هفت صبح| امروز در ستون سلامت از تغذیه و رژیم غذایی و... فاصله میگیریم و به یک بیماری کمتر شناخته شده بین مردم میپردازیم؛ اسکیزوفرنی. یکی از پیچیدهترین اختلالات روانی که مستقیما بر تفکر، ادراک و رفتار تاثیر میگذارد. یکی از عوارض مهمش هم این است که افراد مبتلا اغلب در تشخیص بین واقعیت و خیال مشکل دارند؛ وضعیتی که به عنوان روانپریشی شناخته میشود. اسکیزوفرنی معمولا چه زمانی بروز میکند؟ در مردان بیشتر است یا زنان؟ برای پاسخ به این سوالات با ما همراه باشید.
علت دقیق این اختلال هنوز ناشناخته است اما تحقیقات نشان میدهد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در آن نقش دارند. خبر بد اینکه سابقه خانوادگی این بیماری احتمال ابتلا به اسکیزوفرنی را افزایش میدهد، در حالی که عواملی مانند استرس روانی شدید، قرار گرفتن در معرض عفونتها یا سموم قبل از تولد و آسیبهای دوران کودکی هم میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
تحقیقات نشان میدهد برخی عوامل محیطی مانند مصرف مواد مخدر، زندگی در محیطهای شلوغ شهری یا قرار گرفتن در معرض فشارهای اجتماعی، ممکن است فقط در افرادی که زمینه ژنتیکی از قبل دارند، باعث ایجاد این اختلال شوند.
اسکیزوفرنی معمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی بروز میکند و در مردان زودتر از زنان تشخیص داده میشود. برجستهترین علائم آن شامل توهم، به ویژه توهم شنیداری است که در آن بیمار صداهایی را میشنود که وجود ندارند، همراه با هذیان، که باورهایی نادرست اما ثابت هستند، مانند این باور که فرد تحت نظر یا آزار و اذیت است.
افراد مبتلا همچنین از اختلال در تفکر و رفتار، مشکل در ابراز احساسات و مشکلات حافظه و تمرکز رنج میبرند که بر توانایی آنها در مطالعه، کار و معاشرت تأثیر میگذارد. در برخی موارد، رفتارهای پرخطر مانند سوءمصرف مواد یا افکار خودآزاری ممکن است بروز کند که نیاز به مداخله پزشکی تخصصی دارد.
اسکیزوفرنی ممکن است با عدم تعادل در مواد شیمیایی مغز که به عنوان انتقالدهندههای عصبی شناخته میشوند، مرتبط باشد که مسئول انتقال سیگنالها بین سلولهای مغزی هستند. در برخی موارد، فعالیت این انتقالدهندههای عصبی ممکن است بالاتر یا پایینتر از حد معمول باشد.
دوپامین و گلوتامات از برجستهترین انتقالدهندههای عصبی مرتبط با اسکیزوفرنی هستند، زیرا در تفکر، درک و انگیزه نقش دارند. هنگامی که تعادل آنها مختل میشود، درک فرد از واقعیت ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد و منجر به علائمی مانند توهم - دیدن یا شنیدن چیزهایی که وجود ندارند - شود.گلوتامات با حافظه، خلق و خو و عملکردهای تفکر مرتبط است و بر فعالیت برخی از مناطق مغز تأثیر میگذارد. هرگونه عدم تعادل در سطح آن ممکن است منجر به علائمی مانند اختلال در تعامل اجتماعی و کندی عاطفی شود.
