هفت صبح| بررسی نرخهای مواد غذایی اصلی در هفته منتهی به ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ (۹ مارس ۲۰۲۶) نشان داد که بازارهای غذایی جهان در نقطهای حساس ایستادهاند. افزایشهای کوتاهمدت در روغن و شکر در کنار کاهش ملایم غلات، تصویری دوگانه از آینده ترسیم میکند. بازاری که شاید دیگر هرگز کاملا آرام نباشد. امنیت غذایی جهانی بیش از هر زمان دیگر به پایداری اقلیم، هوشمندی سیاست و همکاری تجاری بین کشورها وابسته است. اگرچه این هفته به رغم جنگ خاورمیانه، بدون شوک بزرگ سپری شد، اما نشانههای زیر سطح همچنان پرخطرند.
برای جهانی که غذای کافی دارد، مشکل نه کمبود، بلکه توزیع نابرابر و قیمتهای ناپایدار است. در هفت روزی که گذشت، بازار جهانی مواد غذایی بار دیگر چهرهای نوسانی و پرتنش به خود گرفت. از دانههای اصلی مانند گندم و ذرت گرفته تا محصولات فرآوریشدهتر همچون روغن پالم و شکر، بیشتر کالاهای خوراکی تحت تأثیر ترکیبی پیچیده از عوامل اقلیمی، ژئوپلیتیکی و تغییرات تقاضا قرار گرفتند. برای مصرفکنندگان و دولتهایی که نگران امنیت غذایی هستند، این هفته یادآور واقعیتی نگرانکننده بود. ثبات قیمتها در جهان مواد غذایی، هنوز شکنندهتر از چیزی است که تصور میشود.
آرامش نسبی گندم پس از ماهها تلاطم
بازار گندم در بورس کالای شیکاگو (CBOT) طی پنج روز اخیر با کاهش حدود دو درصدی به میانگین ۲۱۹ دلار به ازای هر تن رسید. این افت خفیف عمدتاً بهدلیل افزایش عرضه از منطقه دریای سیاه بود. روسیه، اوکراین و قزاقستان دوباره توانستهاند صادرات خود را به مسیرهای دریایی بازگردانند، پس از آنکه در ماههای گذشته نگرانیها درباره امنیت حملونقل باعث جهش قیمتها شده بود.
تحلیلگران موسسه «بلومبرگ اگریمارک» میگویند بازار از مرحله ترس به مرحله بازنگری رسیده است. ذخایر جهانی گندم بالاتر از میانگین پنجساله است و چین نیز خریدهای انبوه خود را کاهش داده است. از سوی دیگر، هوای نسبتاً مساعد در ایالاتمتحده، امید به برداشت خوب در فصل بهار را بالا برده که فشار کاهشی جدیدی بر قیمتها وارد کرده است.با این حال، کارشناسان یادآوری میکنند که هر خبر منفی از منطقه دریای سیاه یا هر موج شدید خشکسالی در آمریکای شمالی، میتواند دوباره بازی را تغییر دهد. بازار گندم در مارس، معمولاً آرامش همراه با پیشبینی توفانهاست.
رشد ملایم ذرت در سایه بارانهای برزیل
قیمت ذرت در بازارهای جهانی آمیختهای از ثبات و رشد جزئی را نشان داد. متوسط قیمت جهانی در حدود ۱۸۲ دلار در هر تن ثبت شد. افزایشی حدود 5/1 درصد نسبت به هفته گذشته. دلیل اصلی این صعود، نگرانی درباره عملکرد فصل برداشت «سافرینا» در برزیل بود. جایی که بارانهای مداوم، دسترسی به مزارع را دشوار کردهاند و پیشبینیها از کاهش حدود چهار درصدی تولید خبر میدهند.
در همین حال، چین به عنوان بزرگترین واردکننده ذرت جهان، خریدهای خود را در سطح بالایی حفظ کرده است. تقاضای خوراک دام در شرق آسیا و تداوم رشد صنعت مرغداری در این کشور، بازار جهانی را از افت قیمت نجات داده است. تأثیر این رشد روی بازارهای منطقهای نیز آشکار است. در اروپا، قیمت ذرت برای خوراک دام حدود ۷ یورو در هر تن بالا رفت و در خاورمیانه، تاجران واردکننده با احتیاط قراردادهای حمل و نقل را تمدید کردهاند، چون آینده قیمت هنوز محل تردید است.
فشار عرضه برنج آسیا و سایه کمبود آب
برنج بهعنوان محصولی حساس در امنیت غذایی جنوب و شرق آسیا، هفتهای نسبتاً صعودی را پشت سر گذاشت. در معاملات جهانی، نوع پنج درصد شکست تایلندی حدود ۵۸۰ دلار در هر تن معامله شد که افزایش نزدیک 0/8 درصدی را نشان میدهد. علت رشد، محدودیت صادراتی تایلند و فیلیپین و همچنین نگرانی از پایین بودن سطح آب در رودخانههای کلیدی آسیاست که کشت برنج دوم را تهدید کرده است.
کارشناسان فائو هشدار میدهند اگر سطح آب در ماههای آینده به حد مطلوب بازنگردد، بازار آسیای جنوبشرقی در تابستان با فشار عرضه مواجه خواهد شد. در هند که همچنان سیاست محدودیت صادرات برنج سفید را حفظ کرده، مقامات دولتی گفتهاند تا سه ماه آینده احتمالا اجازه خروج محدود برای محمولههای امدادی خواهند داد، اما محمولههای تجاری، همچنان پشت دروازههای گمرک متوقف خواهد شد. همین سیاست احتیاطی باعث شده قیمت برنج در بازارهای جهانی از حالت نزولی به حالت صعودی آرام تغییر کند.
ثبات محتاطانه جو و سویا در خوراک دام
در بخش خوراک دام، قیمت جو تقریباً بدون تغییر ماند، در حدود ۲۱۰ دلار در هر تن. چین که ماه گذشته واردات عظیمی انجام داده بود، فعلاً خریدهای خود را آهسته کرده است تا موجودی انبارها مصرف شود. این کاهش تقاضا در کنار برداشت مناسب در استرالیا باعث حفظ ثبات بازار شد.
در مقابل، کنجاله سویا اندکی رشد داشت یعنی حدود یک درصد. ایالتهای جنوبی آمریکا و آرژانتین هر دو با تأخیر در کاشت روبهرو شدهاند و همین موضوع پیشبینی مقدار تولید را با عدم قطعیت مواجه کرده است. صنایع غذایی و خوراک دام در آمریکای لاتین اکنون به دنبال منابع جایگزین از جمله آفتابگردان و کلزا هستند تا از وابستگی شدید به سویا بکاهند.
تأثیر مستقیم روغنها و چربیها بر سبد مصرف جهانی
در بازار روغنهای نباتی، روند هفته اخیر بار دیگر صعودی بود. روغن پالم مالزی حدود سه درصد گرانتر شد، بخشی بهدلیل کاهش تولید فصلی و بخشی بابت افزایش صادرات اندونزی پس از پایان محدودیتهای ژانویه. روغن سویا نیز تحت فشار رشد قیمت خود دانه سویا اندکی افزایش داشت. با توجه به اینکه این بخش رابطه مستقیم با صنایع غذایی دارد، کارشناسان انتظار دارند فشار تورمی در قیمت خردهفروشی روغن خوراکی در کشورهای واردکننده (از جمله ایران، پاکستان و مصر) در هفتههای آینده ادامه یابد.
شکستن سقف شکر پس از ماهها رکود
اما شاید داستان بزرگتر هفته مربوط به شکر باشد. قیمت جهانی شکر خام در بازار نیویورک حدود چهار درصد افزایش یافت و به سطح متوسط ۷۰ دلار در هر تن رسید. علت آن کاهش برداشت نیشکر در برزیل پس از بارندگیهای بیسابقه و افزایش قیمت نفت بود؛ چون با رشد قیمت بنزین، کارخانهها بخشی از نیشکر را به سمت تولید اتانول سوق دادند. نتیجه مستقیم این تصمیم، کاهش عرضه بود. در هندوستان نیز تعرفه صادرات شکر همچنان اعمال میشود و بازار جهانی از نبود عرضه از سوی دومین صادرکننده بزرگ رنج میبرد. این خبر احتمال ادامه روند صعودی را در کوتاهمدت تقویت کرده است.
نوسان محدود بازارهای لبنی و گوشت
در بازار گوشت گاو و مرغ، تغییرات قیمت نسبتاً کوچک بود، ولی خطوط هشدار در حال شکلگیریاند. در ایالات متحده، هزینه خوراک دام بالا رفته و زنجیره تأمین در تنگناست. در اروپا، شیوع محدود آنفلوآنزای مرغی در هلند و لهستان باعث کاهش حجم صادرات تخم مرغ شد. در بخش لبنیات، قیمت کره و شیرخشک صنعتی کمی افزایش یافت. این روند تا حدی ناشی از تقاضای بالای واردکنندگان خاورمیانه و شمال آفریقاست که به ذخیرهسازی پیش از ماه رمضان روی آوردهاند.
