روزنامه هفت صبح، احمد رنجبر| آخر هفته پیش باز هم نام «گاندو» در میان خبرهای فرهنگی دیده میشد. این بار شاهد یک ویدئوی یک دقیقه و سی ثانیهای بودیم با این تیتر:«بخشهای سانسور شده از قسمت هفدهم سریال گاندو». این چندمین بار است که سر و کله «گاندو» با چنین تیتری در رسانهها پیدا میشود. ماجرا چیست؟ چه کسی بخشهای ممیزی شده را به بیرون میدهد؟ تمهیدی است برای بیشتر دیده شدن؟
***قصه نسخه اصلی و نسخه سانسور شده***
در ویدئویی که چند کانال تلگرامی آن را بارگذاری کردهاند، نسخه سانسور شده و نسخه اصلی قسمت هفدهم «گاندو» کنار هم قرار گرفتهاند. این صحنهها مربوط است به بگو مگوی وحید رهبانی (محمد - نقش اصلی و عضو تیم امنیتی) با داریوش فرهنگ (حسین عبدی - رئیس تیم امنیتی). برای اینکه بدانید از چه حرف میزنیم ابتدا دیالوگها را مرور میکنیم. در این ویدئو ابتدا کپشن «نسخه اصلی» میآید و بعد از آن «نسخه سانسور» شده. اولین دیالوگ این است:« آقا یعنی رسما نمیشه از فامیلهای «رئیس جمهور» تحقیقات کرد دیگه؟» آنچه روی آنتن دیدیم و به قول سازندگانِ ویدئو ،«نسخه سانسور شده»، این است:« آقا یعنی رسما نمیشه از فامیلهای «مسئولین»تحقیقات کرد دیگه؟» در دیالوگ بعدی واژه «حکومتی» ممیزی شده. اصل جمله این بوده:«تا کی باید موقعیت جغرافیایی ایران بشه توجیه برای ناتوانیهای حکومتی ما». در قسمتی که روی آنتن رفت اما خبری از«حکومتی» نیست و فقط«ما» مورد استفاده قرار گرفته. در این جمله هم کلمه «رئیس جمهور» جای خود را به «مسئول» داده:« شما به من بگید چرا یه نفر فقط بهخاطر اینکه فامیل «رئیس جمهور» باید تافته جدابافته بهحساب بیاد؟ چه مصونیت سیاسیای باید داشته باشه؟» یک جمله هم به طور کامل حذف شده: « از اینکه فامیل نزدیک رئیس جمهور نباید از مزایای رئیس جمهور استفاده کنه بهت حق میدم اما برعکسش رو هم در نظر بگیر. رئیس جمهور هم نباید از اشتباهات فامیلهای نزدیکش صدمه ببینه.» جمله جایگزین این است:«محمد! حتی اگه یک روز من بهت گفتم روی گناه یکی چشم پوشی کن گوش نده برو تحقیقاتت رو ادامه بده.»
***بههم زدن قاعده بازی***
اولین سوالی که پیش میآید این است: چه کسی نسخه ممیزی نشده سریال «گاندو» را لو میدهد؟ عوامل سریال؟ مسئولان تلویزیون یا شخص سوم؟! حتما میدانید که تلویزیون دارای چارچوب سفت و سختی است و بارها گلهگذاریهای فلان برنامه ساز یا کارگردان درباره ممیزیها را شنیدهایم. عجالتا قضاوتی درباره سانسور تلویزیون نداریم ولی این یک امر طبیعی است که هر جنگی باید تا پیش از پخش برنامه یک سریال باشد. یعنی اگر یک تهیهکننده نتوانست مسئول بالادستی را راضی کند و اثرش را با ممیزی روی آنتن دید، نباید قاعده بازی را به هم بزند. مصاحبه اعتراضی حق اوست اما انتشار نسخه اصلی خارج از پروتکلی است که پذیرفته.
***آنها که محرم نیستند***
حتما ممیزیهای تلویزیون نیازمند بازتعریف است و صداوسیما برای باز کردن بیش از پیش مدیران شجاع میخواهد. تا اطلاع ثانوی تهیهکنندگان و صاحبان یک اثر نباید دعوا را به بیرون از خانه منتقل کنند. کاری که چندی پیش سردبیر «دلصدا» کرد و از ممنوع الکاری حامد همایون خبر داد، مصداق همین «افشای درون خانه» است. کسی که بخشهای ممیزی نشده «گاندو» را لو داده هم در دایره « نامحرمان» قرار میگیرد.
***بدعت عجیب***
اشاره کردیم مشکل ممیزی در صداوسیما باید اصولی حل شود. انتشار بخشهای ممیزی شده هر سریال و برنامه یک نتیجه بیشتر ندارد: هجوم بیش از پیش به تلویزیون و بیاعتبار شدن این رسانه. مسئله آنقدر مهم است که ابتدای سال و بعد از انتشار نسخه بخشهای سانسور شده «پایتخت ۵» که مربوط به کشتی تایتانیک است با واکنش فوری عوامل مواجه شد. آن ها خود را مبرا از انتشار این سکانس اعلام کردند و گفتند با خاطیان برخورد میکنیم. عوامل «گاندو» اما سکوت پیشه کردهاند.
***روشی برای دیده شدن گاندو***
پیشتر که یک سکانس سانسور شده «گاندو» دست به دست میچرخید نوشتیم این شیوهای است برای دیده شدن. حالا هم سکوت بیموقع عوامل به این شائبه دامن میزند. «گاندو» به اندازه کافی تند و تیز است و حرفهایش را میزند. نمیگویم حق ندارند اسم رئیس جمهور را بیاورند و از بقیه مسئولان تراز اول انتقاد نکنند ولی باور کنید در همین حد هم منظورش بی پرده به گوش مخاطب میرسد. چنین هیاهویی فقط بازی رسانهای برای بیشتر دیده شدن است منتها این بازی عواقب بدی دارد و دودش به چشم تلویزیون میرود.
