هفت صبح| درست ۹ ماه پیش، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در میانه مذاکرات هستهای با ایران به حمله متجاوزانه رژیم اسرائیل به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران چراغ سبز نشان داد و اعلام کرد که با تمام قوا از آن حمایت میکند. او همچنین در میانه این تجاوزگری، به طور مستقیم وارد این جنگ شد و تاسیسات هستهای ایران در اصفهان، فردو و نطنز را با جنگندههای «بی-۲»، بمبهای سنگرشکن و موشکهای تاماهاوک هدف قرار داد.
در پاسخ، ایران هم در عملیاتهای «وعده صادق ۳» و «بشارت فتح» با حمله به اهداف معین و گستردهای در اراضی اشغالی و پایگاه هوایی «العدید» آمریکا در قطر به این تجاوزگری پاسخ داد. در همان زمان، منابع آگاه آمریکایی به شبکه خبری سیانان گفتند که ایالات متحده در جریان جنگ ۱۲ روزه رژیم اسرائیل با ایران، حدود یکچهارم از ذخیره سامانههای رهگیری موشکی پیشرفته خود از نوع «تاد» را مصرف کرده و در حالی به مقابله با حملات پرداخته که نرخ مصرف این موشکها بسیار فراتر از ظرفیت تولید آنهاست.
به گفته منابعی که با سیانان گفتوگو کردند، نیروهای آمریکایی برای مقابله با بارانی از موشکهای بالستیک ایران، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ موشک رهگیر تاد را شلیک کردند؛ رقمی که بخش قابل توجهی از موجودی این سامانههای دفاع هوایی پیشرفته آمریکا را تشکیل میدهد. گفتنی است، ایالات متحده تنها ۷ سامانه تاد در اختیار دارد که در جنگ پیشین، ۲ سامانه از آنها در این درگیری در اراضی اشغالی مورد استفاده قرار گرفت. مصرف این حجم از موشکهای تاد در چنین بازه زمانی کوتاهی، شکافی را در شبکه دفاع موشکی آمریکا آشکار کرده و یک دارایی پرهزینه را کاهش داده است؛ آن هم در زمانی که حمایت عمومی از دفاع از رژیم اسرائیل در آمریکا به پایینترین سطح رسیده بود.
مقامات سابق پنتاگون و کارشناسان حوزه موشکی به شبکه خبری سیانان گفتهاند که این کاهش سریع ذخایر، نگرانیهایی را درباره وضعیت امنیتی جهانی ایالات متحده و توانایی آن برای بازیابی سریع این ذخایر ایجاد کرده است. بر اساس برآوردهای بودجه وزارت دفاع ایالات متحده برای سال مالی ۲۰۲۶، آمریکا در سال گذشته تنها ۱۱ فروند موشک تاد جدید تولید کرده و انتظار میرود در سال مالی جاری تنها ۱۲ فروند دیگر تولید کند.
لازم به ذکر است که ارتش ایالات متحده طی سال گذشته میلادی سامانههای رهگیر پاتریوت را بازنشسته کردند و دیگر سامانه جدید پاتریوتی در این کشور تولید نخواهد شد و در اصل قرار بر این است که سامانه تاد، جایگزینی برای سامانههای پاتریوت در ارتش آمریکا باشند. سامانه تاد یک سامانه متحرک است که قادر به شناسایی و نابودی موشکهای بالستیک کوتاهبرد، میانبرد و میانبرد توسعهیافته، هم درون جو و هم خارج از جو زمین، در مرحله نهایی پرواز آنهاست. هر سامانه شامل ۹۵ سرباز آمریکایی، ۶ پرتابگر و ۴۸ موشک رهگیر است. این موشکها توسط شرکت لاکهید مارتین تولید میشوند و طبق بودجه آژانس دفاع موشکی ایالات متحده برای سال ۲۰۲۵، هر فروند آنها حدود ۱۲.۷ میلیون دلار هزینه دارد.
در پاسخ به پرسشهایی درباره موجودی سامانههای تاد و میزان مصرفشده آنها در جنگ ۱۲ روزه، «کینگزلی ویلسون» سخنگوی پنتاگون مدعی شد: «ارتش ایالات متحده در قویترین وضعیت خود قرار دارد و برای اجرای هر مأموریتی در هر زمان، در هر نقطه از جهان، آنچه لازم دارد را در اختیار دارد.» سخگوی پنتاگون برای اثبات توانمندیهای نظامی ایالات متحده به حملات این کشور به تاسیسات هستهای ایران اشاره کرد. با این حال، سیانان گزارش داد که ارزیابیهای اولیه اطلاعاتی نشان دادهاند حملات ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران، اجزای اصلی این برنامه را نابود نکرده و تنها چند ماه آن را به تأخیر انداخته است.
یکی از مقامات پنتاگون به دلیل نگرانیهای امنیتی از ارائه اطلاعات درباره موجودی موشکهای تاد خودداری کرد، اما گفت که این وزارتخانه همچنان آماده پاسخگویی به هرگونه تهدید است. با این حال، سیانان مینویسد: «با وجود استفاده گسترده از سامانههای تاد برای مقابله با حملات ایران در جریان این جنگ، دهها موشک ایرانی همچنان به اسرائیل اصابت کردند.»
به گزارش سیانان، میزان موفقیت ایران در اصابت موشکها در طول جنگ رفتهرفته افزایش یافت و به یکی از شدیدترین آسیبهایی منجر شد که رژیم اسرائیل در دهههای اخیر تجربه کرده است. به اذعان رسانه آمریکایی، شهرهایی چون تلآویو و حیفا دچار خسارات گستردهای شدند؛ برخی ساختمانها بهطور کامل ویران شدند، مراکز نظامی حساس هدف قرار گرفتند، بخشهایی از شبکه برق از کار افتاد و ۲۹ نفر کشته شدند. سازمان امور مالیاتی رژیم اسرائیل در پایان ماه ژوئن تخمین زد که این جنگ حداقل ۱.۸میلیارد دلار خسارت برای این رژیم به همراه داشته و احتمال افزایش این رقم وجود دارد.
ایالات متحده قصد دارد در سال آینده ۳۷ موشک تاد دیگر خریداری کند. این هزینه در بخشی از بودجه جدید دولت، موسوم به «لایحه بزرگ و زیبا» که از سوی رئیسجمهور آمریکا پیشنهاد شده، تأمین خواهد شد. یک مقام وزارت دفاع آمریکا گفت که بودجه سال ۲۰۲۶ «تأمین مالی پایگاه صنعتی دفاعی را در اولویت قرار داده؛ پایگاهی که دارایی راهبردی اصلی برای فناوری، تجهیزات و تدارکات نظامی کشور محسوب میشود.» با این حال، کارشناسان و مقامات سابق دفاعی هشدار میدهند که لازم است میزان تولید بهطور قابل توجهی افزایش یابد تا این کمبود جبران شود.
مقامهای دفاعی آمریکا نسبت به کاهش ذخایر موشکهای رهگیر پیشرفته و مصرف بیسابقه آنها در جنگ اخیر با ایران هشدار دادند. یکی از کارشناسان پدافند موشکی که هزینههای دولت آمریکا در این حوزه را پیگیری میکند، گفت: «مهم است که سطح تعهد و میزان هزینهکرد ایالات متحده در دفاع از اسرائیل را به رسمیت بشناسیم. گزارشها درباره مصرف موشکهای تاد نگرانکننده است. اینطور نیست که آمریکا بتواند چنین روندی را برای مدت طولانی ادامه دهد.»
وی افزود: «این اقدام، تعهدی به متحد اسرائیلی ما بود، اما ظرفیت پدافند موشکی و تعداد موجود موشکهای تاد به طور قطع جای نگرانی دارد، چراکه این سامانه یکی از منابع بسیار محدود آمریکاست.» یک افسر ارشد بازنشسته ارتش آمریکا که نخواست نامش فاش شود نیز گفت حدود ۲۵درصد از کل موجودی سامانههای تاد توسط نیروهای آمریکایی در جنگ متجاوزانه رژیم اسرائیل علیه ایران مصرف شده است. او اضافه کرد: «وزارت دفاع در حال بازنگری در سطح ذخایر مهمات راهبردی برای شرایط جنگی است و تلاش دارد ظرفیت تولید سالانه را بهطور چشمگیری افزایش دهد؛ اقدامی که مدتهاست باید انجام میشد.»
به گفته چهار مقام پیشین ارشد وزارت دفاع آمریکا، نگرانی درباره کمبود ذخایر موشکهای رهگیر پیش از جنگ ۱۲ روزه نیز وجود داشته و شدیدترین مشکل، در مورد موشکهای پیشرفتهای است که برای بازدارندگی در برابر چین حیاتی به شمار میروند. یکی از این مقامات سابق که در سال گذشته از سمت خود کنار رفته، گفت: «بدون آنکه بخواهم عددی ارائه دهم، باید بگویم از پایین بودن سطح آمادگی در برخی موارد متعجب شدم.
ذخایر در حال کاهشاند. ما به تعداد بیشتری نیاز داریم. و به سرعت بیشتری نسبت به روند فعلی ساخت آنها نیازمندیم.» مارا کارلین، معاون سابق وزیر دفاع آمریکا در امور راهبرد، طرحها و قابلیتها در دولت «جو بایدن» گفت: «پدافند هوایی در همه عرصههای بزرگ نظامی جهان در حال حاضر موضوعی حیاتی است. اما نه سامانههای کافی در دست داریم، نه موشکهای کافی، نه ظرفیت تولید کافی و نه نیروی انسانی کافی برای این حوزه. ما با پدیدهای مواجه هستیم که هم اهمیت فوقالعاده دارد و هم در عین حال، با کمبود شدید منابع روبهروست.» کارشناسان نظامی آمریکایی معتقدند که کمبود تسلیحات رهگیر و پدافندی، به ویژه کمبود موشکهای رهگیر سامانههای پیشرفته تاد، سبب خواهد شد تا چین تحریک شود در این شرایط به تایوان حمله کند و آمریکا نتواند به دلیل این کمبود و نقصان، آنطور که باید و شاید از تایوان دفاع و حمایت کند و این اتفاق موجب از دست رفتن تایوان شود.
حالا دوباره دولت آمریکا در میانه مذاکرات هستهای، بدعهدی کرد و روز شنبه با مشارکت ارتش رژیم جنایتکار اسرائیل، دوباره به خاک ایران تجاوز کرد. اینبار نیز قوای نظامی ایران بدون هیچ درنگی به دشمنان متجاوز پاسخ دادند و شلیکهای پیاپی موشکها و پهپادها توسط ایران به منافع و تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه و اراضی اشغالی سبب شده تا پدافند و سامانههای رهگیر آمریکایی تاد که این بار هر ۷ تایشان در منطقه قرار دارند، مستهلک شوند.
دو رسانه خبری پولیتیکو و سیانان خبر دادهاند که موشکهای سامانههای تاد آمریکایی در حال اتمام است و ارتش آمریکا از این باب تحت فشار فزاینده است. از سوی دیگر، قدرت آفندی آمریکا به دلیل شلیک بیرویه موشکهای تاماهاوک به ایران که شمار آن از مرز ۵۰۰ تیر گذشته است، تحلیل رفته. دارایی ارتش آمریکا ۵ هزار موشک تاماهاوک است و آمریکا تنها ظرف ۳ روز، ۱۰ درصد کل دارایی این موشک استراتژیک خود را مصرف کرده است. حال اگر این جنگ به گفته ترامپ و وزاری دولتش، چند هفته به طول بینجامد، آمریکا مجبور میشود تعداد بسیار بیشتری از این موشکها را مصرف کند.
این در حالی است که نرخ تولید موشکهای تاماهاوک در شرایط فعلی، تنها ۱۰۰ تیر در سال اعلام شده است. انتشار گسترده این خبر، ترامپ را وادار به موضعگیری کرد. او در مصاحبهای مدعی شد که ذخایر به اتمام نرسیده است. ترامپ میگوید کارخانههای آمریکایی با سرعت در حال تولید بمب هستند تا به ارتش آمریکا برسانند. او حتی پا را فراتر گذاشته و در ادعایی غلوآمیز گفت برای ارتش آمریکا محدودیت معنایی ندارد و ظرفیت تسلیحات آمریکایی بینهایت است. علیرغم ظاهر تکذیبی سخنان ترامپ، اذعان او به شدت گرفتن کار کارخانههای تولید بمب آمریکایی و مجبور شدن او به واکنش سریع به این اخبار نشان میدهد که مقامات سیاسی و نظامی آمریکایی با نگرانی بسیار شدیدی درباره ذخایر نظامی آمریکا مواجه هستند.
این فعل و انفعالات بیش از همه، اوکراین و ولودیمیر زلنسکی را نگران کرده است. هرچه ذخایر تسلیحات دفاعی و پدافندی یا آفندی آمریکا بیشتر تحت فشار قرار بگیرد، بخت دستیابی اوکراین نیز کمتر خواهد شد. از این رو، زلنسکی برای تدارک تسلیحات آمریکایی دوباره به تکاپو افتاده و از آنجایی که در دوران ترامپ دیگر از کمکهای رایگان آمریکا به اوکراین خبری نیست، دست به دامان فردریش مرتس، صدراعظم آلمان شده تا از شرکای اروپایی اوکراین بخواهد برای خرید تسلیحات آمریکایی اقدام کنند.
اگر مرتس و سایر کشورهای اروپایی از آمریکا بخواهند که ذخایر تسلیحاتی اوکراین را تقویت کند، ارتش آمریکا بیش از پیش تحت فشار قرار میگیرد. جالب است بدانید این ماجرا تنها محدود به اوکراین نیست. دو رسانه خبری بلومبرگ و دیلی میل نیز در گزارشهایی جداگانه اعلام کردند که ذخایر موشکی سامانههای رهگیری پاتریوت کشورهای عربی منطقه، از جمله قطر و امارات، رو به اتمام است و این کشورها تنها چند روز دیگر میتوانند از این سامانهها برای رهگیری موشکهای ایران استفاده کنند و آمریکا مجبور است برای ادامه دادن به جنگ، ذخایر این سامانهها را نیز تقویت کند.
به همین دلیل است که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، به ترامپ هشدار داده که ذخایر رو به اتمام مهمات و محدودیت متحدان منطقهای میتواند خطرات یک کارزار طولانی را به شدت افزایش دهد. از سوی دیگر، مارک روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز روز گذشته اذعان تلخی کرد و گفت: «طبق برخی تخمینها، ایرانیها ماهانه بیش از ۱۰۰ فروند از این موشکها(بالستیک) را تولید میکنند.» او سپس این رقم را با توانایی محدود غرب مقایسه کرد و گفت: «این را با ۶ یا ۷ موشک رهگیری که ما میتوانیم در ماه تولید کنیم، مقایسه کنید.»
این نگرانی عمیق از کمبود مهمات، پنتاگون را به سمت یک تغییر راهبردی سوق داده است: تولید انبوه موشکهای ارزانقیمت برای اشباع پدافند دشمن، در کنار استفاده محدود از موشکهای گرانقیمت و فوقپیشرفته. برنامه «خانواده موشکهای انبوه مقرونبهصرفه» (FAMM) برای همین هدف طراحی شده است. در سال ۲۰۲۶، نیروی هوایی قصد دارد ۳۰۱۰ فروند از این موشکهای کروز کمهزینه را با بودجه ۶۵۶ میلیون دلار خریداری کند. این یعنی هر موشک حدود ۲۱۸ هزار دلار آب میخورد که حدود یک چهاردهم قیمت یک موشک پیشرفته و البته گرانقیمت فعلی است. باید اعتراف کرد که ایران با ساخت و تولید انبوه تسلیحات کارآمد و در عین حال ارزانقیمت، تولیدات نظامی غرب را به چالش کشیده است. (ایسنا، مشرق و تسنیم)
