ایرانیان بود که سفرهای زیارتی بخش اصلی این سفرها را تشکیل میدهند. سال گذشته فقط ۳۴۸ هزار نفر با کاروانهای تحت نظارت سازمان حج و زیارت از طریق زمینی و هوایی به عتبات عالیات اعزام شدند.
در مجموع به صورت هفتگی 120 پرواز از ایران به مقصد عراق پرواز میکند. دریافت ویزای عراق برای زائران ایرانی سخت نیست و در روزهای خاص مانند پیادهروی اربعین ویزای آن لغو میشود. در سال ۲۰۱۹ کشور عراق درصد بالاتری از گردشگران ایرانی یعنی حدود ۱۸درصد را به خود جذب کرده بود، اما در چند سال گذشته حدود پنج درصد از سهم بازار ایران را از دست داده و به عدد ۱۳درصد رسیده که این سهم عمدتا به ترکیه رسیده است.
امارات و سهم زیاد از آن گردشگران ایرانی
کشور امارات شش درصد از سفرهای گردشگری ایران را به خودش اختصاص داده و بعد از عراق در رتبه سوم قرار گرفته است. ویزای این کشور هم به راحتی برای اتباع ایرانی صادر میشود. آمارهای سال 2022 گردشگری این کشور نشان میدهد که هندیها با یک میلیون و 240 هزار مسافر در صدر لیست توریستهای دوبی در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۲ میلادی قرار داشتند. پس از آن، کشورهای عمان، عربستان، انگلیس، روسیه، آمریکا پاکستان، فرانسه، آلمان و ایران به ترتیب در رتبههای بعدی گردشگران دوبی قرار گرفتند. تعداد مسافران ایرانی که در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۲ میلادی به دوبی سفر کردهاند، ۲۴۷ هزار نفر برآورد شده است.
ارمنستان و سوریه در جایگاه مشترک
نکته مهم این گزارش رتبه مشترک سوریه و ارمنستان است که بعد از امارات، هر یک با دو درصد به ترتیب بیشترین میزبانی را از مسافران ایرانی داشتهاند. عمده سفرها به سوریه مانند عراق زیارتی است و یکی از کشورهایی است که برای سفر به آن به ویزا نیازی ندارید. در حال حاضر ایرلاین «شام وینگز» هفتهای دو پرواز از ایران به سمت شام دارد و قیمت بلیت آن بسته به زمان سفر تغییر میکند.
اما فعلا حدود هشت میلیون تومان به فروش میرسد. سفرهای زیارتی سوریه در سال ۱۳۹۱ با آغاز جنگ داخلی سوریه متوقف شد، اما دوباره در سال ۱۳۹۸ این سفرها به صورت محدود آغاز شد. کرونا این سفرها را به مدت دو سال لغو کرد. ایران و سوریه آبان سال ۱۴۰۰ برای اعزام سالانه ۱۰۰ هزار زائر توافق کردند، اما دوباره این سفرها از خرداد ۱۴۰۱ لغو شدند. ماجرا تا آبان سال گذشته زمان برد و دوباره از همین ماه اعزام زائران کاروانها زیر نظر سازمان حج و زیارت فقط از مشهد صورت گرفت.
حالا دوباره از هفتههای گذشته اعزام کاروان به سوریه متوقف شده و در حال حاضر هیچ اعزامی به سوریه انجام نمیشود. درست شبیه امارات و ترکیه، تورهای گردشگری ارمنستان در ایران علاقهمندان زیادی دارند و مهمترین دلیل آن هزینه پایین نسبت به سفر به برخی از نقاط ایران است. در سال 2022 اتباع روسیه، گرجستان و ایران به ترتیب با سهم 46، 11 و 7 درصدی بیشترین گردشگران ورودی به این کشور را تشکیل دادند. از ژانویه تا سپتامبر سال 2021 هم در مجموع تعداد اتباع ایرانی وارد شده به ارمنستان به 68 هزار و 830 نفر رسید. گردشگران ایرانی میتوانند بدون دریافت ویزا به مدت ۱۸۰ روز در کشور ارمنستان اقامت داشته باشند.
قطر و روسیه هم در راهند
علاوه بر این چند کشور، احتمالا به زودی قطر هم به یکی از مقاصد گردشگری ایرانیان تبدیل شود چون این کشور ایران را به عنوان یکی از 15 بازار هدف خود انتخاب کرده و تفاهمنامهای برای افزایش پروازهای مستقیم بین دو کشور امضا کرده است. روسیه هم بازارهای جدیدی را برای جذب گردشگران بیشتر جایگزین کرده که قطر، بحرین، عربستان و ایران هم به عنوان بخشی از این بازار انتخاب شدهاند.
درحال حاضر ۱۰ پرواز مستقیم در هفته بین تهران و مسکو برقرار است، اما برنامه شرکتهای هواپیمایی روسیه این است که تعداد این پروازها را افزایش دهند. ضمن آنکه به تعداد شهرهایی که از روسیه به ایران پرواز مستقیم خواهند داشت، اضافه میشود. ایران و روسیه از سال ۱۳۹۶ موافقتنامهای را درباره لغو روادید سفرهای گروهی شهروندان دو کشور امضا کردند که طبق آن قرار بود این ویزا با آغاز سال ۲۰۲۳ لغو شود، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. با اجرای این برنامه، شهروندان ایران و روسیه اگر در قالب گروههای گردشگری پنج تا ۵۰ نفره بین دو کشور سفر کنند، برای مدت ۱۵ روز اقامت به ویزا نیاز نخواهند داشت.
نکته
* نکته مهم این گزارش رتبه مشترک سوریه و ارمنستان است که بعد از امارات، هر یک با دو درصد به ترتیب بیشترین میزبانی را از مسافران ایرانی داشتهاند. عمده سفرها به سوریه مانند عراق زیارتی است و یکی از کشورهایی است که برای سفر به آن به ویزا نیازی ندارید
* ترکیه علاوه بر اینکه یکی از مقاصد اصلی گردشگری مردم ایران است، در سالهای اخیر به مقصد مهاجرتی و سرمایهگذاری مهمی برای ایرانیان تبدیل شده و فعلا حدود 155هزار ایرانی در این کشور زندگی میکنند. ترکیه از سال ۲۰۱۹ میلادی به مقصد مورد علاقه مهاجران ایرانی تبدیل شده است تا جایی که جمعیت ایرانیان در ترکیه در بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ میلادی، بیشتر از جمعیت ایرانیان در اتحادیه اروپا، بریتانیا و استرالیا است
