یک عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان و فوقتخصص روماتولوژی، لوپوس را یک بیماری خودایمنی مزمن و به شدت ناتوانکننده توصیف کرده است که کیفیت زندگی مبتلایان را به طور جدی تحت الشعاع قرار میدهد. به گفته این متخصص، تنها کلید طلایی برای مهار این بیماری، تشخیص زودهنگام همراه با پیگیری منظم و بدون وقفه پزشکی است.
آمارهای نگران کننده از شیوع لوپوس در ایران
دکتر میترا عباسیفرد، که ۲۰ اردیبهشت ماه در جمع خبرنگاران و به مناسبت ۱۰ می (روز جهانی لوپوس) صحبت میکرد، اعلام داشت: «در ایران از هر ۱۰۰ هزار نفر، حدود ۴۰ نفر به لوپوس مبتلا هستند. این بیماری در زنان ۹ برابر بیشتر از مردان دیده میشود. لوپوس اغلب در بازه سنی ۱۵ تا ۴۵ سال بروز میکند، اما امکان ابتلا در نوزادان و افراد مسن نیز وجود دارد.»
وقتی سیستم ایمنی به جای دفاع، به خود حمله میکند
وی توضیح داد که ماهیت این بیماری به گونهای است که سیستم ایمنی بدن به جای محافظت، به بافتها و اندامهای خودی حمله میکند. این حملات نابجا میتواند طیف گستردهای از بخشهای بدن از جمله مفاصل، پوست، کلیهها، خون، قلب و ریه را دچار آسیب کند.
سه نوع اصلی لوپوس کدامند؟
دکتر عباسیفرد در دستهبندی خود، انواع لوپوس را شامل لوپوس پوستی، لوپوس سیستمیک و لوپوس دارویی برشمرد و گفت: «در نوع سیستمیک، بیمار علاوه بر علائم پوستی ممکن است دچار التهاب یا درگیری اندامهایی مانند مفاصل، ماهیچهها، ریه، قلب، کلیه و مغز شود.»
خاموشی موقتی یا عود دوباره؛ سرنوشت نامعلوم بیماران
این فوقتخصص روماتولوژی با تأکید بر این نکته حیاتی که لوپوس در صورت تشخیص و درمان به موقع میتواند وارد فاز خاموشی شود، هشدار داد: «گاهی این خاموشی طولانیمدت است و گاهی بیماری مجدداً عود میکند. شدت و میزان فعالیت بیماری در طول زمان ثابت نیست و ممکن است هر بار عضو متفاوتی از بدن را درگیر کند.»
علت اصلی لوپوس: معمایی که هنوز حل نشده است
وی با اشاره به این که هنوز منشاء اصلی لوپوس به طور کامل شناسایی نشده، خاطرنشان کرد: «مانند سایر بیماریهای خودایمنی، ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. یکی از مهمترین محرکهای محیطی، اشعه فرابنفش خورشید است.»
علائم هشداردهنده ای که نباید نادیده بگیرید
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، تب، خستگی مفرط، ضعف و کاهش وزن را به عنوان علائم عمومی این بیماری معرفی کرد و افزود: «خستگی یکی از شایعترین نشانهها در بیماران لوپوسی است. همچنین ضایعات پوستی به شکل قرمزی بال پروانه روی گونهها و پل بینی، از دیگر علائم کلیدی بیماری محسوب میشود.»
به گفته این پزشک متخصص، حساسیت به نور، درد و تورم مفاصل، خشکی صبحگاهی مفاصل، تنگی نفس و درد قفسه سینه (در صورت درگیری قلب و ریه) و همچنین ورم پاها به دلیل درگیری کلیهها و دفع پروتئین از دیگر نشانههای قابل توجه هستند. علائم عصبی مانند سردرد، سرگیجه و اختلال در تمرکز و حافظه نیز در این بیماران دیده میشود.
بارداری با لوپوس؛ ممکن است اما با این شرایط سخت
دکتر عباسیفرد در پاسخ به دغدغه بسیاری از زنان مبتلا که آیا میتوانند باردار شوند، گفت: «انتخاب زمان مناسب برای بارداری بسیار حیاتی است. بیمار باید در دورهای اقدام کند که بیماری در فاز خاموشی به سر میبرد و فرد حداقل میزان دارو را مصرف میکند. با اجازه پزشک و تحت نظارت دقیق، بارداری امکانپذیر است، البته در دوران بارداری انجام آزمایشهای لازم و در برخی موارد اکوکاردیوگرافی جنین برای بررسی بیشتر ضروری است.»
هشدار جدی: خودسرانه دارو را کم یا زیاد نکنید!
این متخصص روماتولوژی بر پیگیری منظم وضعیت بیماری پای فشرد و تأکید کرد که بیماران باید به طور مرتب برای ارزیابی میزان فعالیت بیماری و تنظیم داروها (از جمله کورتون و داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی) به پزشک مراجعه کنند تا مشخص شود برنامه درمانی برای کنترل علائم مناسب است یا خیر.
وی در ادامه هشدار بسیار مهمی داد: «بیماران هرگز نباید به صورت خودسرانه میزان دارو را کم یا زیاد کنند. با توجه به این که هیدروکسی کلروکین یکی از داروهای اصلی بیماران است، لازم است طبق نظر روماتولوژیست، بیمار برای معاینات چشمی به چشمپزشک ارجاع داده شود.»
نسخه طلایی برای زندگی بهتر با لوپوس
دکتر عباسیفرد چند توصیه کلیدی هم برای مبتلایان داشت: «استرس باعث تشدید علائم و عود بیماری میشود. بیماران باید از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید بین ساعات ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر خودداری کرده و حتماً از کرمهای ضدآفتاب استفاده کنند.»
این پزشک متخصص در ادامه افزود: «انجام ورزشهای منظم مانند پیادهروی و یوگا، داشتن تغذیه سالم و اصلاح سبک زندگی میتواند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک شایانی کند.»
عباسیفرد در پایان تأکید کرد: «در صورت بروز یا تشدید هرگونه علائم مرتبط با لوپوس، مشورت با پزشک متخصص روماتولوژی ضروری است.»
