هفت صبح| بیمارستان گاندی تهران در پی حملات هوایی اخیر با خسارت گسترده روبهرو شده است؛ شیشههای ساختمان شکسته، بخشهایی از دیوارها و نمای بیرونی فرو ریخته و روند تخلیه بیماران بهویژه نوزادان بهصورت اضطراری در جریان است. در حالی که کشور سومین روز از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل را پشت سر میگذارد، شبکه درمانی ایران نیز از آسیبها در امان نمانده است. وزارت بهداشت اعلام کرده دستکم هفت مرکز درمانی در شهرهای مختلف کشور هدف حملات قرار گرفتهاند؛ از جمله بیمارستانهای گاندی، خاتمالانبیا و مطهری در تهران، بیمارستان ابوذر در اهواز و سه پایگاه اورژانس در سراب، چابهار و همدان. همچنین دو نیروی اورژانس در جریان این حملات مجروح شدهاند.
انتقال نوزادان از بخشهای حساس بیمارستان
در میان این مراکز، بیمارستان گاندی در شمال تهران بیشترین توجه را به خود جلب کرده است. تصاویر منتشرشده از این مرکز درمانی، ساختمانی چندطبقه را نشان میدهد که نمای آن بهشدت آسیب دیده، شیشههای پنجرهها فرو ریخته و صفحات فلزی نما کنده و آویزان شدهاند. در برخی طبقات، دیوارهای بیرونی تخریب شده و سازه داخلی ساختمان نمایان است. بقایای مصالح و قطعات شکستهشده در اطراف بنا پراکنده شده و آثار موج انفجار در طبقات مختلف بهوضوح دیده میشود.
به گفته مسئولان وزارت بهداشت، پس از اصابت موشک، روند تخلیه اضطراری آغاز شده است. کادر درمان، پرستاران و نیروهای خدماتی در ساعات اولیه بامداد، بیماران را از بخشهای آسیبدیده خارج کرده و به مراکز درمانی دیگر منتقل کردند. در ویدیوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، کارکنان درمانی در حال انتقال نوزادان از بخشهای حساس بیمارستان دیده میشوند؛ صحنههایی که نشان از وضعیت اضطراری و نگرانی جدی نسبت به ایمنی بیماران دارد.
حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» اعلام کرد بیمارستان گاندی با «همان نوع موشک» هدف قرار گرفته که پیشتر مدرسهای در میناب را مورد حمله قرار داده بود. او از آغاز تخلیه کامل این مرکز خبر داد و تأکید کرد سلامت بیماران در اولویت قرار دارد. تا زمان تنظیم این گزارش، آمار رسمی از کشتهشدگان یا مجروحان احتمالی در بیمارستان گاندی منتشر نشده است، اما منابع درمانی از خسارتهای جدی به ساختمان و تجهیزات پزشکی خبر میدهند. بر اساس اعلام وزارت بهداشت، بخشهایی از واحدهای بستری و بخشهای حساس این مرکز درمانی به دلیل خطر ریزش و آسیب بیشتر تعطیل شدهاند.
آسیب به مراکز درمانی در شرایطی رخ داده که این مراکز در بحرانها نقش خط مقدم نجات جان شهروندان را ایفا میکنند. تخریب بیمارستانها، علاوه بر خسارتهای فیزیکی، فشار مضاعفی بر نظام درمانی وارد میکند و روند رسیدگی به مجروحان را با اختلال مواجه میسازد. نیروهای اورژانس و هلالاحمر در تهران و سایر شهرها در حال انتقال مجروحان به مراکز جایگزین و تسریع در آواربرداری هستند.
واکنش سازمانهای جهانی
در واکنش به این گزارشها، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده موضوع را در حال بررسی است. تدروس آدهانوم گبریسوس، رئیس این سازمان در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» گزارشهای مربوط به آسیب دیدن بیمارستان گاندی را «بهشدت نگرانکننده» توصیف و بر ضرورت حفاظت از مراکز درمانی در جریان درگیریهای نظامی تأکید کرد.
حمله به بیمارستان گاندی در کنار سایر مراکز درمانی آسیبدیده بار دیگر موضوع امنیت زیرساختهای حیاتی و غیرنظامی را در کانون توجه قرار داده است؛ زیرساختهایی که در هر بحران، پناهگاه جان انسانها هستند و تخریب آنها ضربهای عمیق به احساس امنیت عمومی به شمار میآید.
نقض آشکار اصول بشردوستانه بینالمللی
دررابطه با حمله به مراکز بیمارستانی چند نکته فابل ذکر است. هدف قرار دادن بیمارستانها نقض آشکار اصول بشردوستانه بینالمللی است. هدف قرار دادن مراکز درمانی، حتی در شرایط جنگی، نقض صریح اصول حقوق بشردوستانه و کنوانسیونهای ژنو است. آمریکا و اسرائیل با حمله به بیمارستانها یکی از بدیهیترین خطوط قرمز انسانی را زیر پا گذاشتهاند؛ خط قرمزی که حفاظت از جان بیماران و کادر درمان را تضمین میکند.
این کار درعین حال ضربه به غیرنظامیان و اقشار بیدفاع است. چون بیمارستان محل حضور بیماران، کودکان، سالمندان و کادر درمان است؛ افرادی که هیچ نقشی در درگیریهای نظامی ندارند. حمله به چنین مراکزی به معنای وارد کردن آسیب مستقیم به غیرنظامیان و تشدید بحران انسانی است؛ اقدامی که باید بهصراحت محکوم شود. این حرکت میتواند موجب تشدید بحران انسانی و بیثباتی منطقهای شود. چون آسیب به زیرساختهای درمانی علاوه براینکه جان مجروحان را به خطر میاندازد، ظرفیت پاسخگویی به بحران را کاهش میدهد و دامنه بیثباتی را گسترش میدهد.
چنین اقداماتی به جای کاهش تنش، چرخه خشونت را عمیقتر میکند و پیامدهای منطقهای خطرناکی به همراه دارد. و درنهایت میتوان گفت این اقدام آمریکا و رژیم اسرائیل باعث خدشه به اعتبار ادعای حمایت از حقوق بشر میشود. کشورهایی که خود را مدافع حقوق بشر معرفی میکنند، با هدف قرار دادن مراکز درمانی، با تناقضی جدی روبهرو میشوند. حمله به بیمارستانها نهتنها از منظر اخلاقی محکوم است، بلکه اعتبار بینالمللی مدعیان حمایت از غیرنظامیان را نیز زیر سوال میبرد.
