هفت صبح | شبکه اجتماعی «آپاسکرولد» که از ویدیوهای کوتاه، ویرایش ویدیو و انتشار متن پشتیبانی میکند، روز پنجشنبه در صدر فهرست برنامههای رایگان اپاستور اپل در آمریکا قرار گرفت؛ بالاتر از برنامههایی مانند چتجیپیتی، «تردز» متعلق به شرکت متا و «جمینای» گوگل. عیسی حجازی، بنیانگذار این پلتفرم، صبح پنجشنبه در پیامی اعلام کرد شمار کاربران از مرز یک میلیون نفر گذشته است؛ رقمی که تنها چند روز پیش حدود ۱۵۰ هزار نفر بود. موج مهاجرت کاربران به «آپاسکرولد» پس از آن شدت گرفت که بخشی از عملیات تیکتاک در آمریکا به شرکتهایی از جمله «اوراکل»، متعلق به لری الیسون، میلیاردر نزدیک به ترامپ و نتانیاهو، واگذار شد؛ موضوعی که به گمانهزنی درباره سانسور محتوای منتقد سیاستهای مهاجرتی دولت ترامپ دامن زد.
تیکتاک در واکنش اعلام کرد قطع برق در یکی از مراکز داده آمریکا را بهانه کرد و گفت این موضوع باعث تأخیر در انتشار پستها و نمایش آنها در خوراک کاربران شده است؛ توضیحی که پس از اعتراض کاربران و برخی سیاستمداران دموکرات ارائه شد. گفتنی است در همان روز، تیکتاک در جدول برنامههای رایگان فروشگاه اپل رتبه بیستوهفتم را داشت؛ فاصلهای چشمگیر با رقیب تازهنفس خود. «آپاسکرولد» خود را بستری «بدون سانسور» و «بدون محدودسازی پنهان» معرفی میکند و پیشتر شبکههایی چون تیکتاک، متا و ایکس را به سانسور صداها و اعمال نظارتهای جانبدارانه متهم کرده بود.
آپاسکرولد چیست؟
این شبکه اجتماعی در ماه ژوئن راهاندازی شد و بنیانگذار آن، عیسی حجازی، پیشتر در شرکتهای بزرگ فناوری از جمله آیبیام و اوراکل فعالیت داشته است. حجازی که ریشه فلسطینی، اردنی و تابعیت استرالیایی دارد، میگوید ایده ساخت این برنامه را زمانی یافت که «داستانهای معنادار از تایملاین شبکههای اجتماعی ناپدید میشدند و همزمان، اطلاعات نادرست و گمراهکننده رشد میکرد». به گفته گردانندگان این پلتفرم، هیچ دستورکار سیاسی یا تجاری در اولویت قرار نمیگیرد و هر پست شانس برابر برای دیده شدن دارد. محدودیتها تنها شامل محتوای غیرقانونی، نفرتپراکنی، آزار و اذیت یا نقض قوانین اجتماعی است.
الگوریتم آپاسکرولد چگونه کار میکند؟
کاربران دو نوع دستهبندی در تایملاین خود دارند: «دنبالکردهها» و «کشف». در خوراک دنبالکردهها، پستها تنها به ترتیب زمانی نمایش داده میشوند و هیچ دستکاری دیگری در کار نیست. در بخش کشف، میزان پسند، نظر و بازنشر معیار اصلی است، با اندکی کاهش تدریجی امتیاز در گذر زمان و کمی تصادفیسازی تا محتوای تازه هم شانس دیده شدن داشته باشد.
درباره مالکیت جدید تیکتاک چه میدانیم؟
تیکتاک هفته گذشته برای جلوگیری از ممنوعیت قانونی، فعالیتهای خود در آمریکا را به نهادی تازه واگذار کرد. در میان مالکان جدید، نام اوراکل و شرکتهای سرمایهگذاری اماراتی و کالیفرنیایی دیده میشود. نزدیکی برخی از این مالکان به ترامپ و نتانیاهو، نگرانی کاربران را برانگیخته است. چهرههایی مثل بیلی آیلیش و برادرش، مگ استالتر و فینیس اوکانل تیکتاک را به سانسور متهم کردهاند؛ اتهامی که تیکتاک آن را رد و مشکل را ناشی از اختلال زیرساختی اعلام کرده است.
آپاسکرولد، حامی فلسطین
گفتنی است آپاسکرولد پیش از تقابل با ترامپ و سانسور دولتیاش، مقابل بنیامین نتانیاهو و سانسور اسرائیل ایستاد. این برنامه که در تابستان ۲۰۲۵ بنیان گذاشته شد، از سوی پروژهای با هدف حمایت از ابتکارهای فناورانه طرفدار فلسطین پشتیبانی میشود. حجازی در گفتوگویی تأکید کرده است آنچه او را به ترک شرکتهای بزرگ فناوری واداشت، شدت سانسور محتوا در شبکههای اجتماعی همزمان با ویرانی غزه بود؛ رخدادی که یک کمیسیون تحقیق سازمان ملل آن را نسلکشی توصیف کرده. او تأکید میکند الگوریتم این پلتفرم برای اعتیادآور کردن کاربران طراحی نشده و برخلاف بسیاری از شبکههای دیگر، ترتیب زمانی محتوا همچنان حفظ شده است و هیچ خبری از سانسور و دستکاری دستوری در آن دیده نمیشود.
چند نفر آپاسکرولد را دانلود کردهاند؟
بر اساس برآوردهای یک شرکت تحلیل بازاریابی، این برنامه تا روز سهشنبه حدود ۴۰۰ هزار بار در آمریکا و ۷۰۰ هزار بار در سراسر جهان دانلود شده است. بیش از ۸۰ درصد دانلودهای آمریکا تنها در فاصله چند روز و همزمان با توافق جدید تیکتاک انجام شده است. این برنامه همچنین در کانادا، بریتانیا و استرالیا با استقبال گسترده روبهرو شده و هجوم کاربران حتی برای مدتی باعث از کار افتادن سرورها شد.
نگرانیهای سانسور درباره تیکتاک چیست؟
از زمان اجرایی شدن توافق جدید تیکتاک در آمریکا، هشتگ «سانسور تیکتاک» در شبکههای اجتماعی داغ شده است. کاربران میگویند ویدیوهای حامی فلسطین یا منتقد سیاستهای مهاجرتی آمریکا در تیکتاک کمتر دیده میشود. برخی همچنین از محدود شدن محتوای انتقادی حتی موضوعاتی چون پرونده جفری اپستین خبر دادهاند. اینطور که از شواهد و قرائن پیداست، تیکتاک چینی از روزی که آمریکایی شد، رخت سانسور به تن کرده است.
