روزنامه هفت صبح، اکرم احمدی| خبرگزاری ایرنا گزارشی تحلیلی درباره نسبت زنان و رسانه با عنوان «یکصد زن خبرساز در پنج سال اخیر» منتشر کرده و در آن از شکلگیری موضوعهایی نوشته که بهطور مشخص زنانه است. در این گزارش نام صد زن شناخته شده در عرصه سینما، ورزش، سیاست، فرهنگ و جامعه مطرح شده که از سالهای 1396 تا 1401 نامشان در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی و رسانهها بارها تکرار شده است. نکته جالب این گزارش مطرح شدن نام دهها زن به دلیل مسائل جنسیتی است که بیش از مسائل دیگر در کانون توجه رسانهها و شبکههای مجازی قرار گرفته است. این گزارش نکات مهم و جزئیات جالب دیگری هم دارد که در ادامه این مطلب میخوانید.
تنگناها و موانع زنان
اولین نکته مهم این گزارش رد کردن گزارهای است که بهطور عمده در رسانهها شکلبندی شده و انتشار پیدا میکند. اینکه زنان فقط به دلیل جنسیتشان با تنگناها و موانعی روبهرو میشوند و این مشکلات اصلا برای مردان موضوعیت ندارد. موضوعاتی مانند حجاب و گشت ارشاد و… این گزارش توضیح داده که چنین گزارهای در فضای مجازی و رسانههای نسل نو که از طریق شبکههای اجتماعی با مخاطبانشان سخن میگویند، مطرح میشود…
زنانی که در پنج سال اخیر سوژه رسانهای شدند
طبق این گزارش بیشترین میزان خبرسازی یعنی ۲۸درصد مربوط به مسائل جنسیتی زنان است، البته برخی از زنانی که نامشان در دسته سیاسی قرار گرفته در ارتباط با موضوعات جنسیتی، حقوق زنان و… نیز خبرسازی داشتهاند، اما وزن سیاسی اقداماتشان سنگینتر بوده است. مثلا کتایون ریاحی بازیگر سینما و تلویزیون که سریال یوسف و زلیخا با بازی او بارها از تلویزیون پخش شده، یکبار در جریان اعتراضات به مرگ مهسا امینی و یکبار هم به دلیل ادعای مواجهه با تعرض جنسی و جنبش «میتو» در سینمای ایران نگاهها را بهخود جلب کرد.
نام ندا آقاسلطان هم در این پنج سال به دلیل اشاره به سالگرد کشتهشدنش در جریان اعتراضهای سال 88 در شبکههای اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. همانطور که گفته شد میزان خبرسازی یعنی ۲۸درصد مربوط به مسائل جنسیتی زنان است. از میان این ۲۸درصد، حدود ۳.۵۷درصد در ارتباط با گشت ارشاد است که در این لیست نام مهسا امینی دیده میشود. مهسا امینی شهریور ماه گذشته بعد از انتقال به مرکز وزرا به دلیل بیحجابی جانش را به دلایلی که هنوز اعلام نشده از دست داد.
۱۰.۷۲درصد اعتراض به حجاب از منظر مدنی است که در این لیست نام سپیده رشنو دیده میشود که بعد از انتشار ویدئوی درگیری با یک زن محجبه در اتوبوس دستگیر و بعد از چند هفته با گذاشتن وثیقه از زندان آزاد شد. ۴۶.۴۳درصد اعتراض به حجاب از جنبه سیاسی است که در این لیست نام ویدا موحد و یاسمین آریایی دیده میشود که به دلیل اظهار به بیحجابی در سطح شهر دستگیر و زندانی شدند. ۱۷.۸۶درصد نیز مربوط به ادعاهای مربوط به تعرضات جنسی و جنبش موسوم به «میتو» است که در این قسمت نام ترانه علیدوستی، شبنم فرشادجو و کتایون ریاحی و هانیه توسلی بازیگران سینما دیده میشود.
۱۰.۷۱درصد قتلهای ناموسی است كه در این لیست نام شلير رسولی قرار دارد که ماه گذشته برای ممانعت از تعرض مرد همسایه خود را از طبقه دوم به بیرون پرت کرد و جانش را از دست داد. ۳.۵۷درصد هم مربوط به حقوق زنان است. ۷.۱۴درصد برای حمایت از حجاب خبرساز بودهاند که نام الهام چرخنده در این لیست دیده میشود.براساس این گزارش 27درصد از این زنان به دلیل مسائل سیاسی نامشان مطرح شده است.
درگذشت اعظم طالقانی فرزند سیدمحمود طالقانی، فعال حوزه زنان و نخستین زنی که نامزد ریاست جمهوری در ایران شد، خبرسازی زینب سلیمانی دختر سردار قاسم سلیمانی بعد از شهادت پدرش، دستگیری نازنین زاغری شهروند دوتابعیتی ایرانی انگلیسی به اتهام جاسوسی و دستگیری سپیده قلیان فعال مدنی در جریان اعتراضات هفتتپه؛ نام این زنان در پنج سال گذشته بارها در فضای مجازی و رسانهها به دلیل مسائل سیاسی تکرار شده است. البته از نام انسیه خزعلی و معصومه ابتکار هم نمیتوان عبور کرد.
انسیه خزعلی در دوماه گذشته و به دلیل مهاجرت پسرش به کانادا و تاسیس شرکت فروش فیلترشکن در فضای مجازی سروصدای زیادی بهراه انداخت. نام معصومه ابتکار هم در پنج سال گذشته به دلیل مهاجرت پسرش به آمریکا چند بار در فضای مجازی مطرح شد. در این لیست نام ریرا اسماعیلیون و پریسا اقبالیون مادر و دختری که جانشان را در سانحه سقوط هواپیمای اوکراین از دست دادند، نیز بارها در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی تکرار شده است.
20درصد از این زنان به دلیل فعالیت در فضای مجازی و آسیبهای اجتماعی نامشان در رسانهها مطرح شده است. افراد مشهوری مثل هدی رستمی اینفلوئنسر گردشگری، سحر تبر بلاگر اینستاگرام، سحر قریشی بازیگری که برای ازدواج با تتلو از ایران رفت تا آزاده نامداری مجری تلویزیون و زهره فکورصبور بازیگر سینما و تلویزیون که خبرهای مربوط به مرگ و شایعه خودکشی آنها بارها در فضای مجازی تکرار شد. در این لیست نام دنیا جهانبخت بلاگر و بهاره رهنما نیز دیده میشود.
ماجرای ازدواج دنیا جهانبخت با یک خواننده ایرانی و ازدواج دوم و البته طلاق بهاره رهنما بارها در فضای مجازی مطرح شد. هلیا دختر نوجوان اصفهانی که ویدئوی قمه کشیدن او در فضای مجازی پربازدید شده بود هم در این لیست حضور دارد. ریحانه پارسا هم جزو کسانی است که در این لیست جای میگیرد، ماجرای ازدواج او با مهدی کوشکی و جدایی و مهاجرت او یکی از موضوعهای پربازدید در فضای مجازی بود. نرگس کلباسی که حالا فعال اجتماعی است هم نامش در فضای مجازی مطرح شده.
ماجرای زندانی شدن او در هندوستان و آزادیاش به کمک جواد ظریف وزیر امور خارجه وقت سر و صدای زیادی در فضای مجازی به راه انداخت. البته نام او در جریان کمک به زلزله زدههای کرمانشاه هم تا چند ماه در صدر خبرهای فضای مجازی بود. در این میان از نام کیمیا علیزاده دختر تکواندوکار ایرانی و دارنده مدال برنز المپیک نمیتوان گذشت. نام او بعد از مهاجرت از ایران تا چند ماه در فضای مجازی تکرار شد.
۷درصد از این لیست زنانی هستند که در حوزه فرهنگی فعالیت کردهاند. در این لیست نام لیلا حاتمی به دلیل چند بار حضور در هیات داوری جشنوارههای ونیز و کن، رویا نونهالی و ژاله صامتی به دلیل داوری در برنامه استعدادیابی عصر جدید و گلشیفته فراهانی و زهرا امیرابراهیمی برای فعالیت جنجالی در سینمای جهان دیده میشود. نام مهشاد کریمی و ریحانه یاسینی هم در این لیست دیده میشود. این دو خبرنگار دوم تیرماه سال گذشته بر اثر واژگونی اتوبوس حامل خبرنگاران در نقده آذربایجان غربی، جان خود را از دست دادند. در این سفر خبرنگاران به منظور بازدید از پروژههای ستاد احیای دریاچه ارومیه به نقده سفر کرده بودند.
11درصد از این زنان به دلیل موفقیتهای ورزشی و درخشش در میادین بینالمللی در فضای مجازی مطرح شدهاند. فرشته کریمی ستاره تیم ملی فوتسال زنان، زهرا نعمتی بانوی تیراندازی با کمان که هم در المپیک حضور داشته و هم در پارالمپیک و گلاره ناظمی داور فوتسال که مسابقههای مهم مردان را در عرصه بینالمللی سوت میزند، شهربانو منصوریان به دلیل قهرمانی در مسابقات ووشوی جهان و فعالیتهای اجتماعی که دارد، فرزانه فصیحی دختر باد ایران، فرانک پرتو آذر قهرمان دوچرخه سواری کوهستان و حمیده عباسعلی قهرمان کاراته آسیا در این لیست حضور دارند. در این لیست فقط نام دو درصد از زنان به دلیل مسائل علمی و پژوهشی مطرح شده است. مریم میرزاخانی ریاضیدان مشهور ایرانی که به دلیل سرطان جانش را از دست داد، چهره مهم این لیست است که نامش در پنج سال گذشته بارها در فضای مجازی تکرار شده است.
غیبت در تجارت و حضور در ویژهخواری
نکته جالب توجه این گزارش غیبت زنان در حوزه اقتصادی و شاخههایی مثل تجارت، کارآفرینی است. نام دو زن بارها در فضای مجازی تکرار شد، البته نه به دلیل موفقیت در تجارت و کارآفرینی. مرجان شیخالاسلام و شبنم نعمتزاده زنانی بودند که در حوزه اقتصادی نامشان در 5 سال گذشته بارها تکرار شده، زنانی که نامشان به دلیل مشارکت در فساد اقتصادی ثبت شده است.
مرجان شیخالاسلام روزنامهنگار و فعال سیاسی سابق یکی از متهمان اصلی و فراری در پرونده فساد در پتروشیمی است. او در یکی از پروندههای خود بیش از ۷/۴ میلیارد دلار اختلاس کرده است. نام شبنم نعمتزاده دختر وزیر سابق صنعت و معدن و تجارت نیز به دلیل احتکار دارو و پرونده او درباره اختلال اقتصادی بارها در شبکههای اجتماعی و رسانهها مطرح شد.
