هفت صبح | بازار خودرو این روزها، تصویری از یک بنبست تمامعیار را به نمایش میگذارد. نه خرید خودروی نو در توان متقاضیان است و نه هزینه بالای خودروهای دستدوم، به همین دلیل بسیاری از متقاضیان منتظر اصلاح قیمتها در بازار هستند. تورم بازار خودرو چنان اوج گرفته که دیگر خریدار چندانی برای آنها باقی نمانده است. در این میان، کسانی که به ناچار به سراغ خودروهای کهنهتر میروند، با معضل جدید هزینههای سرسامآور تعمیرات روبهرو شدهاند. خودروهای داخلی، با وجود در دسترس بودن قطعات، به دلیل استهلاک بالا و نیاز مکرر به تعمیر، به کابوسی برای مالکان تبدیل شدهاند و خودروهای خارجی قدیمی نیز به دلیل کمبود قطعات یدکی، نه تنها تامین قطعاتشان گران است بلکه تعمیرشان نیز گرانتر تمام میشود، از طرف دیگر گاهی حتی قطعهای برای آنها پیدا نمیشود و احتمال دارد در پارکینگ جا خشک کند.
واقعیت این است که افزایش قیمت خودروهای نو در ماههای اخیر، که تحت تأثیر افزایش نرخ ارز و موج افزایش نرخ تولیدکنندگان داخلی رخ داده، نه تنها خریداران را از بازار نو فراری داده، بلکه بازار دستدوم را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس گزارشهای میدانی، خودروهای خارجی دست دومی مدل پایین که تا سال گذشته حدود یکمیلیارد تومان مشتریان خاص خود را داشتند، اکنون به بالای ۲ میلیارد تومان رسیدهاند.یک خریدار خودرو در تهران به هفتصبح گفت: «۲۰۶ مدل ۹۰ که پارسال با ۳۰۰ میلیون تومان میشد خرید، الان با ۸۰۰ میلیون فروشنده دارد. یک خریدار معمولی با این قیمتها دیگر به فکر خرید خودرو دست دوم داخلی نمیافتد، چون این خودرو را باید هر ماه تعمیر کرد. حتی برای آنهایی که خودرو برای کار در اسنپ میخرند تعمیرات به صورت هفتگی اتفاق میافتد که به نسبت هزینه و توقف خودرو در تعمیرگاه نمیارزد.» این موضوع، نشان از عمق بحرانی دارد که بازار خودرو را در برگرفته است.
درواقع بازار خودرو فقط به قیمتهای نجومی محدود نمیشود. افرادی که به دلیل کمبود نقدینگی، مجبور به خرید خودروهای مدل پایین یا کارکرده هستند، با باتلاق جدیدی روبهرو میشوند. بر اساس آمارها، هزینه تعمیرات خودرو در یک سال اخیر با رشد بیش از ۱۰۰ درصدی مواجه شده، یک تعویض لنت ترمز که پارسال ۴ میلیون تومان هزینه داشت، اکنون به ۸ میلیون تومان رسیده و افزایش قیمت روغن موتور نیز به همین نسبت بوده است. از طرف دیگر خودروهای دست دوم استهلاک بالاتری هم دارند و همین مسئله منجر میشود که مشتریان فعلا برای خرید خودرو تامل کنند.
سه عامل اصلی رکود بازار خودرو
مهدی دادفر در گفتوگو با هفتصبح سه عامل اصلی را برای رکود بازار خودرو برمیشمرد و میگوید:« با افزایش نرخ دلار، قیمت خودرو بالا رفته و واردات قطعات یدکی نیز به شدت افزایش یافته است. از این رو میتوان ادعا کرد که این افزایش هزینه، در کنار بالا رفتن قیمت نهایی خودرو منجر شده توان خرید خودرو در کلیت بازار کاهش یابد.»وی با اشاره به عوامل دیگر افزود: «تورم بالا و کاهش درآمد واقعی مردم، نقدینگی در بازار خودرو را با کاهش مواجه کرده است. در شرایط فعلی، مردم به جای خرید خودرو، بیشتر تلاش میکنند هزینههای خود را مدیریت کنند و در نهایت برخی با دیدن فضای انتظارات تورمی قیمت خودروهای دست دوم را خیلی بالا اعلام میکنند به همین دلیل تقاضا کاهش یافته، البته نباید نادیده گرفت همین افرادی که خودرو دست دوم دارند اگر برای جایگزینی با خودرو نو باشند به دلیل افزایش قیمت خودرو همان نسبت را در خودرو دست دوم اعمال میکند و آنهایی هم که برای معامله و سود بردن خودرو دست دوم خریده تحت تاثیر فضای بازار قیمتها را تعیین میکند.»
تا زمانی که ثبات ارزی و کاهش التهاب قیمتها محقق نشود، بازار خودرو همچنان در رکود باقی خواهد ماند. همچنین، برای رونق بازار دستدوم، باید نظام تأمین قطعات یدکی ساماندهی شود و هزینههای تعمیرات با نظارت بیشتری کنترل گردد. با همراهی دولت قیمتها میتواند به تعادل برسد و بازار بار دیگر نفس بکشد؛ اما در شرایط فعلی، به نظر میرسد روزگار سخت بازار خودرو، چند صباحی دیگر نیز ادامه خواهد داشت.
بررسی روند افزایشی قیمت خودرو در ۱۴۰۵
واقعیت این است سال ۱۴۰۵ با یکی از ملتهبترین دورههای تاریخ بازار خودرو ایران رقم خورد. در فاصله کوتاه نیمه فروردین تا هفته آخر اردیبهشت، میانگین رشد قیمتها در بسیاری از مدلهای پرتقاضا از مرز ۴۰درصد عبور کرد. این جهش خیرهکننده، در خرداد بعد هم ادامه یافت. هرچند بعد از توافق و رفع محاصره دریایی فضا به این سمت سوق پیدا کرد که زنجیره تامین خودروسازی بهبود مییابد و ثبات نسبی به بازار برمیگردد اما این اتفاق نیفتاد.
در این میان، خودروهای خارجی بیشترین آسیب را از کمبود عرضه قطعات دیدند. هرچند، خودروهای مونتاژی چینی نیز عملکرد متعادلتری نداشتند.
آنچه بازار دستدوم را از خودروهای نو متمایز کرد، تغییر رفتار خریداران بود. با افزایش هزینههای تعمیرات و کمبود قطعات یدکی، خودروهای مدل پایین که قبلاً تقاضا داشتند، به دلیل کاهش قدرت خرید مردم و هزینههای بالای نگهداری با کاهش خرید مواجه شدند. در مقابل، خودروهای کارکرده با کارکرد پایین و دسترسی بهتر به قطعات، به گزینههای منطقیتری برای خریداران تبدیل شدند .پیشبینی میشود در سال ۱۴۰۵ نسبت معاملات خودروهای کارکرده به صفر، هرچند افت کرده اما بیشتر باشد، این تغییر نشان از تغییر راهبرد خریداران دارد کسانی که قدرت خرید خودروی نو را ندارند، به سمت خودروهای کارکرده با کیفیت بهتر و هزینه نگهداری کمتر حرکت کردهاند. از این رو بسیاری از خریداران در انتظار روشنتر شدن چشمانداز اقتصادی، از ورود به بازار خودداری میکنند.
