گروه سیاسی | تصمیم تازه دونالد ترامپ مبنی بر توقف حمله به ایران باعث شد تا تحلیلها و نقد و نظرهای متفاوتی ارائه شود. برخی این تصمیم را نشانهای از اثبات ناتوانی آمریکا دانستند، برخی آن را مقدمهای برای شروع مجدد گفتوگوها قلمداد کردند و عدهای نیز گفتند که نباید به این توقف چندان خوشبین بود زیرا هیچ بعید نیست این مسئله برای آمادگی آمریکا به منظور ورود دوباره به جنگ باشد.
اشتباه محاسباتی آمریکا
سید جلال ساداتیان، سفیر اسبق ایران در انگلیس، نماینده اسبق مجلس و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، درباره ابعاد تصمیم اخیر ترامپ به «هفتصبح» گفت: «روایتهای مختلفی درباره این موضوع وجود دارد. یک مسئله این است که این احتمال وجود دارد که ذخایر موشکی آمریکا کاهش یافته است و در شرایطی که انظار مقاومت همهجانبه از سوی ایران را نداشتند، تصویر میکنند ادامه جنگ باعث خالیشدن ذخایر موشکیشان میشود. آمریکا در ابتدا تصور میکرد که با حمله آنها، مردم ایران علیه نظام، قیام خواهند کرد و در آن شرایط، جمهوری اسلامی با یک چالش بزرگ مواجه میشود اما این هدف با شکست روبهرو شد و برعکس تصور مقامات آمریکایی، مردم در صحنه اجتماعی علیه مهاجمان و در دفاع از نیروهای مسلح ایران حضور پیدا کردند و نیروهای مسلح نیز با تمام توان ایستادگی کردند.
از نقش میانجیها تا احتمال وقوع دوباره جنگ
او درباره نقش میانجیها در این عرصه مطرح کرد: «مسئله بعدی این است که ممکن است مجموعه این تحولات نتیجه تلاش واسطهها و میانجیها باشد؛ یعنی میانجیگری پاکستان و قطر از یکسو و توافق احتمالی عمان با ایران از سوی دیگر، باعث شده باشد که آمریکا فعلا دست نگه دارد. حالت بعد نیز آن است که طرف مقابل در حال خریدن زمان باشد تا خود را برای حملهای مجدد آماده کند. من به این فرضیه اعتقاد ندارم، زیرا آمریکا چند بار حمله را آزمود و حتی به اسرائیل نیز اجازه ورود دوباره به جنگ را نداد. آنها همچنین به دنبال این بودند که از طریق حمله زمینی وارد عمل شوند، اما متوجه شدند که چنین امکانی وجود ندارد؛ زیرا ایران مناطقی که احتمال ورود زمینی دشمن از آنها وجود داشت - از جمله اقلیم کردستان عراق - را هدف قرار داد و اردوغان نیز نسبت به ورود نیروهای مرتبط با اقلیم کردستان موضعی بسیار منفی اتخاذ کرد».
موضع ترامپ در قبال جنگ
سفیر اسبق ایران در انگلیس همچنین درباره آنچه ترامپ در این میان دنبال میکند، بیان کرد: «ترامپ از ابتدا به دنبال آن بود که به یک دستاورد برسد، اعلام کند که پیروز شده و سپس خود را از جنگ کنار بِکشد، اما چنین اتفاقی رخ نداد. با این حال، اکنون تقریبا همه محافل سیاسی معتقدند که ترامپ هیچ علاقهای به ادامه جنگ ندارد و به دنبال پایاندادن به این ماجراست. مجموعه این عوامل در تصمیمگیری او مؤثر است. مسئله انتخابات آمریکا نیز یکی از نکات مهمی است که ترامپ به آن توجه دارد. او به دنبال آن بود که کاهش محبوبیت خود را با یک موفقیت جبران کند، اما عملا نتوانست با تهدیدها و حملات نظامی به موفقیت برسد. هرچه زمان گذشت، فرصتهایی که در اختیار داشت یکی پس از دیگری از بین رفت و آن اهدافی که تصور میکرد به آنها دست خواهد یافت، محقق نشد».
مخالفت کشورهای منطقه با ادامه جنگ
او در پاسخ به این پرسش که نگاه کشورهای منطقه به ادامه جنگ چگونه است، تشریح کرد: «در کنار این مسائل، تلاش میانجیها و کشورهای منطقه نیز اهمیت دارد. کشورهای منطقه، که هر کدام به شکلی تحت تأثیر فشارهای ناشی از شرایط موجود هستند، تلاش میکنند جنگ ادامه پیدا نکند. قطریها، با وجود آنکه نقش میانجی را بر عهده دارند، خود نیز تمایلی به ادامه جنگ ندارند. عربستان هم، با وجود فشارهایی که از سوی حوثیها متحمل میشود، خواهان ادامه جنگ نیست.
حوثیها به آرامکو حمله کردهاند و برای عربستان، حفاظت از زیرساختهای حیاتیاش اهمیت بسیار زیادی دارد. نکته دیگر آن است که لابی اسرائیل در آمریکا به شدت تضعیف شده و دیگر مانند گذشته نمیتواند آمریکا را الزاما به سمت جنگ سوق دهد. ممکن است گفته شود که شخصیت ترامپ اجازه نمیدهد او عقلانی تصمیمگیری کند، اما تحولات اخیر نشان داده است که در محاسبات او، کفه ترازوی هزینهها و پیامدهای جنگ از فشار لابیهای اسرائیل سنگینتر شده است. مرگ لیندزی گراهام نیز به اعتقاد من در تضعیف جریانهای جنگطلب تأثیر قابل توجهی داشته است».
بعید بودن ادامه جنگ
ساداتیان در پایان در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آینده وضعیت منطقه از نظر جنگ یا صلح را چطور ارزیابی میکنید، گفت: «با همه این اوصاف، به نظر من جنگ ادامه نخواهد یافت؛ مگر آنکه آمریکا به این جمعبندی برسد که با یک حمله بزرگ میتواند ایران را زمینگیر کند. در آن صورت، بدون تردید چنین اقدامی را انجام خواهد داد. با این حال، مسئله این است که در حال حاضر هیچ شواهدی در اختیار آمریکا وجود ندارد که نشان دهد در صورت آغاز دوباره جنگ، میتواند ایران را تسلیم کند یا به پیروزی برسد. بنابراین با توجه به مجموعه این شرایط، تصور میکنم وقوع یک حمله گسترده از سوی آمریکا بسیار بعید باشد».
